सामञ्ञफलसुत्त
पुच्छा – तेनावुसो भगवता…पे॰… सम्मासम्बुद्धेन सामञ्ञफलसुत्तं कत्थ भासितं।
विस्सज्जना – राजगहे भन्ते जीवकस्स कोमारभच्चस्स अम्बवने भासितं।
पुच्छा – केनावुसो सद्धिं भगवता भासितं।
विस्सज्जना – रञ्ञा भन्ते मागधेन अजातसत्तुना वेदेहिपुत्तेन सद्धिं भासितं।
पुच्छा – तं पनावुसो सुत्तं चतुन्नं सुत्तनिक्खेपानं कतरेन सुत्तनिक्खेपेन भगवता निक्खित्तं।
विस्सज्जना – चतुन्नं भन्ते सुत्तनिक्खेपानं पुच्छावसिकेन सुत्तनिक्खेपेन निक्खितं भगवता।
अजातसत्तु
पुच्छा – सा पनावुसो पुच्छा केनाकारेन समुप्पन्ना।
विस्सज्जना – राजा भन्ते मागधो अजासत्तु वेदेहिपुत्तो तदहुपोसथे पन्नरसे कोमुदिया चातुमासिनिया पुण्णाय पुण्णमाय रत्तिया येन भगवा तेनुपसंकमि, उपसंकमित्वा भगवन्तं दिट्ठेव धम्मे संदिट्ठिकं सामञ्ञफलं पुच्छि, एवं खो सा भन्ते पुच्छा उप्पन्ना।
रम्मणीया वत भो दोसिना रत्ति, अभिरूपा वत भो दोसिना रत्ति, दस्सनीया वत भो दोसिना रत्ति, पासादिका वत भो दोसिना रत्ति, लक्खञ्ञा वत भो दोसिना रत्ति….
कं नुख्वज्ज समणं वा ब्राह्मणं वा पयिरुपासेय्याम….
यं नो पयिरुपसतो चित्तं पसीदेय्य….
छराजीवक
त्वं पन सम्म जीवक किं तुण्हीसि –
अयं देव अम्हाकं भगवा अरहं सम्मासम्बुद्धो अम्हाकं अम्बवने विहरति।
तं खो पन भगवन्तं एवं कल्याणो कित्तिसद्दो अब्भुग्गतो ‘‘इतिपि सो भगवा अरहं सम्मासम्बुद्धो विज्जाचरणसम्पन्नो सुगतो लोकविदू अनुत्तरोपुरिसदम्मसारथि सत्थादेवमनुस्सानं बुद्धो भगवा’’ति।
तं देवो भगवन्तं पयिरुपासतु, अप्पेवनाम देवस्स भगवन्तं पयिरुपासतो चित्तं पसीदेय्य।
तेन हि सम्म जीवक हत्थियानानि कप्पापेहि।
कप्पितानि खो ते देव हत्थियानानि, यस्स दानि कालं मञ्ञसि।
अजातसत्तु
किच्चि मं सम्म जीवक न वञ्चेसि, कच्चि मं सम्म जीवक न पलम्भेसि….
मा भायि महाराज, मा भायि महाराज….
न तं देव वञ्चेमि, न तं देव पलम्भामि….
अजातसत्त
एसो महाराज भगवा, एसो महाराज भगवा मज्झिमं थम्भं निस्साय पुरत्थाभिमुखो निसिन्नो पुरक्खतो भिक्खुसङ्घस्स….
इमिना मे उपसमेन उदयभद्दो कुमारो समन्नागतो होतु…
अगमा खो त्वं महाराज यथा पेमं।
पुच्छेय्यामहं भन्ते भगवन्तं किञ्चिदेव देसं सचे मे भगवा ओकासं करोति पञ्हस्स वेय्याकरणाय।
पुच्छ महाराज यदाकङ्खसि।
यथा नु खो इमानि भन्ते पुथुसिप्पायतनानि, सेय्यथिदं, हत्थारोहा अस्सारोहा रथिका धनुग्गहा चेलका चलका पिण्डदायका (पेय्याल) गणका मुद्दिका, अञ्ञानिपि एवं गतिकानि पुथुसिप्पायतनानि, ते तेन सिप्पेन सन्दिट्ठिकं सिप्पफलं जीवन्ति, ते तेन अत्तानं सुखेन्ति पीणेन्ति, मातापितरो सुखेन्ति, पीणेन्ति, पुत्तदारं सुखेन्ति पीणेन्ति, मित्तामच्चे सुखेन्ति पीणेन्ति समणब्राह्मणेसु उद्धग्गिकं दक्खिणं पतिट्ठपेन्ति सोवग्गिकं सुखविपाकं सग्गसंवत्तनिकं, सक्का नु खो भन्ते एवमेव दिट्ठेव धम्मे सन्दिट्ठिकं सामञ्ञफलं पञ्ञपेतुं।
पुच्छा – तदा आवुसो कथं भगवता राजा अजातसत्तु वेदेहि पुत्तो पटिपुच्छितो कथञ्च तेन भगवतो आरोचितं।
विस्सज्जना – ‘‘अभिजानासि नो त्वं महाराज इमं पञ्हं अञ्ञे समणब्राह्मणे पुच्छिताति, अभिजानामहं भन्ते अञ्ञे समणब्राह्मणे पुच्छिताति, यथाकथं पन ते महाराज ब्याकरिंसु, सचे ते अगरु, भासस्सूति न खो मे भन्ते गरु, यत्थस्स भगवा निसिन्नो भवन्तरूपो वाति, तेनेहि महाराज भासस्सू’’ति, एवं खो भन्ते तदा भगवता राजा मागधो अजातसत्तु वेदेहि पुत्तो पटिपुच्छितो, एवं खो भन्ते तेन तदा भगवतो आरोचितं।
पूरणकस्सप अयूवाद
पुच्छा – कथञ्चावुसो पूरणकस्सपस्स सन्तिके पुच्छाविस्सज्जना अहोसि।
विस्सज्जना – एकमिदं भन्ते समयं राजा मागधो अजातसत्तु वेदेहिपुत्तो येन पूरणो कस्सपो तेनुपसङ्कमि, उपसङ्कमित्वा पूरणं कस्सपं सन्दिट्ठिकं सामञ्ञफलं पुच्छि, अथ खो भन्ते पूरणो कस्सपो करोतो खो महाराज कारयतो, छिन्दतो छेदापयतो, पचतो पाचापयतो, सोचयतो सोचापयतो (पेय्याल) करोतो न करीयति पापं त्यादिना रञ्ञो मागधस्स अजातसत्तुस्स वेदेहिपुत्तस्स संदिट्ठि कं सामञ्ञफलं पुट्ठो समानो अकिरियं ब्याकासि, एवं खो भन्ते पूरणस्स कस्सपस्स सन्तिके पुच्छाविस्सज्जना अहोसि।
पूरणकस्सपवाद
निस्सिरिको वत आवुसो पूरणस्स कस्सपस्स वादो अनत्थसंहितो जिगुच्छनीयो अतिविय भयानको, ये तस्स वचनं सोतब्बं सद्धातब्बं मञ्ञेय्युं, तेसं तं अस्स दीघरत्तं अहिताय दुक्खाय, एत्तकेनेव अज्ज मयं पुच्छाविस्सज्जनं थपेस्साम।
मक्खलिगोसाल अयूवाद
पुच्छा – पुरिमदिवसे आवुसो मया सामञ्ञफलसुत्तस्स निदानपरियापन्नानि पुच्छितब्बट्ठानानि कानिचि कानिचि पुच्छितानि, तया च सुट्ठु विस्सज्जितानि, अज्ज पन यथानुप्पत्तमक्खलिगोसाय वादतो पट्ठाय पुच्छिस्सामि, मक्खलि पन आवुसो
गोसालो रञ्ञा मागधेन अजातसत्तुना वेदेहिपुत्तेन सन्दिट्ठिकं सामञ्ञफलं पुट्ठो कथं ब्याकासि।
विस्सज्जना – एकमिदं भन्ते समयं राजा मागधो अजातसत्तु वेदेहिपुत्तो येन मक्खलिगोसालो तेनुपसंकमि, उपसंकमित्वा मक्खलिं गोसालं सन्दिट्ठिकं सामञ्ञफलं पुच्छि, अथ खो भन्ते मक्खलिगोसालो राजानं मागधं अजातसत्तुं वेदेहिपुत्तं एतदवोच ‘‘नत्थि महाराज हेतु नत्थि पच्चयो सत्तानं संकिलेसाय, अहेतू अपच्चया सत्ता संकिलिस्सन्ति। नत्थि महाराज हेतु नत्थि पच्चयो सत्तानं विसुद्धिया, अहेतू अपच्चया सत्ता विसुज्झन्ति, (पेय्याल) चुल्लासीति महाकप्पिनो सतसहस्सानि, यानि बाले च पण्डिते च सन्धावित्वा संसरित्वा दुक्खस्सन्तं करिस्सन्ति, तत्थ नत्थि ‘इमिनाहं सीलेन वा वतेन वा तपेन वा ब्रह्मचरियेन वा अपरिपक्कं वा कम्मं परिपाचेस्सामि, परिपक्कं वा कम्मं फुस्स फुस्स ब्यन्तिं करिस्सामी’ति हेवं नत्थि। दोणमिते सुखदुक्खे, परियन्तकते संसारे नत्थि हायनवड्ढने, नत्थि उक्कंसावकंसे। सेय्यथापि नाम सुत्तपुट्ठे खित्ते निब्बेठियमानमेव पलेति, एवमेव बाले च पण्डिते च सन्धावित्वा संसरित्वा दुक्खस्सन्तं करिस्सन्ती’’ति, इत्थं खो भन्ते रञ्ञो मागधस्स अजातसत्तुस्स वेदेहिपुत्तस्स मक्खलिगोसालो सन्दिट्ठिकं सामञ्ञफलं पुट्ठो समानो संसारसुद्धिं ब्याकासि।
मक्खलिगोसालवाद
अयम्पि आवुसो वादो निस्सिरिकोयेव अनत्थसंहितो जिगुच्छनीयो अति विय भयानको, ये तस्स वचनं सोतब्बं सद्धातब्बं मञ्ञेय्युं, तेसं तं अस्स दीघरत्तं अहिताय दुक्खाय।
अजितकेसकम्बलवाद
पुच्छा – अथापरम्पि पुच्छामि, अजितो पन आवुसो केसकम्बलो रञ्ञा मागधेन अजातसत्तुना वेदेहिपुत्तेन सन्दिट्ठिकं सामञ्ञफलं पुट्ठो कथं ब्याकासि।
विस्सज्जना – एकमिदं भन्ते समयं राजा मागधो अजातसत्तु वेदेहिपुत्तो येन अजितो केसकम्बलो तेनुपसङ्कमि, उपसङ्कमित्वा अजितं केसकम्बलं सन्दिट्ठिकं सामञ्ञफलं पुच्छि, अथ खो भन्ते अजितो केसकम्बलो राजानं मागधं अजातसत्तुं वेदेहिपुत्तं एतदवोच ‘‘नत्थि महाराज दिन्नं, नत्थि यिट्ठं, नत्थि हुतं, नत्थि सुकतदुक्कटानं कम्मानं फलं विपाको, नत्थि अयं लोको, नत्थि परो लोको, नत्थि माता, नत्थि पिता, नत्थि सत्ता ओपपातिका, नत्थि लोके समणब्राह्मणा सम्मग्गता सम्मापटिपन्ना, ये इमञ्च लोकं परञ्च लोकं सयं अभिञ्ञा सच्छिकत्वा पवेदेन्ति। (पेय्याल) बाले च पण्डिते च कायस्स भेदा उच्छिज्जन्ति विनस्सन्ती’’ति। इत्थं खो भन्ते रञ्ञो मागधस्स अजातसत्तुस्स वेदेहिपुत्तस्स अजितो केसकम्बलो सन्दिट्ठिकं सामञ्ञफलं पुट्ठो समानो उच्छेदं ब्याकासि।
अजितकेसकम्बल
अयम्पि खो आवुसो निस्सिरिकोयेव, अनत्थसंहितो जिगुच्छनीयो अति विय भयानको, ये तस्स वचनं सोतब्बं सद्धातब्बं मञ्ञेय्युं, तेसं तं अस्स दीघरत्तं अहिताय दुक्खाय।
पकुधकच्चायनवाद
पुच्छा – अथापरम्पि पुच्छामि, पकुधो पन आवुसो कच्चायनो रञ्ञा मागधेन अजातसत्तुना वेदेहिपुत्तेन सन्दिट्ठिकं सामञ्ञफलं पुट्ठो कथं ब्याकासि।
विस्सज्जना – एकमिदं भन्ते समयं राजा मागधो अजातसत्तु वेदेहिपुत्तो येन पकुधो कच्चायनो तेनुपसङ्कमि, उपसङ्कमित्वा पकुधं कच्चायनं सन्दिट्ठिकं सामञ्ञफलं पुच्छि, अथ खो भन्ते पकुधो कच्चायनो राजानं मागधं अजासत्तुं वेदेहिपुत्तं एतदवोच ‘‘सत्तिमे महाराज काया अकटा अकटविधा अनिम्मिता अनिम्माता वञ्चा कूटट्ठा एसिकट्ठायिता, ते न इञ्जन्ति, न विपरिणामेन्ति, न अञ्ञमञ्ञं ब्याबाधेन्ति, नालं अञ्ञमञ्ञस्स सुखाय वा दुक्खाय वा सुखदुक्खाय वा। कतमे सत्त, पथवीकायो, आपोकायो, तेजोकायो वायोकायो, सुखे, दुक्खे, जीवे सत्तमे। इमे सत्तकाया अकटा अकटविधा अनिम्मिता अनिम्माता वञ्च्या कूटट्ठा एसिकट्ठायिता, ते न इञ्जन्ति, न विपरिणामेन्ति, न अञ्ञमञ्ञं ब्याबाधेन्ति, नालं अञ्ञमञ्ञस्स सुखाय वा दुक्खाय वा सुखदुक्खाय वा। तत्थ नत्थि हन्ता वा घातेता वा, सोता वा सावेता वा, विञ्ञाता वा विञ्ञापेता वा, योपि तिण्हेन सत्थेन सीसं छिन्दति, न कोचि किञ्चि जिविता वोरोपेति, सत्तन्नंत्वेव कायानमन्तरेन सत्थं विवरमनुपतती’’ति। इत्थं खो भन्ते रञ्ञो मागधस्स अजातसत्तुस्स वेदेहिपुत्तस्स पकुधो कच्चायनो सामञ्ञफलं पुट्ठो समानो अञ्ञेन अञ्ञं ब्याकासि।
पकुधकच्चायनवाद
अयम्पि खो आवुसो वादो पुरिमवादोविय निस्सिरिकोयेव अनत्थसंहितो जिगुच्छनीयो अतिविय भयानको।
निगण्ठनाटपुत्तवाद
पुच्छा – अथापरम्पि पुच्छामि, निगण्ठो पनावुसो नाटपुत्तो रञ्ञा मागधेन अजातसत्तुना वेदेहिपुत्तेन सन्दिट्ठिकं सामञ्ञफलं पुट्ठो कथं ब्याकासि।
विस्सज्जना – एकमिदं भन्ते समयं राजा मागधो अजातसत्तु वेदेहिपुत्तो येन निगण्ठो नाटपुत्तो तेनुपसंकमि, उपसंकमित्वा निगण्ठं नाटपुत्तं सन्दिट्ठिकं सामञ्ञफलं पुच्छि, अथ खो निगण्ठो नाटपुत्तो राजानं मागधं अजातसत्तुं वेदेहिपुत्तं एतदवोच, ‘‘इध महाराज निगण्ठो चातुयामसंवरसंवुतो होति, कथञ्च महाराज
निगण्ठो चातुयामसंवरसंवुतो होति, इध महाराज निगण्ठो सब्बवारिवारितो च होति, सब्बवारियुत्तो च, सब्बवारिधुतो च, सब्बवारिफुटो च। एवं खो महाराज निगण्ठो चातुयामसंवरसंवुतो होति, यतो खो महाराज निगण्ठो एवं चातुयामसंवरसंवुतो होति। अयं वुच्चति महाराज निगण्ठो गतत्तो च यतत्तो च ठितत्तो चा’’ति। इत्थं खो भन्ते रञ्ञो मागधस्स अजातसत्तुस्स वेदेहिपुत्तस्स निगण्ठो नाटपुत्तो सन्दिट्ठिकं सामञ्ञफलं पुट्ठो समानो चातुयामसंवरं ब्याकासि।
निगण्ठवाद
एतस्स पनावुसो वादे कोचि सासनानुलोमवादो अत्थि, असुद्धलद्धिताय पन एसोपि वादो जिगुच्छनीयोयेव, सेय्यथापि भोजनं गूथमिस्सं गारय्होयेव आरका परिवज्जितब्बोयेव, सेय्यथापि विससंसट्ठो आपानीयकंसो।
सिञ्चञ्ञवाद
पुच्छा – अथापरम्पि पुच्छामि, सञ्चयो पनावुसो बेलट्ठपुत्तो सन्दिट्ठिकं सामञ्ञफलं पुट्ठो कथं ब्याकासि।
विस्सज्जना – एकमिदं भन्ते समयं राजा मागधो अजातसत्तु वेदेहिपुत्तो येन सञ्चयो बेलट्ठपुत्तो तेनुपसङ्कमि, उपसङ्कमित्वा सञ्चयं बेलट्ठपुत्तं एतदवोच, ‘‘यथा नु खो इमानि भो सञ्चय पुथुसिप्पायतनानि, सेय्यथिदं, हत्थारोहा अस्सरोहा…पे॰… सक्का नु खो भो सञ्चय एवमेव दिट्ठेव धम्मे सन्दिट्ठिकं सामञ्ञफलं पञ्ञपेतु’’न्ति, एवं वुत्ते भन्ते सञ्चयो बेलट्ठपुत्तो राजानं मागधं अजातसत्तुं वेदेहिपुत्तं एतदवोच।
‘‘अत्थि परोलोकोति इति चे मं पुच्छसि, अत्थि परो लोकोति इति चे मे अस्स, अत्थि परो
लोकोति इति ते नं ब्याकरेय्यं, एवन्तिपि मे नो, तथातिपि मे नो, अञ्ञथातिपि मे नो, नोतिपि मे नो, नो नोतिपि मे नो…पे॰… नेव होति न न होति तथागतो परं मरणाति इति चे मं पुच्छसि, नेव होति न न होति तथागतो परं मरणाति इति चे मे अस्स, नेव होति न न होति तथागतो परं मरणाति इति ते नं ब्याकरेय्यं, एवन्तिपि मे नो, तथातिपि मे नो, अञ्ञथातिपि मे नो, नोतिपि मे नो, नो नोतिपि मे नो’’ति। इत्थं खो भन्ते रञ्ञो मागधस्स अजातसत्तुस्स वेदेहिपुत्तस्स सञ्चयो बेलट्ठपुत्तो सन्दिट्ठिकं सामञ्ञफलं पुट्ठो समानो विक्खेपं ब्याकासि।
तित्थिअयूवाद
सब्बेपि आवुसो एते छन्नं सत्थारानं वादा निस्सिरिकायेव जिगुच्छनीयायेव अनत्थसंहितायेव, बालानं भिय्योसो मत्ताय सम्मोहाय संवत्तन्ति अनत्थाय।
अज्ज पन आवुसो कालो अतिक्कन्तो, स्वेयेव भगवता वुत्तं पणीतं पसट्ठं सन्दिट्ठिकफलं पुच्छाम।
पुच्छा – पुरिमदिवसेसु आवुसो सामञ्ञफलसुत्तस्स पुब्बभागे याव छसत्थारमिच्छावादपरियोसानं पुच्छनविस्सज्जनं अम्हेहि कतं, अज्ज पन यथानुप्पत्तं भगवता देसितसामञ्ञफलसुत्ताधिकारे पुच्छाविस्सज्जनं करिस्साम। भगवा पन आवुसो रञ्ञा मागधेन अजातसत्तुना वेदेहिपुत्तेन सन्दिट्ठिकं सामञ्ञफलं पुट्ठो कथं ब्याकासि।
विस्सज्जना – भगवा भन्ते तिधा विभजित्वा रञ्ञो मागधस्स अजातसत्तुस्स वेदेहिपुत्तस्स सन्दिट्ठिकं सामञ्ञफलं पुट्ठो ब्याकासि।
पुच्छा – कथञ्चावुसो भगवा रञ्ञो मागधस्स अजातसत्तुनो वेदेहिपुत्तस्स पठमं सन्दिट्ठिकं सामञ्ञफलं देसेसि।
विस्सज्जना – दासं भन्ते पब्बजितं उपमाभावेन निद्दिसित्वा रञ्ञो मागधस्स अजातसत्तुस्स वेदेहिपुत्तस्स भगवा पठमं सन्दिट्ठिकं सामञ्ञफलं देसेसि।
सोहं भन्ते भगवन्तम्पि पुच्छामि, यथा नु खो इमानि भन्ते पुथुसिप्पायतनानि सेय्यथिदं…पे॰… सक्का नु खो भन्ते एव मेव दिट्ठेव धम्मे सन्दिट्ठिकं सामञ्ञफलं पञ्ञपेतुं –
अच्छरियं आवुसो अब्भुतं आवुसो, याव स्वाखातस्स बुद्धसासनस्स महिद्धिकता महानुभावता, यत्रहि नाम दासोपि निहीनजच्चो एवं स्वाखाते बुद्धसासने पब्बजित्वा अत्तनो इस्सरभूतेन रञ्ञापि वन्दनीयत्तं गरुकरणीयत्तं पापुणिस्सति, सुपञ्ञत्तमेतं भगवता पठमं सन्दिट्ठिकफलं।
पुच्छा – कथं पनावुसो भगवा रञ्ञो मागधस्स अजातसत्तुनो वेदेहिपुत्तस्स दुतियं सन्दिट्ठिकं सामञ्ञफलं देसेसि।
विस्सज्जना – कस्सकं भन्ते पब्बजितं उपमाभावेन दस्सेत्वा भगवा रञ्ञो मागधस्स अजातसत्तुस्स वेदेहिपुत्तस्स सन्दिट्ठिकं सामञ्ञफलं देसेसि।
अम्बट्ठसुत्त
पुच्छा – तेनावुसो भगवा जानता अरहता पस्सता सम्मासम्बुद्धेन अम्बट्ठं टाम सुत्तं कत्थ कं आरब्भ भासितं।
विस्सज्जना – कोसलेसु भन्ते जनपदे इच्छानङ्गले नाम कोसलानं ब्राह्मणगामे अम्बट्ठं नाम माणवं ब्राह्मणस्स पोक्खरसातिस्स अन्तेवासिं आरब्भ भासितं।
सोणदण्डसुत्त
पुच्छा – सोणदण्डं पनावुसो सुत्तं भगवता कत्थ कं आरब्भ भासितं।
विस्सज्जना – अङ्गेसु भन्ते जनपदे चम्पायं सोणदण्डं ब्राह्मणं आरब्भ भासितं।
कूटदन्तसुत्त
पुच्छा – कूटदन्तं पनावुसो सुत्तं भगवता कत्थ कं आरब्भ भासितं।
विस्सज्जना – मगधेसु भन्ते खाणुमते नाम ब्राह्मणगामे कूटदन्त ब्राह्मणं आरब्भ भासितं।
महालिसुत्त
पुच्छा – महालिं पनावुसो सुत्तं भगवता कत्थ कं आरब्भ भासितं।
विस्सज्जना – वेसालियं भन्ते ओट्ठद्धं नाम लिच्छविं आरब्भ भासितं।
जालियसुत्त
पुच्छा – जालियं पनावुसो सुत्तं भगवता कत्थ कं आरब्भ भासितं।
विस्सज्जना – कोसम्बियं भन्ते द्वे पब्बजिते आरब्भ भासितं।
महासीहनादसुत्त
पुच्छा – महासीहनादं पनावुसो सुत्तं भगवता कत्थ कं आरब्भ भासितं।
विस्सज्जना – उरुञ्ञायं भन्ते कण्णकथले अचेलं कस्सपं आरब्भ भासितं।
पोट्ठपादसुत्त
पुच्छा – पोट्ठपादं पनावुसो सुत्तं भगवता कत्थ कं आरब्भ भासितं।
विस्सज्जना – सावत्थियं भन्ते पोट्ठपादञ्च परिब्बाजकं चित्तञ्च हत्थिसारिपुत्तं आरब्भ भासितं।
सुभसुत्त
पुच्छा – सुभसुत्तं पनावुसो कत्थ कं आरब्भ केन भासितं।
विस्सज्जना – सावत्थियं भन्ते आयस्मता आनन्देन धम्मभण्डागारिकेन सुभं माणवं तोदेय्यपुत्तं आरब्भ भासितं।
केवट्टसुत्त
पुच्छा – केवट्टं पनावुसो सुत्तं भगवता कत्थ कं आरब्भ भासितं।
विस्सज्जना – नाळन्दा यं भन्ते केवट्टं गहपतिपुत्तं आरब्भ भासितं।
लोहिच्चसुत्त
पुच्छा – लोहिच्चसुत्त पनावुसो भगवता कत्थ कं आरब्भ भासितं।
विस्सज्जना – कोसलेसु भन्ते जनपदे सालवतिकायं लोहिच्चं ब्राह्मणं आरब्भ भासितं।
तेविज्जसुत्त
पुच्छा – तेविज्जसुत्तं पनावुसो भगवता कत्थ कं आरब्भ भासितं।
विस्सज्जना – कोसलेसु भन्ते मनसाकटे नाम कोसलानं ब्राह्मणगामे वासेट्ठं भारद्वाजं माणवं आरब्भ भासितं।
महापदानसुत्त
पुच्छा – तेन आवुसो भगवता जानता पस्सता अरहता सम्मासम्बुद्धेन महापदानसुत्तं दीघनिकाये महावग्गे पोराणकेहि सङ्गितिकारेहि पठमं सङ्गितं भगवता कत्थ कं आरब्भ किस्मिं वत्थुस्मिं भासितं।
विस्सज्जना – सावत्थियं भन्ते सम्बहुले भिक्खू आरब्भ भासितं, सम्बहुलानं भन्ते भिक्खूनं पच्छाभत्तं पिण्डपातपटिक्कन्तानं मण्डलमाळे सन्निसिन्नानं सन्निपतितानं पुब्बेनिवासपटिसंयुत्ता धम्मीकथा उदपादि, इतिपि पुब्बेनिवासो इतिपि पुब्बेनिवासोति, तस्मिं भन्ते वत्थुस्मिं भासितं।
महानिदानसुत्त
पुच्छा – महानिदानसुत्तं पनावुसो भगवता कत्थ कं आरब्भ किस्मिं वत्थुस्मिं भासितं।
विस्सज्जना – कुरूसु भन्ते कम्मासधम्मे नाम कुरूनं निगमे आयस्मन्तं आनन्दं आरब्भ भासितं, आयस्मा भन्ते आनन्दो भगवन्तं उपसङ्कमित्वा एतदवोच ‘‘अच्छरियं भन्ते, अब्भुतं भन्ते, याव गम्भीरोचायं भन्ते पटिच्चसमुप्पादो
गम्भीरावभासो च, अथ च पन मे उत्तानकुत्तानको विय खायती’’ति, तस्मिं भन्ते वत्थुस्मिं भासितं।
महापरिनिब्बानसुत्त
पुच्छा – महापरिनिब्बानसुत्तं पनावुसो बहुअनुसन्धिकं, बहुदेसना सङ्गहं, बुद्धस्स भगवतो परिनिब्बानासन्नवस्से पवत्तअट्ठुप्पत्तिदीपकवचनपबन्धभूतं, तस्मा तं अन्तराभेदवसेन विभज्ज परिच्छिज्ज परिच्छिज्ज पुच्छिस्सामि, तत्थावुसो भगवता पठमं
राजूनं अपरिहानियधम्मदेसना कत्थ कं आरब्भ किस्मिं वत्थुस्मिं भासिता।
विस्सज्जना – राजगहे भन्ते वस्सकारं ब्राह्मणं मगधमहामत्तं आरब्भ भासिता, वस्सकारो भन्ते ब्राह्मणो मगधमहामत्तो भगवन्तं उपसङ्कमित्वा एतदवोच ‘‘राजा भो गोतम मागधो अजातसत्तु वेदेहिपुत्तो वज्जी अभियातुकामो सो एवमाह अहं हिमे वज्जी एवं महिद्धिके एवं महानुभावे उच्छेच्छामि वज्जी विनासेस्सामि वज्जी अनयब्यसनं आपादेस्सामी वज्जी’’ति तस्मिं भन्ते वत्थुस्मिं भासिता।
पुच्छा – भिक्खूनं पनावुसो अपरिहानियधम्मदेसना भगवता कत्थ किस्मिं वत्थुस्मिं भासिता।
विस्सज्जना – तस्मिंयेव भन्ते राजगहे तस्मिंयेव वत्थुस्मिं भासिता।
जरासुत्त
पुच्छा – धम्मादासो आवुसो धम्मपरियायो भगवता कत्थ कं आरब्भ किस्मिं वत्थुस्मिं भासितो।
विस्सज्जना – नातिके भन्ते गिञ्जकावसथे आयस्मन्तं आनन्द आरब्भ भासितो, आयस्मा भन्ते आनन्दो भगवन्तं उपसङ्कमित्वा नातिकियानं द्वादसन्नं पुग्गलानं गतिअभिसम्परायं पुच्छि, तस्मिं भन्ते वत्थुस्मिं भासितो।
अत्तदीप धम्मदेसना
पुच्छा – अत्तदीपधम्मदेसना पनावुसो भगवता कत्थ कं आरब्भ किस्मिं वत्थुस्मिं भासिता।
विस्सज्जना – वेसालियं भन्ते वेळुवगामके आयस्मन्तं आनन्दं आरब्भ भासिता, आयस्मा भन्ते आनन्दो भगवतो गिलानवुट्ठितस्स अचिरवुट्ठितस्स गेलञ्ञा भगवतो गेलञ्ञेन अत्तनो खेदपत्तकारणं आरोचेसि, तस्मिं भन्ते वत्थुस्मिं भासिता।
‘‘तस्मातिहानन्द अत्तदीपा विहरथ अत्तसरणा अनञ्ञसरणा’’।
पुच्छा – भगवता आवुसो पुरिम दुतियदिवसे पुच्छितविस्सज्जितक्कमेन अत्तदीपधम्मदेसनञ्च अञ्ञानि च धम्मदेसनानि कथेत्वा परिनिट्ठित सब्बबुद्धकिच्चेन आयुसङ्खारो कत्थ ओस्सट्ठो।
विस्सज्जना – वेसालियं भन्ते चापाले चेतिये मारेन पापिमता याचितो भगवा सतेन सम्पजानेन आयुसङ्खारो ओस्सट्ठो।
‘‘परिनिब्बातु दानि भन्ते भगवा, परिनिब्बातु सुगतो, परिनिब्बान कालो दानि भन्ते भगवतो।
अप्पोसुक्को त्वं पापिम होति, न चिरं तथागतस्स परिनिब्बानं भविस्सति, इतो तिण्णं मासानं अच्चयेन तथागतो परिनिब्बायिस्सति।
चतुमहापदेस
पुच्छा – चतुमहापदेसधम्मदेसना पनावुसो भगवता कत्थ भासिता।
विस्सज्जना – भोगनगरे भन्ते आनन्दे चेतिये भासिता।
परिपक्को वयो मय्हं, परित्तं मम जीवितं। पहाय वो गमिस्सामि, कतं मे सरणमत्तनो।
संवेग
पुच्छा – चतुसंवेजनीयकथा पनावुसो भगवता कत्थ कं आरब्भ किस्मिं वत्थुस्मिं भासिता।
विस्सज्जना – कुसिनारायं भन्ते आयस्मन्तं आनन्दं आरब्भ भासिता, आयस्मा भन्ते आनन्दो भगवन्तं एतदवोच ‘‘पुब्बे भन्ते दिसासु वस्संवुट्ठा भिक्खू आगच्छन्ति तथागतं दस्सनाय, ते मयं लभाम मनोभावनीये भिक्खू दस्सनाय, लभाम पयिरुपासनाय। भगवतो पन मयं भन्ते अच्चयेन न लभिस्साम मनोभावनीये भिक्खू दस्सनाय, न लभिस्साम पयिरुपासनाया’’ति, तस्मिं भन्ते वत्थुस्मिं भासिता।
येहि केचि आनन्द चेतियचारिकं आहिण्डन्ता पसन्नचित्ता कालं करिस्सन्ति, सब्बेते कायस्स भेदा परं मरणा सुगतिं सग्गं लोकं उपपज्जिस्सन्ति हु –
पुच्छा – कथञ्चावुसो भगवा भिक्खूनं मातुगामेसु पटिपज्जितब्बवत्तं कथेसि।
विस्सज्जना – अदस्सनं आनन्दाति च अनालापो आनन्दाति च सति आनन्द उपट्ठब्बेतब्बाति च एवं खो भन्ते भगवा मातुगामेसु पटिपज्जितब्बाकारं कथेसि।
महासुदस्सनसुत्त
पुच्छा – महासुदस्सनसुत्तं पनावुसो भगवता कत्थ कं आरब्भ किस्मिं वत्थुस्मिं भासितं।
विस्सज्जना – तिस्संयेव भन्ते कुसिनारायं आयस्मन्तं आनन्दं आरब्भ भासितं, आयस्मा भन्ते आनन्दो भगवन्तं एतदवोच ‘‘मा भन्ते भगवा इमस्मिं खुद्दकनगरके
उज्जङ्गलनगरके साखानगरके परिनिब्बायि। सन्ति भन्ते अञ्ञानि महानगरानि। सेय्यथिदं, चम्पा, राजगहं, सावत्थी, साकेतं, कोसम्बी, बाराणसी, एत्थ भगवा परिनिब्बायतु, एत्थ बहू खत्तियमहासाला ब्राह्मण महासाला गहपति महासाला तथागते अभिप्पसन्ना। ते तथागतस्स सरीरपूजं करिस्सन्ती’’ति, तस्मिं भन्ते वत्थुस्मिं भासितं।
पुच्छा – भगवा आवुसो पुरिमदिवसे पुच्छित विस्सज्जितक्कमेन महासुदस्सन सुत्तन्तं देसेत्वा सुभद्दंनाम परिब्बाजकं बुद्धवेनेय्येसु पच्छिमसावकभूतं कथं विनेसि।
विस्सज्जना – यस्मिं खो सुभद्द धम्मविनये अरियो अट्ठङ्गिको मग्गो न उपलब्भति, समणोपि तत्थ न उपलब्भति, दुतियोपि तत्थ समणो न उपलब्भति, ततियोपि तत्थ समणो न उपलब्भति, चतुत्थोपि तत्थ समणो न उपलब्भति (पेय्याल)। इमे च सुभद्द भिक्खू सम्मा विहरेय्युं, असुञ्ञो लोको अरहन्तेहि अस्स, एवं खो भन्ते भगवा सुभद्दं परिब्बाजकं बुद्धवेनेय्येसु पच्छिमं सक्खिसावकं विनेसि।
परिनिब्बानसुत्त
पुच्छा – पच्छिमे पनावुसो काले भगवा आयस्मतो आनन्दस्स कीदिसं वचनं कथेत्वा, कथञ्च भिक्खू पवारेत्वा, कीदिसञ्च भिक्खूनं वचनं आमन्तेत्वा, कथञ्च अनुपादिसेसाय निब्बानधातुया परिनिब्बायि।
विस्सज्जना – भगवा भन्ते पच्छिमे काले आयस्मतो आनन्दस्स सिया खो पनानन्द तुम्हाकं एवमस्स अतीतसत्थुकं पावचनं नत्थि नो सत्थाति एवमादिकं वचनं कथेत्वा, सिया खो पन भिक्खवे एकभिक्खुस्सापि कङ्खा वा विमति वा बुद्धे वा धम्मे वा सङ्घे वा मग्गे वा पटिपदाय वाति एवमादिना भिक्खू पवारेत्वा, हन्ददानि भिक्खवे आमन्तयामि वो, वयधम्मा सङ्खारा अप्पमादेन सम्पादेथाति पच्छिमञ्च ओवादवचनं भिक्खूनं आमन्तेत्वा, नव अनुपुब्बसमापत्तियो अनुलोमं पटिलोमं समापज्जित्वा, चतुत्थज्झाना वुट्ठहित्वा समनन्तरा अनुपादिसेसाय निब्बानधातुया परिनिब्बायि।
नावुसो आनन्द भगवा परिनिब्बुतो, सञ्ञावेदयित निरोधं समापन्नो।
जनवसभसुत्त
पुच्छा – महासुदस्सनसुत्तं पनावुसो पुरिमदिवसे पुच्छितञ्च विस्सज्जितञ्च, जनवसभसुत्तं पनावुसो भगवता कत्थ कं आरब्भ किस्मिं वत्थुस्मिं भासितं।
विस्सज्जना – नातिके भन्ते गिञ्जकावसथे आयस्मन्तं आनन्दं आरब्भ भासितं, आयस्मा भन्ते आनन्दो मागधके परिचारके आरब्भ भगवतो सम्मुखा परिकथं कथेसि, तस्मिं भन्ते वत्थुस्मिं भासितं।
महागोविन्दसुत्त
पुच्छा – महागोविन्दसुत्तं पनावुसो भगवता कत्थ भासितं।
विस्सज्जना – राजगहे भन्ते भासितं।
महासमयसुत्त
पुच्छा – महासमयसुत्तं पनावुसो भगवता कत्थ भासितं।
विस्सज्जना – सक्केसु भन्ते कपिलवत्थुस्मिं भासितं।
सक्कपञ्हसुत्त
पुच्छा – सक्कपञ्हसुत्तं पनावुसो भगवता कत्थ कं आरब्भ किस्मिं वत्थुस्मिं भासितं।
विस्सज्जना – मगधेसु भन्ते पाचीनतो राजगहस्स अम्बसण्डा नाम ब्राह्मणगामो, तस्सुत्तरतो वेदियके पब्बते इन्दसालगुहायं सक्कं देवानमिन्दं आरब्भ भासितं, सक्को भन्ते देवानमिन्दो भगवन्तं उपसङ्कमित्वा पञ्हं पुच्छि, तस्मिं भन्ते वत्थुस्मिं भासितं।
महासतिपट्ठानसुत्त
पुच्छा – महासतिपट्ठानसुत्तं पनावुसो भगवता कत्थ भासितं।
विस्सज्जना – कुरूसु भन्ते कम्मासधम्मे नाम कुरूनं निगमे भासितं।
पायासिसुत्त
पुच्छा – पायासि सुत्तं पनावुसो कत्थ कं आरब्भ किस्मिं वत्थुस्मिं केन भासितं।
विस्सज्जना – कोसलेसु भन्ते सेतब्यानाम कोसलानं नगरं उत्तरेन सेतब्यं सिंसपावने आयस्मता कुमारकस्सपेन पायासिं राजञ्ञं आरब्भ भासितं, पायासिस्स भन्ते राजञ्ञस्स एवरूपं पापकं दिट्ठिगतं उप्पन्नं होति, इतिपि नत्थि परोलोको नत्थि सत्ता ओपपातिका नत्थि सुकतदुक्कटानं कम्मानं फलं विपाकोति, तस्मिं भन्ते वत्थुस्मिं भासितं।
पुच्छा – तत्थावुसो पायासिस्स राजञ्ञस्स दिट्ठिपकासनाच आयस्मतो कुमारकस्सपत्थेरस्स दिट्ठिविनिवेट्ठनकथा च अनेकवारं आगता, तत्थावुसो पठमं पायासि राजञ्ञो अत्तनो दिट्ठिं कथं पकासेसि, कथञ्चायस्मा कुमारकस्सपो तं मिच्छादिट्ठिं विनिवेठेसि।
विस्सज्जना – पायासि भन्ते राजञ्ञो आयस्मन्तं कुमारकस्सपं उपसङ्कमित्वा एतदवोच ‘‘अहञ्हि भो कस्सप एवं वादी एवं दिट्ठी इतिपि नत्थि परोलोको, नत्थि सत्ता ओपपातिका, नत्थि सुकतदुक्कटानं कम्मानं फलं विपाको’’कि, एवं खो भन्ते पायासिराजञ्ञो अत्तनो मिच्छादिट्ठिं आयस्मतो कुमारकस्सपस्स सन्तिके पकासेसि। आयस्मा च कुमारकस्सपो सक्खिकारणं चन्दिमसूरियउपमं दस्सेत्वा पायासिस्स राजञ्ञस्स तं पापकं दिट्ठिगतं विनिवेठेसि।
साधु साधु आवुसो, साधु खो आवुसो आयस्मा कुमारकस्सपो पायासिस्स राजञ्ञस्स मिच्छादिट्ठिकस्स सद्धम्मविमुखिभूतस्स पच्चक्खतो परलोकं दस्सेत्वा तं मिच्छादिट्ठिं विनिवेठेसि।
पुच्छा – अथ पनावुसो पायासिराजञ्ञो दुतियम्पि कीदिसं साधकपरियायं दस्सेत्वा अत्तनो वादं पतिट्ठापेसि, कथञ्चायस्मा कुमारकस्सपो तं मिच्छावादं सहधम्मेन सुनिग्गहं निग्गहेत्वा धम्मवादं पतिट्ठापेसि।
विस्सज्जना – दुतिये पन भन्ते पायासिराजञ्ञो अत्तनो मित्तामच्चे ञातिसालोहिते दुच्चरितसमङ्गिनो कालंकते साधकपरियायं दस्सेत्वा अत्तनो मिच्छावादं पतिट्ठापेसि , आयस्मा च कुमारकस्सपो चोरउपमाय तं मिच्छावादं सहधम्मेन सुनिग्गहं निग्गहेत्वा धम्मवादं पतिट्ठापेसि।
साधु साधु आवुसो, साधु खो आवुसो यं आयस्मा कुमारकस्सपो उप्पन्नं परप्पवादं सहधम्मेन सुनिग्गहं निग्गहेत्वा धम्मवादं पतिट्ठापेसि।
उदुम्बरिकसुत्त
पुच्छा – उदुम्बरिकसुत्तं पनावुसो भगवता कत्थ कं आरब्भ किस्मिं वत्थुस्मिं भासितं।
विस्सज्जना – राजगहे भन्ते निग्रोधं परिब्बाजकं आरब्भ भासितं, निग्रोधो भन्ते परिब्बाजको भगवतो परम्मुखा भगवन्तंयेव आरब्भ अनेकविहितं अभूतकथं कथेसि, तस्मिं वत्थुस्मिं भासितं।
चक्कवत्तिसुत्त
पुच्छा – चक्कवत्तिसुत्तं पनावुसो भगवता कत्थ कं आरब्भ किस्मिं वत्थुस्मिं भासितं।
विस्सज्जना – मगधेसु भन्ते मातुलायं सम्बहुले भिक्खू आरब्भ अत्तज्झासयेन सुत्तनिक्खेपेन भगवता भासितं।
अग्गञ्ञसुत्त
पुच्छा – अग्गञ्ञसुत्तं पनावुसो भगवता कत्थ कं आरब्भ किस्मिं वत्थुस्मिं भासितं।
विस्सज्जना – सावत्थियं भन्ते पुब्बारामे मिगारमातुपासादे वासेट्ठं पब्बजितं आरब्भ भासितं, ब्राह्मणा भन्ते वासेट्ठ भारद्वाजे पब्बजिते अक्कोसन्ति परिभासन्ति अत्तरूपाय
परिभासाय परिपुण्णाय नो अपरिपुण्णाय, तस्मिं भन्ते वत्थुस्मिं भासितं।
पुच्छा – सम्पसादनीय सुत्तं पनावुसो कत्थ केन भासितं।
विस्सज्जना – नाळन्दायं भन्ते पावारिकम्बवने आयस्मता सारिपुत्तेन भासितं।
पासादिकसुत्त
पुच्छा – पासादिकसुत्तं पनावुसो भगवता कत्थ कं आरब्भ किस्मिं वत्थुस्मिं भासितं।
विस्सज्जना – सक्केसु भन्ते वेधञ्ञानाम सक्यानं अम्बवने पासादे चुन्दं समणुद्देसं आरब्भ भासितं, चुन्दो भन्ते समणुद्देसो पावायं निगण्ठस्स नाटपुत्तस्स कालं किरियाय भिन्नानं निगण्ठानं द्वेधिकजातानं भण्डनजातानं कलहजातानं विवादापन्नानं अञ्ञमञ्ञं मुखसत्तीहि वितुज्जनकारणं आयस्मतो आनन्दस्स आरोचेसि, आयस्मा च भन्ते आनन्दो भगवतो एतमत्थं आरोचेसि, तस्मिं भन्ते वत्थुस्मिं भासितं।
लक्खणसुत्त
पुच्छा – लक्खणसुत्तं पनावुसो भगवता कत्थ भासितं।
विस्सज्जना – सावत्थियं भन्ते जेतवनमहाविहारे भासितं।
सिङ्गालसुत्त
पुच्छा – सिङ्गालसुत्तं पनावुसो भगवता कत्थ कं आरब्भ किस्मिं वत्थुस्मिं भासितं।
विस्सज्जना – राजगहे भन्ते सिङ्गालं गहपतिपुत्तं आरब्भ भासितं, सिङ्गालो भन्ते गहपतिपुत्तो कालस्सेव उट्ठाय राजगहा निक्खमित्वा अल्लवत्थो अल्लकेसो पञ्जलिको पुथुदिसा नमस्सति पुरत्थिमं दिसं दक्खिणं दिसं पच्छिमं दिसं उत्तरं दिसं हेट्ठिमं दिसं उपरिमं दिसं, तस्मिं भन्ते वत्थुस्मिं भासितं।
आटानाटियसुत्त
पुच्छा – आटानाटियसुत्तं पनावुसो भगवता कत्थ किस्मिं वत्थुस्मिं भासितं।
विस्सज्जना – राजगहे भन्ते गिज्झकूटे पब्बते भासितं, भगवति भन्ते राजगहे विहरति चत्तारो महाराजानो चतुद्दिसं रक्खं ठपेत्वा चतुद्दिसं गुम्बं ठपेत्वा चतुद्दिसं ओवरणं ठपेत्वा केवलकप्पं गिज्झकूटपब्बतं ओभासेत्वा येन भगवा तेनुपसङ्कमिंसु, उपसङ्कमित्वा भगवन्तं अभिवादेत्वा एकमन्तं निसीदिंसु, एकमन्तं निसिन्नो खो भन्ते वेस्सवणो महाराजा आटानाटियं रक्खं भगवतो आरोचेसि भिक्खूनं भिक्खुनीनं उपासकानं उपासिकानं फासुविहाराय, तस्मिं भन्ते वत्थुस्मिं भासितं।
सङ्गीतिसुत्त
पुच्छा – सङ्गीति सुत्तं पनावुसो कत्थ केन भासितं।
विस्सज्जना – पावायं भन्ते आयस्मता सारिपुत्तेन भासितं।
दसुत्तरसुत्त
पुच्छा – दसुत्तरसुत्तं पनावुसो कत्थ केन भासितं।
विस्सज्जना – दसुत्तरसुत्तं भन्ते चम्पायं गग्गराय पोक्खरणिया तीरे आयस्मता सारिपुत्तेन भासितं।
पुच्छा – के आवुसो सिक्खन्ति।
विस्सज्जना – सेक्खा च भन्ते पुथुज्जनकल्याणका च सिक्खन्ति।
पुच्छा – के आवुसो सिक्खितसिक्खा।
विस्सज्जना – अरहन्तो भन्ते सिक्खितसिक्खा।
पुच्छा – कस्स आवुसो वचनं।
विस्सज्जना – भगवतो भन्ते वचनं अरहतो सम्मासम्बुद्धस्स।
पुच्छा – केनावुसो आभतं।
विस्सज्जना – परम्पराय भन्ते आभतं।