१५. सोळसकनिपातो
१. अञ्ञासिकोण्डञ्ञत्थेरगाथा
‘‘एस भिय्यो पसीदामि, सुत्वा धम्मं महारसं।
विरागो देसितो धम्मो, अनुपादाय सब्बसो॥
‘‘बहूनि लोके चित्रानि, अस्मिं पथविमण्डले।
मथेन्ति मञ्ञे सङ्कप्पं, सुभं रागूपसंहितं॥
‘‘रजमुहतञ्च वातेन, यथा मेघोपसम्मये।
एवं सम्मन्ति सङ्कप्पा, यदा पञ्ञाय पस्सति॥
[ध॰ प॰ २७७ धम्मपदे] ‘‘सब्बे सङ्खारा अनिच्चाति, यदा पञ्ञाय पस्सति।
अथ निब्बिन्दति दुक्खे, एस मग्गो विसुद्धिया॥
[ध॰ प॰ २७८ धम्मपदे] ‘‘सब्बे सङ्खारा दुक्खाति, यदा पञ्ञाय पस्सति
अथ निब्बिन्दति दुक्खे, एस मग्गो विसुद्धिया॥
[ध॰ प॰ २७९ धम्मपदे] ‘‘सब्बे धम्मा अनत्ताति, यदा पञ्ञाय पस्सति।
अथ निब्बिन्दति दुक्खे, एस मग्गो विसुद्धिया॥
‘‘बुद्धानुबुद्धो यो थेरो, कोण्डञ्ञो तिब्बनिक्कमो।
पहीनजातिमरणो, ब्रह्मचरियस्स केवली॥
‘‘ओघपासो दळ्हखिलो [दळ्हो खिलो (स्या॰ क॰)], पब्बतो दुप्पदालयो।
छेत्वा खिलञ्च पासञ्च, सेलं भेत्वान [छेत्वान (क॰)] दुब्भिदं।
तिण्णो पारङ्गतो झायी, मुत्तो सो मारबन्धना॥
‘‘उद्धतो चपलो भिक्खु, मित्ते आगम्म पापके।
संसीदति महोघस्मिं, ऊमिया पटिकुज्जितो॥
‘‘अनुद्धतो अचपलो, निपको संवुतिन्द्रियो।
कल्याणमित्तो मेधावी, दुक्खस्सन्तकरो सिया॥
‘‘कालपब्बङ्गसङ्कासो, किसो धमनिसन्थतो।
मत्तञ्ञू अन्नपानस्मिं, अदीनमनसो नरो॥
‘‘फुट्ठो डंसेहि मकसेहि, अरञ्ञस्मिं ब्रहावने।
नागो सङ्गामसीसेव, सतो तत्राधिवासये॥
‘‘नाभिनन्दामि मरणं…पे॰… निब्बिसं भतको यथा॥
‘‘नाभिनन्दामि मरणं…पे॰… सम्पजानो पतिस्सतो॥
‘‘परिचिण्णो मया सत्था…पे॰… भवनेत्ति समूहता॥
‘‘यस्स चत्थाय पब्बजितो, अगारस्मानगारियं।
सो मे अत्थो अनुप्पत्तो, किं मे सद्धिविहारिना’’ति॥
… अञ्ञासिकोण्डञ्ञो [अञ्ञाकोण्डञ्ञो (सी॰ स्या॰)] थेरो…।
२. उदायित्थेरगाथा
[अ॰ नि॰ ६.४३] ‘‘मनुस्सभूतं सम्बुद्धं, अत्तदन्तं समाहितं।
इरियमानं ब्रह्मपथे, चित्तस्सूपसमे रतं॥
‘‘यं मनुस्सा नमस्सन्ति, सब्बधम्मान पारगुं।
देवापि तं नमस्सन्ति, इति मे अरहतो सुतं॥
‘‘सब्बसंयोजनातीतं , वना निब्बनमागतं।
कामेहि नेक्खम्मरतं [निक्खम्मरतं (क॰)], मुत्तं सेलाव कञ्चनं॥
‘‘स वे अच्चरुचि नागो, हिमवावञ्ञे सिलुच्चये।
सब्बेसं नागनामानं, सच्चनामो अनुत्तरो॥
‘‘नागं वो कित्तयिस्सामि, न हि आगुं करोति सो।
सोरच्चं अविहिंसा च, पादा नागस्स ते दुवे॥
‘‘सति च सम्पजञ्ञञ्च, चरणा नागस्स तेपरे।
सद्धाहत्थो महानागो, उपेक्खासेतदन्तवा॥
‘‘सति गीवा सिरो पञ्ञा, वीमंसा धम्मचिन्तना।
धम्मकुच्छिसमावासो, विवेको तस्स वालधि॥
‘‘सो झायी अस्सासरतो, अज्झत्तं सुसमाहितो।