(२५) ५. दुच्चरितवग्गो
१. पठमदुच्चरितसुत्तं
२४१.‘‘पञ्चिमे , भिक्खवे, आदीनवा दुच्चरिते। कतमे पञ्च? अत्तापि अत्तानं उपवदति; अनुविच्च विञ्ञू गरहन्ति; पापको कित्तिसद्दो अब्भुग्गच्छति; सम्मूळ्हो कालं करोति; कायस्स भेदा परं मरणा अपायं दुग्गतिं विनिपातं निरयं उपपज्जति। इमे खो, भिक्खवे, पञ्च आदीनवा दुच्चरिते।
‘‘पञ्चिमे, भिक्खवे, आनिसंसा सुचरिते। कतमे पञ्च? अत्तापि अत्तानं न उपवदति; अनुविच्च विञ्ञू पसंसन्ति; कल्याणो कित्तिसद्दो अब्भुग्गच्छति; असम्मूळ्हो कालं करोति; कायस्स भेदा परं मरणा सुगतिं सग्गं लोकं उपपज्जति। इमे खो, भिक्खवे, पञ्च आनिसंसा सुचरिते’’ति। पठमं।
२. पठमकायदुच्चरितसुत्तं
२४२.‘‘पञ्चिमे, भिक्खवे, आदीनवा कायदुच्चरिते…पे॰… आनिसंसा कायसुचरिते…पे॰…। दुतियं।
३. पठमवचीदुच्चरितसुत्तं
२४३.‘‘पञ्चिमे , भिक्खवे, आदीनवा वचीदुच्चरिते…पे॰… आनिसंसा वचीसुचरिते…पे॰…। ततियं।
४. पठममनोदुच्चरितसुत्तं
२४४.‘‘पञ्चिमे, भिक्खवे, आदीनवा मनोदुच्चरिते…पे॰… आनिसंसा मनोसुचरिते । कतमे पञ्च? अत्तापि अत्तानं न उपवदति; अनुविच्च विञ्ञू पसंसन्ति; कल्याणो कित्तिसद्दो अब्भुग्गच्छति; असम्मूळ्हो कालं करोति; कायस्स भेदा परं मरणा सुगतिं सग्गं लोकं उपपज्जति। इमे खो, भिक्खवे, पञ्च आनिसंसा मनोसुचरिते’’ति। चतुत्थं।
५. दुतियदुच्चरितसुत्तं
२४५.‘‘पञ्चिमे, भिक्खवे, आदीनवा दुच्चरिते। कतमे पञ्च? अत्तापि अत्तानं उपवदति; अनुविच्च विञ्ञू गरहन्ति; पापको कित्तिसद्दो अब्भुग्गच्छति; सद्धम्मा वुट्ठाति; असद्धम्मे पतिट्ठाति। इमे खो, भिक्खवे, पञ्च आदीनवा दुच्चरिते।
‘‘पञ्चिमे, भिक्खवे, आनिसंसा सुचरिते। कतमे पञ्च? अत्तापि अत्तानं न उपवदति; अनुविच्च विञ्ञू पसंसन्ति; कल्याणो कित्तिसद्दो अब्भुग्गच्छति; असद्धम्मा वुट्ठाति; सद्धम्मे पतिट्ठाति। इमे खो, भिक्खवे, पञ्च आनिसंसा सुचरिते’’ति। पञ्चमं।
६. दुतियकायदुच्चरितसुत्तं
२४६.‘‘पञ्चिमे, भिक्खवे, आदीनवा कायदुच्चरिते…पे॰… आनिसंसा कायसुचरिते…पे॰…। छट्ठं।
७. दुतियवचीदुच्चरितसुत्तं
२४७.‘‘पञ्चिमे, भिक्खवे, आदीनवा वचीदुच्चरिते…पे॰… आनिसंसा वचीसुचरिते…पे॰…। सत्तमं।
८. दुतियमनोदुच्चरितसुत्तं
२४८.‘‘पञ्चिमे , भिक्खवे, आदीनवा मनोदुच्चरिते…पे॰… आनिसंसा मनोसुचरिते। कतमे पञ्च? अत्तापि अत्तानं न उपवदति; अनुविच्च विञ्ञू पसंसन्ति; कल्याणो कित्तिसद्दो अब्भुग्गच्छति; असद्धम्मा वुट्ठाति; सद्धम्मे पतिट्ठाति। इमे खो, भिक्खवे, पञ्च आनिसंसा मनोसुचरिते’’ति। अट्ठमं।
९. सिवथिकसुत्तं
२४९.‘‘पञ्चिमे, भिक्खवे, आदीनवा सिवथिकाय [सीवथिकाय (सी॰ स्या॰ कं॰ पी॰)]। कतमे पञ्च? असुचि, दुग्गन्धा, सप्पटिभया, वाळानं अमनुस्सानं आवासो, बहुनो जनस्स आरोदना – इमे खो, भिक्खवे, पञ्च आदीनवा सिवथिकाय।
‘‘एवमेवं खो, भिक्खवे, पञ्चिमे आदीनवा सिवथिकूपमे पुग्गले। कतमे पञ्च? इध , भिक्खवे, एकच्चो पुग्गलो असुचिना कायकम्मेन समन्नागतो होति; असुचिना वचीकम्मेन समन्नागतो होति; असुचिना मनोकम्मेन समन्नागतो होति। इदमस्स असुचिताय वदामि। सेय्यथापि सा, भिक्खवे, सिवथिका असुचि; तथूपमाहं, भिक्खवे, इमं पुग्गलं वदामि।
‘‘तस्स असुचिना कायकम्मेन समन्नागतस्स, असुचिना वचीकम्मेन समन्नागतस्स, असुचिना मनोकम्मेन समन्नागतस्स पापको कित्तिसद्दो अब्भुग्गच्छति। इदमस्स दुग्गन्धताय वदामि। सेय्यथापि सा, भिक्खवे, सिवथिका दुग्गन्धा; तथूपमाहं, भिक्खवे, इमं पुग्गलं वदामि।
‘‘तमेनं असुचिना कायकम्मेन समन्नागतं, असुचिना वचीकम्मेन समन्नागतं, असुचिना मनोकम्मेन समन्नागतं पेसला सब्रह्मचारी आरका परिवज्जन्ति। इदमस्स सप्पटिभयस्मिं वदामि। सेय्यथापि सा, भिक्खवे, सिवथिका सप्पटिभया; तथूपमाहं, भिक्खवे, इमं पुग्गलं वदामि।
‘‘सो असुचिना कायकम्मेन समन्नागतो, असुचिना वचीकम्मेन समन्नागतो , असुचिना मनोकम्मेन समन्नागतो सभागेहि पुग्गलेहि सद्धिं संवसति। इदमस्स वाळावासस्मिं वदामि। सेय्यथापि सा , भिक्खवे, सिवथिका वाळानं अमनुस्सानं आवासो; तथूपमाहं, भिक्खवे, इमं पुग्गलं वदामि।
‘‘तमेनं असुचिना कायकम्मेन समन्नागतं, असुचिना वचीकम्मेन समन्नागतं, असुचिना मनोकम्मेन समन्नागतं पेसला सब्रह्मचारी दिस्वा खीयधम्मं [खीयनधम्मं (सी॰)] आपज्जन्ति – ‘अहो वत नो दुक्खं ये मयं एवरूपेहि पुग्गलेहि सद्धिं संवसामा’ति! इदमस्स आरोदनाय वदामि। सेय्यथापि सा, भिक्खवे, सिवथिका बहुनो जनस्स आरोदना; तथूपमाहं, भिक्खवे, इमं पुग्गलं वदामि। इमे खो, भिक्खवे, पञ्च आदीनवा सिवथिकूपमे पुग्गले’’ति। नवमं।
१०. पुग्गलप्पसादसुत्तं
२५०.‘‘पञ्चिमे , भिक्खवे, आदीनवा पुग्गलप्पसादे। कतमे पञ्च? यस्मिं, भिक्खवे, पुग्गले पुग्गलो अभिप्पसन्नो होति, सो तथारूपं आपत्तिं आपन्नो होति यथारूपाय आपत्तिया सङ्घो उक्खिपति। तस्स एवं होति – ‘यो खो म्यायं पुग्गलो पियो मनापो सो सङ्घेन उक्खित्तो’ति। भिक्खूसु अप्पसादबहुलो होति। भिक्खूसु अप्पसादबहुलो समानो अञ्ञे भिक्खू न भजति। अञ्ञे भिक्खू अभजन्तो सद्धम्मं न सुणाति। सद्धम्मं असुणन्तो सद्धम्मा परिहायति। अयं, भिक्खवे, पठमो आदीनवो पुग्गलप्पसादे।
‘‘पुन चपरं, भिक्खवे, यस्मिं पुग्गले पुग्गलो अभिप्पसन्नो होति, सो तथारूपं आपत्तिं आपन्नो होति यथारूपाय आपत्तिया सङ्घो अन्ते निसीदापेति । तस्स एवं होति – ‘यो खो म्यायं पुग्गलो पियो मनापो सो सङ्घेन अन्ते निसीदापितो’ति। भिक्खूसु अप्पसादबहुलो होति। भिक्खूसु अप्पसादबहुलो समानो अञ्ञे भिक्खू न भजति। अञ्ञे भिक्खू अभजन्तो सद्धम्मं न सुणाति। सद्धम्मं असुणन्तो सद्धम्मा परिहायति। अयं, भिक्खवे, दुतियो आदीनवो पुग्गलप्पसादे।
‘‘पुन चपरं, भिक्खवे, यस्मिं पुग्गले पुग्गलो अभिप्पसन्नो होति, सो दिसापक्कन्तो होति…पे॰… सो विब्भन्तो होति…पे॰… सो कालङ्कतो होति। तस्स एवं होति – ‘यो खो म्यायं पुग्गलो पियो मनापो सो कालङ्कतो’ति। अञ्ञे भिक्खू न भजति। अञ्ञे भिक्खू अभजन्तो सद्धम्मं न सुणाति। सद्धम्मं असुणन्तो सद्धम्मा परिहायति। अयं, भिक्खवे, पञ्चमो आदीनवो पुग्गलप्पसादे। इमे खो, भिक्खवे, पञ्च आदीनवा पुग्गलप्पसादे’’ति। दसमं।
दुच्चरितवग्गो पञ्चमो।
तस्सुद्दानं –
दुच्चरितं कायदुच्चरितं, वचीदुच्चरितं मनोदुच्चरितं।
चतूहि परे द्वे सिवथिका, पुग्गलप्पसादेन चाति॥
पञ्चमपण्णासकं समत्तं।