१. बुद्धवग्गो
॥ नमो तस्स भगवतो अरहतो सम्मासम्बुद्धस्स॥
खुद्दकनिकाये
थेरापदानपाळि
(पठमो भागो)
१. बुद्धवग्गो
१. बुद्धअपदानं
तथागतं जेतवने वसन्तं, अपुच्छि वेदेहमुनी नतङ्गो।
‘‘सब्बञ्ञुबुद्धा किर नाम होन्ति, भवन्ति ते हेतुभि केहि वीर’’॥
तदाह सब्बञ्ञुवरो महेसी, आनन्दभद्दं मधुरस्सरेन।
‘‘ये पुब्बबुद्धेसु [सब्बबुद्धेसु (स्या॰)] कताधिकारा, अलद्धमोक्खा जिनसासनेसु॥
‘‘तेनेव सम्बोधिमुखेन धीरा, अज्झासयेनापि महाबलेन।
पञ्ञाय तेजेन सुतिक्खपञ्ञा, सब्बञ्ञुभावं अनुपापुणन्ति॥
‘‘अहम्पि पुब्बबुद्धेसु, बुद्धत्तमभिपत्थयिं,
मनसायेव हुत्वान, धम्मराजा असङ्खिया॥
‘‘अथ बुद्धापदानानि, सुणाथ सुद्धमानसा।
तिंसपारमिसम्पुण्णा, धम्मराजा असङ्खिया॥
‘‘सम्बोधिं बुद्धसेट्ठानं, ससङ्घे लोकनायके।
दसङ्गुली नमस्सित्वा, सिरसा अभिवादयिं [अभिवादये (स्या॰)]॥
‘‘यावता बुद्धखेत्तेसु, रतना विज्जन्तिसङ्खिया।
आकासट्ठा च भूमट्ठा [भुम्मट्ठा (सी॰ स्या॰)], मनसा सब्बमाहरिं॥
‘‘तत्थ रूपियभूमियं, पासादं मापयिं अहं।
नेकभुम्मं रतनमयं, उब्बिद्धं नभमुग्गतं॥
‘‘विचित्तथम्भं सुकतं, सुविभत्तं महारहं।
कनकमयसङ्घाटं, कोन्तच्छत्तेहि मण्डितं॥
‘‘पठमा वेळुरिया भूमि, विमलब्भसमा सुभा।
नळिनजलजाकिण्णा, वरकञ्चनभूमिया॥
‘‘पवाळंसा पवाळवण्णा, काचि लोहितका सुभा।
इन्दगोपकवण्णाभा, भूमि ओभासती दिसा॥
‘‘सुविभत्ता घरमुखा, निय्यूहा सीहपञ्जरा।
चतुरो वेदिका जाला, गन्धावेळा मनोरमा॥
‘‘नीला पीता लोहितका, ओदाता सुद्धकाळका।
कूटागारवरूपेता, सत्तरतनभूसिता॥
‘‘ओलोकमया पदुमा, वाळविहङ्गसोभिता।
नक्खत्ततारकाकिण्णा, चन्दसूरेहि [चन्दसुरियेहि (सी॰ स्या॰)] मण्डिता॥
‘‘हेमजालेन सञ्छन्ना, सोण्णकिङ्किणिकायुता।
वातवेगेन कूजन्ति, सोण्णमाला मनोरमा॥
‘‘मञ्जेट्ठकं लोहितकं, पीतकं हरिपिञ्जरं।
नानारङ्गेहि सम्पीतं [संचित्तं (स्या॰)], उस्सितद्धजमालिनी [मालिनिं (सी॰)]॥
‘‘न नं [नाना (सी॰ स्या॰)] बहूनेकसता, फलिका रजतामया।
मणिमया लोहितङ्गा, मसारगल्लमया तथा।
नानासयनविचित्ता, सण्हकासिकसन्थता॥
‘‘कम्पला दुकूला चीना, पट्टुण्णा पण्डुपावुरा।
विविधत्थरणं सब्बं, मनसा पञ्ञपेसहं॥
‘‘तासु तास्वेव भूमीसु, रतनकूटलङ्कतं।
मणिवेरोचना उक्का, धारयन्ता सुतिट्ठरे॥
‘‘सोभन्ति एसिका थम्भा, सुभा कञ्चनतोरणा।
जम्बोनदा सारमया, अथो रजतमयापि च॥
‘‘नेका सन्धी सुविभत्ता, कवाटग्गळचित्तिता।
उभतो पुण्णघटानेका, पदुमुप्पलसंयुता॥
‘‘अतीते सब्बबुद्धे च, ससङ्घे लोकनायके।
पकतिवण्णरूपेन, निम्मिनित्वा ससावके॥
‘‘तेन द्वारेन पविसित्वा, सब्बे बुद्धा ससावका।
सब्बसोण्णमये पीठे, निसिन्ना अरियमण्डला॥
‘‘ये च एतरहि अत्थि, बुद्धा लोके अनुत्तरा।
अतीते वत्तमाना च, भवनं सब्बे समाहरिं॥
‘‘पच्चेकबुद्धेनेकसते, सयम्भू अपराजिते।
अतीते वत्तमाने च, भवनं सब्बे समाहरिं॥
‘‘कप्परुक्खा बहू अत्थि, ये दिब्बा ये च मानुसा।
सब्बं दुस्सं समाहन्ता, अच्छादेमि तिचीवरं॥
‘‘खज्जं भोज्जं सायनीयं, सम्पन्नं पानभोजनं।
मणिमये सुभे पत्ते, संपूरेत्वा अदासहं॥
‘‘दिब्बवत्थसमा हुत्वा, मट्ठा [मट्टा (सी॰)] चीवरसंयुता।
मधुरा सक्खरा चेव, तेला च मधुफाणिता॥
‘‘तप्पिता परमन्नेन, सब्बे ते अरियमण्डला।
रतनगब्भं पविसित्वा, केसरीव गुहासया॥
‘‘महारहम्हि सयने, सीहसेय्यमकप्पयुं।
सम्पजाना समुट्ठाय, सयने [सेय्ये (स्या॰)] पल्लङ्कमाभुजुं॥
‘‘गोचरं सब्बबुद्धानं, झानरतिसमप्पिता।
अञ्ञे धम्मानि देसेन्ति, अञ्ञे कीळन्ति इद्धिया॥
‘‘अञ्ञे अभिञ्ञा अप्पेन्ति, अभिञ्ञा वसिभाविता।
विकुब्बना विकुब्बन्ति, अञ्ञेनेकसहस्सियो॥
‘‘बुद्धापि बुद्धे पुच्छन्ति, विसयं सब्बञ्ञुमालयं।
गम्भीरं निपुणं ठानं, पञ्ञाय विनिबुज्झरे॥
‘‘सावका बुद्धे पुच्छन्ति, बुद्धा पुच्छन्ति सावके।
अञ्ञमञ्ञञ्च पुच्छित्वा [पुच्छन्ति (सी॰ स्या॰)], अञ्ञोञ्ञं ब्याकरोन्ति ते॥
‘‘बुद्धा पच्चेकबुद्धा च, सावका परिचारका।
एवं सकाय रतिया, पासादेभिरमन्ति ते॥
‘‘छत्ता तिट्ठन्तु रतना, कञ्चनावेळपन्तिका।
मुत्ताजालपरिक्खित्ता, सब्बे धारेन्तु [धारेन्ति (क॰)] मत्थके॥
‘‘भवन्तु चेळविताना, सोण्णतारकचित्तिता।
विचित्तमल्यवितता, सब्बे धारेन्तु मत्थके॥
‘‘वितता मल्यदामेहि, गन्धदामेहि सोभिता।
दुस्सदामपरिकिण्णा, रतनदामभूसिता॥
‘‘पुप्फाभिकिण्णा सुचित्ता, सुरभिगन्धभूसिता।
गन्धपञ्चङ्गुलिकता [गन्धपञ्चङ्गुलं कता (अट्ठ॰)], हेमच्छदनछादिता॥
‘‘चतुद्दिसा पोक्खरञ्ञो, पदुमुप्पलसन्थता।
सोवण्णरूपा खायन्तु, पद्मंरेणुरजुग्गता॥
‘‘पुप्फन्तु पादपा सब्बे, पासादस्स समन्ततो।
सयञ्च पुप्फा मुञ्चित्वा, गन्त्वा भवनमोकिरुं॥
‘‘सिखिनो तत्थ नच्चन्तु, दिब्बहंसा पकूजरे।
करवीका च गायन्तु, दिजसङ्घा समन्ततो॥
‘‘भेरियो सब्बा वज्जन्तु, वीणा सब्बा रसन्तु [रवन्तु (सी॰ स्या॰)] ता।
सब्बा सङ्गीति वत्तन्तु, पासादस्स समन्ततो॥
‘‘यावता बुद्धखेत्तम्हि, चक्कवाळे ततो परे।
महन्ता जोतिसम्पन्ना, अच्छिन्ना रतनामया॥
‘‘तिट्ठन्तु सोण्णपल्लङ्का, दीपरुक्खा जलन्तु ते।
भवन्तु एकपज्जोता, दससहस्सिपरम्परा॥
‘‘गणिका लासिका चेव, नच्चन्तु अच्छरागणा।
नानारङ्गा पदिस्सन्तु, पासादस्स समन्ततो॥
‘‘दुमग्गे पब्बतग्गे वा, सिनेरुगिरिमुद्धनि।
उस्सापेमि धजं सब्बं, विचित्तं पञ्चवण्णिकं॥
‘‘नरा नागा च गन्धब्बा, सब्बे देवा उपेन्तु ते।
नमस्सन्ता पञ्जलिका, पासादं परिवारयुं॥
‘‘यं किञ्चि कुसलं कम्मं, कत्तब्बं किरियं मम।
कायेन वाचा मनसा, तिदसे सुकतं कतं॥
‘‘ये सत्ता सञ्ञिनो अत्थि, ये च सत्ता असञ्ञिनो।
कतं पुञ्ञफलं मय्हं, सब्बे भागी भवन्तु ते॥
‘‘येसं कतं सुविदितं, दिन्नं पुञ्ञफलं मया।
ये च तत्थ [तस्मिं (सी॰ क॰)] न जानन्ति, देवा गन्त्वा निवेदयुं॥
‘‘सब्बलोकम्हि [सब्बे लोकम्हि (स्या॰ क॰)] ये सत्ता, जीवन्ताहारहेतुका।
मनुञ्ञं भोजनं सब्बं [सब्बे (स्या॰)], लभन्तु मम चेतसा॥
‘‘मनसा दानं मया दिन्नं, मनसा पसादमावहिं।
पूजिता सब्बसम्बुद्धा, पच्चेका जिनसावका॥
‘‘तेन कम्मेन सुकतेन, चेतनापणिधीहि च।
जहित्वा मानुसं देहं, तावतिंसमगच्छहं॥
‘‘दुवे भवे पजानामि, देवत्ते अथ मानुसे।
अञ्ञं गतिं न जानामि, मनसा पत्थनाफलं॥
‘‘देवानं अधिको होमि, भवामि मनुजाधिपो।
रूपलक्खणसम्पन्नो, पञ्ञाय असमो भवे॥
‘‘भोजनं विविधं सेट्ठं, रतनञ्च अनप्पकं।
विविधानि च वत्थानि, नभा [नभसा (स्या॰)] खिप्पं उपेन्ति मं॥
‘‘पथब्या पब्बते चेव, आकासे उदके वने।
यं यं हत्थं पसारेमि, दिब्बा भक्खा उपेन्ति मं॥
‘‘पथब्या पब्बते चेव, आकासे उदके वने।
यं यं हत्थं पसारेमि, रतना सब्बे उपेन्ति मं॥
‘‘पथब्या पब्बते चेव, आकासे उदके वने।
यं यं हत्थं पसारेमि, सब्बे गन्धा उपेन्ति मं॥
‘‘पथब्या पब्बते चेव, आकासे उदके वने।
यं यं [यत्थ (स्या॰), यञ्ञं (क॰)] हत्थं पसारेमि, सब्बे याना उपेन्ति मं॥
‘‘पथब्या पब्बते चेव, आकासे उदके वने।
यं यं हत्थं पसारेमि, सब्बे माला उपेन्ति मं॥
‘‘पथब्या पब्बते चेव, आकासे उदके वने।
यं यं हत्थं पसारेमि, अलङ्कारा उपेन्ति मं॥
‘‘पथब्या पब्बते चेव, आकासे उदके वने।
यं यं हत्थं पसारेमि, सब्बा कञ्ञा उपेन्ति मं॥
‘‘पथब्या पब्बते चेव, आकासे उदके वने।
यं यं हत्थं पसारेमि, मधुसक्खरा उपेन्ति मं॥
‘‘पथब्या पब्बते चेव, आकासे उदके वने।
यं यं हत्थं पसारेमि, सब्बे खज्जा उपेन्ति मं॥
‘‘अधने अद्धिक [अद्धिके (स्या॰)] जने, याचके च पथाविनो।
ददामिहं [ददामिह (सी॰) ददामि तं (स्या॰)] दानवरं, सम्बोधिवरपत्तिया॥
‘‘नादेन्तो पब्बतं सेलं, गज्जेन्तो बहलं गिरिं।
सदेवकं हासयन्तो, बुद्धो लोके भवामहं॥
‘‘दिसा दसविधा लोके, यायतो नत्थि अन्तकं।
तस्मिञ्च दिसाभागम्हि, बुद्धखेत्ता असङ्खिया॥
‘‘पभा पकित्तिता मय्हं, यमका रंसिवाहना।
एत्थन्तरे रंसिजालं, आलोको विपुलो भवे॥
‘‘एत्तके लोकधातुम्हि, सब्बे पस्सन्तु मं जना।
सब्बे मं अनुवत्तन्तु, याव ब्रह्मनिवेसनं [सब्बेव सुमना होन्तु, सब्बे मं अनुवत्तरे (सी॰ स्या॰)]॥
‘‘विसिट्ठमधुनादेन, अमतभेरिमाहनिं।
एत्थन्तरे जना सब्बे, सुणन्तु मधुरं गिरं॥
‘‘धम्ममेघेन वस्सन्ते, सब्बे होन्तु अनासवा।
येत्थ पच्छिमका सत्ता, सोतापन्ना भवन्तु ते॥
‘‘दत्वा दातब्बकं दानं, सीलं पूरेत्वा असेसतो।
नेक्खम्मपारमिं गन्त्वा, पत्तो सम्बोधिमुत्तमं॥
‘‘पण्डिते परिपुच्छित्वा, कत्वा वीरियमुत्तमं।
खन्तिया पारमिं गन्त्वा, पत्तो सम्बोधिमुत्तमं॥
‘‘कत्वा दळ्हमधिट्ठानं, सच्चपारमि पूरिय।
मेत्ताय पारमिं गन्त्वा, पत्तो सम्बोधिमुत्तमं॥
‘‘लाभालाभे सुखे दुक्खे, सम्माने चावमानने [सम्माने च विमानने (क॰) सम्मानने विमानने (स्या॰)]।
सब्बत्थ समको हुत्वा, पत्तो सम्बोधिमुत्तमं॥
‘‘कोसज्जं भयतो दिस्वा, वीरियं चापि खेमतो।
आरद्धवीरिया होथ, एसा बुद्धानुसासनी॥
‘‘विवादं भयतो दिस्वा, अविवादञ्च खेमतो।
समग्गा सखिला होथ, एसा बुद्धानुसासनी॥
‘‘पमादं भयतो दिस्वा, अप्पमादञ्च खेमतो।
भावेथट्ठङ्गिकं मग्गं, एसा बुद्धानुसासनी॥
‘‘समागता बहू बुद्धा, अरहन्ता [अरहन्तो (स्या॰)] च सब्बसो।
सम्बुद्धे अरहन्ते च, वन्दमाना नमस्सथ॥
‘‘एवं अचिन्तिया बुद्धा, बुद्धधम्मा अचिन्तिया।
अचिन्तिये पसन्नानं, विपाको होति अचिन्तियो’’’॥
इत्थं सुदं भगवा अत्तनो बुद्धचरियं सम्भावयमानो बुद्धापदानियं [बुद्धचरियं (सी॰) बुद्धचरितं (स्या॰)] नाम धम्मपरियायं अभासित्थाति।
बुद्धापदानं समत्तं।
२. पच्चेकबुद्धअपदानं
अथ पच्चेकबुद्धापदानं सुणाथ –
‘‘तथागतं जेतवने वसन्तं, अपुच्छि वेदेहमुनी नतङ्गो।
‘पच्चेकबुद्धा किर नाम होन्ति, भवन्ति ते हेतुभि केहि वीर’ [धीर (सी॰) धीरा (स्या॰)]॥
‘‘तदाह सब्बञ्ञुवरो महेसी, आनन्दभद्दं मधुरस्सरेन।
‘ये पुब्बबुद्धेसु [सब्बबुद्धेसु (स्या॰ क॰)] कताधिकारा, अलद्धमोक्खा जिनसासनेसु॥
‘‘‘तेनेव संवेगमुखेन धीरा, विनापि बुद्धेहि सुतिक्खपञ्ञा।
आरम्मणेनापि परित्तकेन, पच्चेकबोधिं अनुपापुणन्ति॥
‘‘‘सब्बम्हि लोकम्हि ममं ठपेत्वा, पच्चेकबुद्धेहि समोव नत्थि।
तेसं इमं वण्णपदेसमत्तं, वक्खामहं साधु महामुनीनं॥
‘‘‘सयमेव बुद्धानं महाइसीनं, साधूनि वाक्यानि मधूव [मधुंव (सी॰)] खुद्दं।
अनुत्तरं भेसजं पत्थयन्ता, सुणाथ सब्बेसु पसन्नचित्ता॥
‘‘‘पच्चेकबुद्धानं समागतानं, परम्परं ब्याकरणानि यानि।
आदीनवो यञ्च विरागवत्थुं, यथा च बोधिं अनुपापुणिंसु॥
‘‘‘सरागवत्थूसु विरागसञ्ञी, रत्तम्हि लोकम्हि विरत्तचित्ता।
३-१. सारिपुत्तत्थेरअपदानं
अथ थेरापदानं सुणाथ –
‘‘हिमवन्तस्स अविदूरे, लम्बको नाम पब्बतो।
अस्समो सुकतो मय्हं, पण्णसाला सुमापिता॥
‘‘उत्तानकूला नदिका, सुपतित्था मनोरमा।
सुसुद्धपुळिनाकिण्णा, अविदूरे ममस्समं॥
‘‘असक्खरा अपब्भारा, सादु अप्पटिगन्धिका।
सन्दती नदिका तत्थ, सोभयन्ता ममस्समं॥
‘‘कुम्भीला मकरा चेत्थ, सुसुमारा [सुंसुमारा (सी॰ स्या॰ )] च कच्छपा।
चरन्ति नदिया तत्थ, सोभयन्ता ममस्समं॥
‘‘पाठीना पावुसा मच्छा, बलजा [वजला (सी॰ स्या॰) जलजा (पी॰)] मुञ्जरोहिता।
वग्गळा [वग्गुला (सी॰) वग्गुळा (स्या॰) मग्गुरा (थेरगाथा)] पपतायन्ता, सोभयन्ति [पपतायन्ति, सोभयन्ता (क॰)] ममस्समं॥
‘‘उभो कूलेसु नदिया, पुप्फिनो फलिनो दुमा।
उभतो अभिलम्बन्ता, सोभयन्ति [अभिलम्बन्ति सोभयन्ता (क॰)] ममस्समं॥
‘‘अम्बा साला च तिलका, पाटली सिन्दुवारका
३-२. महामोग्गल्लानत्थेरअपदानं
‘‘अनोमदस्सी भगवा, लोकजेट्ठो नरासभो।
विहासि हिमवन्तम्हि, देवसङ्घपुरक्खतो॥
‘‘वरुणो नाम नामेन, नागराजा अहं तदा।
कामरूपी विकुब्बामि, महोदधिनिवासहं॥
‘‘सङ्गणियं गणं हित्वा, तूरियं पट्ठपेसहं।
सम्बुद्धं परिवारेत्वा, वादेसुं अच्छरा तदा॥
‘‘वज्जमानेसु तूरेसु, देवा तूरानि [तुरियेसु, देवा तुरियानि (सी॰ स्या॰)] वज्जयुं।
उभिन्नं सद्दं सुत्वान, बुद्धोपि सम्पबुज्झथ॥
‘‘निमन्तेत्वान सम्बुद्धं, सकं भवनुपागमिं।
आसनं पञ्ञपेत्वान, कालमारोचयिं अहं॥
‘‘खीणासवसहस्सेहि, परिवुतो लोकनायको।
ओभासेन्तो दिसा सब्बा, भवनं मे उपागमि॥
‘‘उपविट्ठं महावीरं, देवदेवं नरासभं।
सभिक्खुसङ्घं तप्पेसिं [सन्तप्पेसिं (स्या॰), तप्पेमि (क॰)], अन्नपानेनहं तदा॥
‘‘अनुमोदि महावीरो, सयम्भू अग्गपुग्गलो।
३-३. महाकस्सपत्थेरअपदानं
‘‘पदुमुत्तरस्स भगवतो, लोकजेट्ठस्स तादिनो।
निब्बुते लोकनाथम्हि, पूजं कुब्बन्ति सत्थुनो॥
‘‘उदग्गचित्ता जनता, आमोदितपमोदिता।
तेसु संवेगजातेसु, पीति मे उदपज्जथ॥
‘‘ञातिमित्ते समानेत्वा, इदं वचनमब्रविं।
परिनिब्बुतो महावीरो, हन्द पूजं करोमसे॥
‘‘साधूति ते पटिस्सुत्वा, भिय्यो हासं जनिंसु मे।
बुद्धस्मिं लोकनाथम्हि, काहाम पुञ्ञसञ्चयं॥
‘‘अग्घियं सुकतं कत्वा, सतहत्थसमुग्गतं।
दियड्ढहत्थपत्थटं, विमानं नभमुग्गतं॥
‘‘कत्वान हम्मियं तत्थ, तालपन्तीहि चित्तितं।
सकं चित्तं पसादेत्वा, चेतियं पूजयुत्तमं॥
‘‘अग्गिक्खन्धोव जलितो, किंसुको इव [सालराजाव (सी॰)] फुल्लितो।
इन्दलट्ठीव आकासे, ओभासेति चतुद्दिसा॥
‘‘तत्थ चित्तं पसादेत्वा, कत्वान कुसलं बहुं।
३-४. अनुरुद्धत्थेरअपदानं
‘‘सुमेधं भगवन्ताहं, लोकजेट्ठं नरासभं।
वूपकट्ठं विहरन्तं, अद्दसं लोकनायकं॥
‘‘उपगन्त्वान सम्बुद्धं, सुमेधं लोकनायकं।
अञ्जलिं पग्गहेत्वान, बुद्धसेट्ठमयाचहं॥
‘‘अनुकम्प महावीर, लोकजेट्ठ नरासभ।
पदीपं ते पदस्सामि, रुक्खमूलम्हि झायतो॥
‘‘अधिवासेसि सो धीरो, सयम्भू वदतं वरो।
दुमेसु विनिविज्झित्वा, यन्तं योजियहं तदा॥
‘‘सहस्सवट्टिं पादासिं, बुद्धस्स लोकबन्धुनो।
सत्ताहं पज्जलित्वान, दीपा वूपसमिंसु मे॥
‘‘तेन चित्तप्पसादेन, चेतनापणिधीहि च।
जहित्वा मानुसं देहं, विमानमुपपज्जहं॥
‘‘उपपन्नस्स देवत्तं, ब्यम्हं आसि सुनिम्मितं।
समन्ततो पज्जलति, दीपदानस्सिदं फलं॥
‘‘समन्ता योजनसतं, विरोचेसिमहं तदा।
सब्बे देवे अभिभोमि, दीपदानस्सिदं फलं॥
३-५. पुण्णमन्ताणिपुत्तत्थेरअपदानं
‘‘अज्झायको मन्तधरो, तिण्णं वेदान पारगू।
पुरक्खतोम्हि सिस्सेहि, उपगच्छिं नरुत्तमं॥
‘‘पदुमुत्तरो लोकविदू, आहुतीनं पटिग्गहो।
मम कम्मं पकित्तेसि, सङ्खित्तेन महामुनि॥
‘‘ताहं धम्मं सुणित्वान, अभिवादेत्वान सत्थुनो।
अञ्जलिं पग्गहेत्वान, पक्कमिं [पक्कामिं (सी॰ स्या॰)] दक्खिणामुखो॥
‘‘सङ्खित्तेन सुणित्वान, वित्थारेन अभासयिं [अदेसयिं (सी॰ स्या॰)]।
सब्बे सिस्सा अत्तमना, सुत्वान मम भासतो।
सकं दिट्ठिं विनोदेत्वा, बुद्धे चित्तं पसादयुं॥
‘‘सङ्खित्तेनपि देसेमि, वित्थारेन तथेवहं [देसेसिं वित्थारेनपि भासयिं (क॰)]।
अभिधम्मनयञ्ञूहं , कथावत्थुविसुद्धिया।
सब्बेसं विञ्ञापेत्वान, विहरामि अनासवो॥
‘‘इतो पञ्चसते कप्पे, चतुरो सुप्पकासका।
सत्तरतनसम्पन्ना, चतुदीपम्हि इस्सरा॥
३-६. उपालित्थेरअपदानं
‘‘नगरे हंसवतिया, सुजातो नाम ब्राह्मणो।
असीतिकोटिनिचयो, पहूतधनधञ्ञवा॥
‘‘अज्झायको मन्तधरो, तिण्णं वेदान पारगू।
लक्खणे इतिहासे च, सधम्मे पारमिं गतो॥
‘‘परिब्बाजा एकसिखा [एकभिक्खा (क॰)], गोतमा
बुद्धसावका [सब्बत्थपि एवमेव दिस्सति]।
चरका तापसा चेव, चरन्ति महिया तदा॥
‘‘तेपि मं परिवारेन्ति, ब्राह्मणो विस्सुतो इति।
बहुज्जनो मं पूजेति, नाहं पूजेमि किञ्चनं॥
‘‘पूजारहं न पस्सामि, मानत्थद्धो अहं तदा।
बुद्धोति वचनं नत्थि, ताव नुप्पज्जते जिनो॥
‘‘अच्चयेन अहोरत्तं, पदुमुत्तरनामको [नायको (सी॰ स्या॰)]।
सब्बं तमं विनोदेत्वा, लोके उप्पज्जि चक्खुमा॥
‘‘वित्थारिके बाहुजञ्ञे, पुथुभूते च सासने।
उपागमि तदा बुद्धो, नगरं हंससव्हयं॥
३-७. अञ्ञासिकोण्डञ्ञत्थेरअपदानं
‘‘पदुमुत्तरसम्बुद्धं, लोकजेट्ठं विनायकं।
बुद्धभूमिमनुप्पत्तं, पठमं अद्दसं अहं॥
‘‘यावता बोधिया मूले, यक्खा सब्बे समागता।
सम्बुद्धं परिवारेत्वा, वन्दन्ति पञ्जलीकता॥
‘‘सब्बे देवा तुट्ठमना, आकासे सञ्चरन्ति ते।
बुद्धो अयं अनुप्पत्तो, अन्धकारतमोनुदो॥
‘‘तेसं हासपरेतानं, महानादो अवत्तथ।
किलेसे झापयिस्साम, सम्मासम्बुद्धसासने॥
‘‘देवानं गिरमञ्ञाय, वाचासभिमुदीरिहं।
हट्ठो हट्ठेन चित्तेन, आदिभिक्खमदासहं॥
‘‘मम सङ्कप्पमञ्ञाय, सत्था लोके अनुत्तरो।
देवसङ्घे निसीदित्वा, इमा गाथा अभासथ॥
‘‘‘सत्ताहं अभिनिक्खम्म, बोधिं अज्झगमं अहं।
इदं मे पठमं भत्तं, ब्रह्मचारिस्स यापनं॥
‘‘‘तुसिता हि इधागन्त्वा, यो मे भिक्खं उपानयि।
३-८. पिण्डोलभारद्वाजत्थेरअपदानं
‘‘पदुमुत्तरो नाम जिनो, सयम्भू अग्गपुग्गलो।
पुरतो हिमवन्तस्स, चित्तकूटे वसी तदा॥
‘‘अभीतरूपो तत्थासिं, मिगराजा चतुक्कमो।
तस्स सद्दं सुणित्वान, विक्खम्भन्ति बहुज्जना॥
‘‘सुफुल्लं पदुमं गय्ह, उपगच्छिं नरासभं।
वुट्ठितस्स समाधिम्हा, बुद्धस्स अभिरोपयिं॥
‘‘चातुद्दिसं नमस्सित्वा, बुद्धसेट्ठं नरुत्तमं।
सकं चित्तं पसादेत्वा, सीहनादं नदिं अहं [तदा (स्या॰)]॥
‘‘पदुमुत्तरो लोकविदू, आहुतीनं पटिग्गहो।
सकासने निसीदित्वा, इमा गाथा अभासथ॥
‘‘‘बुद्धस्स गिरमञ्ञाय, सब्बे देवा समागता।
आगतो वदतं सेट्ठो, धम्मं सोस्साम तं मयं॥
‘‘‘तेसं हासपरेतानं, पुरतो लोकनायको।
मम सद्दं [कम्मं (?)] पकित्तेसि, दीघदस्सी महामुनि’॥
‘‘येनिदं पदुमं दिन्नं, सीहनादो च नादितो।
३-९. खदिरवनियरेवतत्थेरअपदानं
‘‘गङ्गा भागीरथी नाम, हिमवन्ता पभाविता।
कुतित्थे नाविको आसिं, ओरिमे च तरिं [ओरिमं च तरे (स्या॰)] अहं॥
‘‘पदुमुत्तरो नायको, सम्बुद्धो द्विपदुत्तमो।
वसी सतसहस्सेहि, गङ्गातीरमुपागतो [पुब्बे मय्हं सुतं आसि,§‘‘पदुमुत्तरनायको। वसीसतसहस्सेहि, गङ्गासोतं तरिस्सति‘‘। (सी॰)]॥
‘‘बहू नावा समानेत्वा, वड्ढकीहि [चम्मकेहि (क॰)] सुसङ्खतं।
नावाय [नावानं (क॰)] छदनं कत्वा, पटिमानिं नरासभं॥
‘‘आगन्त्वान च सम्बुद्धो, आरूहि तञ्च नावकं।
वारिमज्झे ठितो सत्था, इमा गाथा अभासथ॥
‘‘‘यो सो तारेसि सम्बुद्धं, सङ्घञ्चापि अनासवं।
तेन चित्तप्पसादेन, देवलोके रमिस्सति॥
‘‘‘निब्बत्तिस्सति ते ब्यम्हं, सुकतं नावसण्ठितं।
आकासे पुप्फछदनं, धारयिस्सति सब्बदा॥
‘‘‘अट्ठपञ्ञासकप्पम्हि , तारको [तारणो (स्या॰)] नाम खत्तियो।
३-१०. आनन्दत्थेरअपदानं
‘‘आरामद्वारा निक्खम्म, पदुमुत्तरो महामुनि।
वस्सेन्तो अमतं वुट्ठिं, निब्बापेसि महाजनं॥
‘‘सतसहस्सं ते धीरा, छळभिञ्ञा महिद्धिका।
परिवारेन्ति सम्बुद्धं, छायाव अनपायिनी [अनुपायिनी (स्या॰ क॰)]॥
‘‘हत्थिक्खन्धगतो आसिं, सेतच्छत्तं वरुत्तमं।
सुचारुरूपं दिस्वान, वित्ति मे उदपज्जथ॥
‘‘ओरुय्ह हत्थिखन्धम्हा, उपगच्छिं नरासभं।
रतनामयछत्तं मे, बुद्धसेट्ठस्स धारयिं॥
‘‘मम सङ्कप्पमञ्ञाय, पदुमुत्तरो महाइसि।
तं कथं ठपयित्वान, इमा गाथा अभासथ॥
‘‘‘यो सो छत्तमधारेसि, सोण्णालङ्कारभूसितं।
तमहं कित्तयिस्सामि, सुणोथ मम भासतो॥
‘‘‘इतो गन्त्वा अयं पोसो, तुसितं आवसिस्सति।
अनुभोस्सति सम्पत्तिं, अच्छराहि पुरक्खतो॥
‘‘‘चतुत्तिंसतिक्खत्तुञ्च, देवरज्जं करिस्सति।
हित्वा पपञ्चे जितफन्दितानि [विदिय फन्दितानि (सी॰) जितबन्धितानि (क॰)], तथेव बोधिं अनुपापुणिंसु॥
‘‘‘सब्बेसु भूतेसु निधाय दण्डं, अविहेठयं अञ्ञतरम्पि तेसं।
मेत्तेन चित्तेन हितानुकम्पी, एको चरे खग्गविसाणकप्पो॥
‘‘‘सब्बेसु भूतेसु निधाय दण्डं, अविहेठयं अञ्ञतरम्पि तेसं।
न पुत्तमिच्छेय्य कुतो सहायं, एको चरे खग्गविसाणकप्पो॥
‘‘‘संसग्गजातस्स भवन्ति स्नेहा, स्नेहन्वयं दुक्खमिदं पहोति।
आदीनवं स्नेहजं पेक्खमानो, एको चरे खग्गविसाणकप्पो॥
‘‘‘मित्ते सुहज्जे अनुकम्पमानो, हापेति अत्थं पटिबद्धचित्तो।
एतं भयं सन्थवे पेक्खमानो, एको चरे खग्गविसाणकप्पो॥
‘‘‘वंसो विसालोव यथा विसत्तो, पुत्तेसु दारेसु च या अपेक्खा।
वंसे कळीरोव असज्जमानो, एको चरे खग्गविसाणकप्पो॥
‘‘‘मिगो अरञ्ञम्हि यथा अबद्धो, येनिच्छकं गच्छति गोचराय।
विञ्ञू नरो सेरितं पेक्खमानो, एको चरे खग्गविसाणकप्पो॥
‘‘‘आमन्तना होति सहायमज्झे, वासे च [वासे (सी॰ स्या॰) सुत्तनिपातेपि ‘‘च‘‘कारो नत्थि] ठाने गमने चारिकाय।
अनभिज्झितं सेरितं पेक्खमानो, एको चरे खग्गविसाणकप्पो॥
‘‘‘खिड्डा रती होति सहायमज्झे, पुत्तेसु पेमं विपुलञ्च होति।
पियविप्पयोगं विजिगुच्छमानो, एको चरे खग्गविसाणकप्पो॥
‘‘‘चातुद्दिसो अप्पटिघो च होति, सन्तुस्समानो इतरीतरेन।
परिस्सयानं सहिता अछम्भी, एको चरे खग्गविसाणकप्पो॥
‘‘‘दुस्सङ्गहा पब्बजितापि एके, अथो गहट्ठा घरमावसन्ता।
अप्पोस्सुक्को परपुत्तेसु हुत्वा, एको चरे खग्गविसाणकप्पो॥
‘‘‘ओरोपयित्वा गिहिब्यञ्जनानि, सञ्छिन्नपत्तो यथा कोविळारो।
छेत्वान वीरो गिहिबन्धनानि, एको चरे खग्गविसाणकप्पो॥
‘‘‘सचे लभेथ निपकं सहायं, सद्धिं चरं साधुविहारिधीरं।
अभिभुय्य सब्बानि परिस्सयानि, चरेय्य तेनत्तमनो सतीमा॥
‘‘‘नो चे लभेथ निपकं सहायं, सद्धिं चरं साधुविहारिधीरं।
राजाव रट्ठं विजितं पहाय, एको चरे मातङ्गरञ्ञेव नागो॥
‘‘‘अद्धा पसंसाम सहायसम्पदं, सेट्ठा समा सेवितब्बा सहाया।
एते अलद्धा अनवज्जभोजी, एको चरे खग्गविसाणकप्पो॥
‘‘‘दिस्वा सुवण्णस्स पभस्सरानि, कम्मारपुत्तेन सुनिट्ठितानि।
सङ्घट्टमानानि दुवे भुजस्मिं, एको चरे खग्गविसाणकप्पो॥
‘‘‘एवं दुतीयेन सहा ममस्स, वाचाभिलापो अभिसज्जना वा।
एतं भयं आयतिं पेक्खमानो, एको चरे खग्गविसाणकप्पो॥
‘‘‘कामा हि चित्रा मधुरा मनोरमा, विरूपरूपेन मथेन्ति चित्तं।
आदीनवं कामगुणेसु दिस्वा, एको चरे खग्गविसाणकप्पो॥
‘‘‘ईती च गण्डो च उपद्दवो च, रोगो च सल्लञ्च भयञ्च मेतं।
एतं भयं कामगुणेसु दिस्वा, एको चरे खग्गविसाणकप्पो॥
‘‘‘सीतञ्च उण्हञ्च खुदं पिपासं, वातातपे डंससरीसपे [डंससिरिंसपे (सी॰ स्या॰)] च।
सब्बानिपेतानि अभिब्भवित्वा [अभिसंभवित्वा (सुत्तनिपाते)], एको चरे खग्गविसाणकप्पो॥
‘‘‘नागोव यूथानि विवज्जयित्वा, सञ्जातखन्धो पदुमी उळारो।
यथाभिरन्तं विहरं अरञ्ञे, एको चरे खग्गविसाणकप्पो॥
‘‘‘अट्ठानतं सङ्गणिकारतस्स, यं फस्सये [फुस्सये (स्या॰)] सामयिकं विमुत्तिं।
आदिच्चबन्धुस्स वचो निसम्म, एको चरे खग्गविसाणकप्पो॥
‘‘‘दिट्ठीविसूकानि उपातिवत्तो, पत्तो नियामं पटिलद्धमग्गो।
उप्पन्नञाणोम्हि अनञ्ञनेय्यो, एको चरे खग्गविसाणकप्पो॥
‘‘‘निल्लोलुपो निक्कुहो निप्पिपासो, निम्मक्ख [निम्मक्खो (स्या॰)] निद्धन्तकसावमोहो।
निरासयो [निरासासो (क॰)] सब्बलोके भवित्वा, एको चरे खग्गविसाणकप्पो॥
‘‘‘पापं सहायं परिवज्जयेथ, अनत्थदस्सिं विसमे निविट्ठं।
सयं न सेवे पसुतं पमत्तं, एको चरे खग्गविसाणकप्पो॥
‘‘‘बहुस्सुतं धम्मधरं भजेथ, मित्तं उळारं पटिभानवन्तं।
अञ्ञाय अत्थानि विनेय्य कङ्खं, एको चरे खग्गविसाणकप्पो॥
‘‘‘खिड्डं रतिं कामसुखञ्च लोके, अनलङ्करित्वा अनपेक्खमानो।
विभूसट्ठाना विरतो सच्चवादी, एको चरे खग्गविसाणकप्पो॥
‘‘‘पुत्तञ्च दारं पितरञ्च मातरं, धनानि धञ्ञानि च बन्धवानि।
हित्वान कामानि यथोधिकानि, एको चरे खग्गविसाणकप्पो॥
‘‘‘सङ्गो एसो परित्तमेत्थ सोख्यं, अप्पस्सादो दुक्खमेवेत्थ भिय्यो।
गळो [गाहो (सी॰) कण्डो (स्या॰) गाळ्हो (क॰)] एसो इति ञत्वा मतिमा, एको चरे खग्गविसाणकप्पो॥
‘‘‘सन्दालयित्वान संयोजनानि, जालंव भेत्वा सलिलम्बुचारी।
अग्गीव दड्ढं अनिवत्तमानो, एको चरे खग्गविसाणकप्पो॥
‘‘‘ओक्खित्तचक्खू न च पादलोलो, गुत्तिन्द्रियो रक्खितमानसानो।
अनवस्सुतो अपरिडय्हमानो, एको चरे खग्गविसाणकप्पो॥
‘‘‘ओहारयित्वा गिहिब्यञ्जनानि, सञ्छन्नपत्तो यथा पारिछत्तो।
कासायवत्थो अभिनिक्खमित्वा, एको चरे खग्गविसाणकप्पो॥
‘‘‘रसेसु गेधं अकरं अलोलो, अनञ्ञपोसी सपदानचारी।
कुले कुले अप्पटिबद्धचित्तो, एको चरे खग्गविसाणकप्पो॥
‘‘‘पहाय पञ्चावरणानि चेतसो, उपक्किलेसे ब्यपनुज्ज सब्बे।
अनिस्सितो छेज्ज सिनेहदोसं, एको चरे खग्गविसाणकप्पो॥
‘‘‘विपिट्ठिकत्वान सुखञ्च दुक्खं, पुब्बेव सोमनस्सदोमनस्सं।
लद्धानुपेक्खं समथं विसुद्धं, एको चरे खग्गविसाणकप्पो॥
‘‘‘आरद्धवीरियो परमत्थपत्तिया, अलीनचित्तो अकुसीतवुत्ति।
दळ्हनिक्कमो थामबलूपपन्नो, एको चरे खग्गविसाणकप्पो॥
‘‘‘पटिसल्लानं झानमरिञ्चमानो, धम्मेसु निच्चं अनुधम्मचारी।
आदीनवं सम्मसिता भवेसु, एको चरे खग्गविसाणकप्पो॥
‘‘‘तण्हक्खयं पत्थयमप्पमत्तो, अनेळमूगो सुतवा सतीमा।
सङ्खातधम्मो नियतो पधानवा, एको चरे खग्गविसाणकप्पो॥
‘‘‘सीहोव सद्देसु असन्तसन्तो, वातोव जालम्हि असज्जमानो।
पदुमंव तोयेन अलिम्पमानो, एको चरे खग्गविसाणकप्पो॥
‘‘‘सीहो यथा दाठबली पसय्ह, राजा मिगानं अभिभुय्य चारी।
सेवेथ पन्तानि सेनासनानि, एको चरे खग्गविसाणकप्पो॥
‘‘‘मेत्तं उपेक्खं करुणं विमुत्तिं, आसेवमानो मुदितञ्च काले।
सब्बेन लोकेन अविरुज्झमानो, एको चरे खग्गविसाणकप्पो॥
‘‘‘रागञ्च दोसञ्च पहाय मोहं, सन्दालयित्वान संयोजनानि।
असन्तसं जीवितसङ्खयम्हि, एको चरे खग्गविसाणकप्पो॥
‘‘‘भजन्ति सेवन्ति च कारणत्था, निक्कारणा दुल्लभा अज्ज मित्ता।
अत्तत्थपञ्ञा असुचीमनुस्सा, एको चरे खग्गविसाणकप्पो॥
‘‘‘विसुद्धसीला सुविसुद्धपञ्ञा, समाहिता जागरियानुयुत्ता।
विपस्सका धम्मविसेसदस्सी, मग्गङ्गबोज्झङ्गगते विजञ्ञा॥
‘‘‘सुञ्ञप्पणिधिञ्च तथानिमित्तं [सुञ्ञतप्पणीहितञ्चानिमित्तं (सी॰)], आसेवयित्वा जिनसासनम्हि।
ये सावकत्तं न वजन्ति धीरा, भवन्ति पच्चेकजिना सयम्भू॥
‘‘‘महन्तधम्मा बहुधम्मकाया, चित्तिस्सरा सब्बदुक्खोघतिण्णा।
उदग्गचित्ता परमत्थदस्सी, सीहोपमा खग्गविसाणकप्पा॥
‘‘‘सन्तिन्द्रिया सन्तमना समाधी, पच्चन्तसत्तेसु पतिप्पचारा [पच्चत्तगम्भीरमतप्पचारा (सी॰)]।
दीपा परत्थ इध विज्जलन्ता, पच्चेकबुद्धा सततं हितामे॥
‘‘‘पहीनसब्बावरणा जनिन्दा, लोकप्पदीपा घनकञ्चनाभा।
निस्संसयं लोकसुदक्खिणेय्या, पच्चेकबुद्धा सततप्पितामे॥
‘‘‘पच्चेकबुद्धानं सुभासितानि, चरन्ति लोकम्हि सदेवकम्हि।
सुत्वा तथा ये न करोन्ति बाला, चरन्ति दुक्खेसु पुनप्पुनं ते॥
‘‘‘पच्चेकबुद्धानं सुभासितानि, मधुं यथा खुद्दमवस्सवन्तं।
सुत्वा तथा ये पटिपत्तियुत्ता, भवन्ति ते सच्चदसा सपञ्ञा’॥
‘‘पच्चेकबुद्धेहि जिनेहि भासिता, कथा [गाथा (सी॰ स्या॰)] उळारा अभिनिक्खमित्वा।
ता सक्यसीहेन नरुत्तमेन, पकासिता धम्मविजाननत्थं॥
‘‘लोकानुकम्पाय इमानि तेसं, पच्चेकबुद्धान विकुब्बितानि।
संवेगसङ्गमतिवड्ढनत्थं, सयम्भुसीहेन पकासितानी’’ति॥
पच्चेकबुद्धापदानं समत्तं।
[सिन्दुवारिका (बहूसु)]
।
दिब्बगन्धा सम्पवन्ति, पुप्फिता मम अस्समे॥
‘‘चम्पका सळला नीपा [निम्बा (क॰)], नागपुन्नागकेतका।
दिब्बगन्धा सम्पवन्ति, पुप्फिता मम अस्समे॥
‘‘अतिमुत्ता असोका च, भगिनीमाला च पुप्फिता।
अङ्कोला बिम्बिजाला [बिम्बजाला (क॰)] च, पुप्फिता मम अस्समे॥
‘‘केतका कन्दलि [कदली (स्या॰)] चेव, गोधुका तिणसूलिका।
दिब्बगन्धं सम्पवन्ता, सोभयन्ति ममस्समं॥
‘‘कणिकारा कण्णिका च, असना अज्जुना बहू।
दिब्बगन्धं सम्पवन्ता, सोभयन्ति ममस्समं॥
‘‘पुन्नागा गिरिपुन्नागा, कोविळारा च पुप्फिता।
दिब्बगन्धं सम्पवन्ता, सोभयन्ति ममस्समं॥
‘‘उद्धालका च कुटजा, कदम्बा वकुला बहू।
दिब्बगन्धं सम्पवन्ता, सोभयन्ति ममस्समं॥
‘‘आळका इसिमुग्गा च, कदलिमातुलुङ्गियो।
गन्धोदकेन संवड्ढा, फलानि धारयन्ति ते॥
‘‘अञ्ञे पुप्फन्ति पदुमा, अञ्ञे जायन्ति केसरी।
अञ्ञे ओपुप्फा पदुमा, पुप्फिता तळाके तदा॥
‘‘गब्भं गण्हन्ति पदुमा, निद्धावन्ति मुलाळियो।
सिंघाटिपत्तमाकिण्णा, सोभन्ति तळाके तदा॥
‘‘नयिता अम्बगन्धी च, उत्तली बन्धुजीवका।
दिब्बगन्धा सम्पवन्ति, पुप्फिता तळाके तदा॥
‘‘पाठीना पावुसा मच्छा, बलजा मुञ्जरोहिता।
संगुला मग्गुरा [मङ्गुरा (सी॰ क॰)] चेव, वसन्ति तळाके तदा॥
‘‘कुम्भीला सुसुमारा च, तन्तिगाहा च रक्खसा।
ओगुहा [ओगाहा (स्या॰)] अजगरा च, वसन्ति तळाके तदा॥
‘‘पारेवता रविहंसा, चक्कवाका नदीचरा।
कोकिला सुकसाळिका, उपजीवन्ति तं सरं॥
‘‘कुक्कुत्थका कुळीरका, वने पोक्खरसातका।
दिन्दिभा सुवपोता च, उपजीवन्ति तं सरं॥
‘‘हंसा कोञ्चा मयूरा च, कोकिला तम्बचूळका [तम्बचूळिका (सी॰)]।
पम्पका जीवंजीवा च, उपजीवन्ति तं सरं॥
‘‘कोसिका पोट्ठसीसा च, कुररा सेनका बहू।
महाकाळा च सकुणा, उपजीवन्ति तं सरं॥
‘‘पसदा च वराहा च, चमरा गण्डका बहू [वका भेरण्डका बहू (सी॰ स्या॰)]।
रोहिच्चा सुकपोता [सुत्तपोता (स्या॰)] च, उपजीवन्ति तं सरं॥
‘‘सीहब्यग्घा च दीपी च, अच्छकोकतरच्छका।
तिधा पभिन्नमातङ्गा, उपजीवन्ति तं सरं॥
‘‘किन्नरा वानरा चेव, अथोपि वनकम्मिका।
चेता च लुद्दका चेव, उपजीवन्ति तं सरं॥
‘‘तिन्दुकानि पियालानि, मधुका कासुमारयो [कासमारियो (स्या॰)]।
धुवं फलानि धारेन्ति, अविदूरे ममस्समं॥
‘‘कोसम्बा [कोसुम्भा (सी॰ स्या॰)] सळला निम्बा [सळला नीपा (सी॰ स्या॰) पनसा अम्बा (?)], सादुफलसमायुता।
धुवं फलानि धारेन्ति, अविदूरे ममस्समं॥
‘‘हरीतका आमलका, अम्बजम्बुविभीतका।
कोला भल्लातका बिल्ला, फलानि धारयन्ति ते॥
‘‘आलुवा च कळम्बा च, बिळालीतक्कळानि च।
जीवका सुतका चेव, बहुका मम अस्समे॥
‘‘अस्समस्साविदूरम्हि, तळाकासुं सुनिम्मिता।
अच्छोदका सीतजला, सुपतित्था मनोरमा॥
‘‘पदुमुप्पलसञ्छन्ना , पुण्डरीकसमायुता।
मन्दालकेहि सञ्छन्ना, दिब्बगन्धो पवायति॥
‘‘एवं सब्बङ्गसम्पन्ने, पुप्फिते फलिते वने।
सुकते अस्समे रम्मे, विहरामि अहं तदा॥
‘‘सीलवा वतसम्पन्नो [वत्तसम्पन्नो (स्या॰)], झायी झानरतो सदा।
पञ्चाभिञ्ञाबलप्पत्तो, सुरुचि नाम तापसो॥
‘‘चतुवीससहस्सानि, सिस्सा मय्हं उपट्ठहु।
सब्बेव ब्राह्मणा एते, जातिमन्तो यसस्सिनो॥
‘‘लक्खणे इतिहासे च, सनिघण्टुसकेटुभे।
पदका वेय्याकरणा, सधम्मे पारमिं गता॥
‘‘उप्पातेसु निमित्तेसु, लक्खणेसु च कोविदा।
पथब्या भूमन्तलिक्खे, मम सिस्सा सुसिक्खिता॥
‘‘अप्पिच्छा निपका एते, अप्पाहारा अलोलुपा।
लाभालाभेन सन्तुट्ठा, परिवारेन्ति मं सदा॥
‘‘झायी झानरता धीरा, सन्तचित्ता समाहिता।
आकिञ्चञ्ञं पत्थयन्ता, परिवारेन्ति मं सदा॥
‘‘अभिञ्ञापारमिप्पत्ता, पेत्तिके गोचरे रता।
अन्तलिक्खचरा धीरा, परिवारेन्ति मं सदा॥
‘‘संवुता छसु द्वारेसु, अनेजा रक्खितिन्द्रिया।
असंसट्ठा च ते धीरा, मम सिस्सा दुरासदा॥
‘‘पल्लङ्केन निसज्जाय, ठानचङ्कमनेन च।
वीतिनामेन्ति ते रत्तिं, मम सिस्सा दुरासदा॥
‘‘रजनीये न रज्जन्ति, दुस्सनीये न दुस्सरे।
मोहनीये न मुय्हन्ति, मम सिस्सा दुरासदा॥
‘‘इद्धिं वीमंसमाना ते, वत्तन्ति निच्चकालिकं।
पथविं [पठविं (सी॰ स्या॰)] ते पकम्पेन्ति, सारम्भेन दुरासदा॥
‘‘कीळमाना च ते सिस्सा, कीळन्ति झानकीळितं।
जम्बुतो फलमानेन्ति, मम सिस्सा दुरासदा॥
‘‘अञ्ञे गच्छन्ति गोयानं, अञ्ञे पुब्बविदेहकं [पुब्बविदेहनं (स्या॰ क॰)]।
अञ्ञे च उत्तरकुरुं, एसनाय दुरासदा॥
‘‘पुरतो पेसेन्ति खारिं, पच्छतो च वजन्ति ते।
चतुवीससहस्सेहि, छादितं होति अम्बरं॥
‘‘अग्गिपाकी अनग्गी च, दन्तोदुक्खलिकापि च।
अस्मेन कोट्टिता केचि, पवत्तफलभोजना॥
‘‘उदकोरोहणा केचि, सायं पातो सुचीरता।
तोयाभिसेचनकरा, मम सिस्सा दुरासदा॥
‘‘परूळ्हकच्छनखलोमा, पङ्कदन्ता रजस्सिरा।
गन्धिता सीलगन्धेन, मम सिस्सा दुरासदा॥
‘‘पातोव सन्निपतित्वा, जटिला उग्गतापना।
लाभालाभं पकित्तेत्वा, गच्छन्ति अम्बरे तदा॥
‘‘एतेसं पक्कमन्तानं, महासद्दो पवत्तति।
अजिनचम्मसद्देन, मुदिता होन्ति देवता॥
‘‘दिसोदिसं पक्कमन्ति, अन्तलिक्खचरा इसी।
सके बलेनुपत्थद्धा, ते गच्छन्ति यदिच्छकं॥
‘‘पथवीकम्पका एते, सब्बेव नभचारिनो।
उग्गतेजा दुप्पसहा, सागरोव अखोभिया॥
‘‘ठानचङ्कमिनो केचि, केचि नेसज्जिका इसी।
पवत्तभोजना केचि, मम सिस्सा दुरासदा॥
‘‘मेत्ताविहारिनो एते, हितेसी सब्बपाणिनं।
अनत्तुक्कंसका सब्बे, न ते वम्भेन्ति कस्सचि॥
‘‘सीहराजावसम्भीता, गजराजाव थामवा।
दुरासदा ब्यग्घारिव, आगच्छन्ति ममन्तिके॥
‘‘विज्जाधरा देवता च, नागगन्धब्बरक्खसा।
कुम्भण्डा दानवा गरुळा, उपजीवन्ति तं सरं॥
‘‘ते जटाखारिभरिता, अजिनुत्तरवासना।
अन्तलिक्खचरा सब्बे, उपजीवन्ति तं सरं॥
‘‘सदानुच्छविका [तदानुच्छविका (स्या॰ क॰)] एते, अञ्ञमञ्ञं सगारवा।
चतुब्बीससहस्सानं, खिपितसद्दो न विज्जति॥
‘‘पादे पादं निक्खिपन्ता, अप्पसद्दा सुसंवुता।
उपसङ्कम्म सब्बेव [सब्बे ते (स्या॰)], सिरसा वन्दरे ममं॥
‘‘तेहि सिस्सेहि परिवुतो, सन्तेहि च तपस्सिभि।
वसामि अस्समे तत्थ, झायी झानरतो अहं॥
‘‘इसीनं सीलगन्धेन, पुप्फगन्धेन चूभयं।
फलीनं फलगन्धेन, गन्धितो होति अस्समो॥
‘‘रत्तिन्दिवं न जानामि, अरति मे न विज्जति।
सके सिस्से ओवदन्तो, भिय्यो हासं लभामहं॥
‘‘पुप्फानं पुप्फमानानं, फलानञ्च विपच्चतं।
दिब्बगन्धा पवायन्ति, सोभयन्ता ममस्समं॥
‘‘समाधिम्हा वुट्ठहित्वा, आतापी निपको अहं।
खारिभारं गहेत्वान, वनं अज्झोगहिं अहं॥
‘‘उप्पाते सुपिने चापि, लक्खणेसु सुसिक्खितो।
पवत्तमानं [वत्तमानं (क॰)] मन्तपदं, धारयामि अहं तदा॥
‘‘अनोमदस्सी भगवा, लोकजेट्ठो नरासभो।
विवेककामो सम्बुद्धो, हिमवन्तमुपागमि॥
‘‘अज्झोगाहेत्वा हिमवन्तं, अग्गो कारुणिको मुनि।
पल्लङ्कं आभुजित्वान, निसीदि पुरिसुत्तमो॥
‘‘तमद्दसाहं सम्बुद्धं, सप्पभासं मनोरमं।
इन्दीवरंव जलितं, आदित्तंव हुतासनं॥
‘‘जलन्तं दीपरुक्खंव, विज्जुतं गगणे यथा।
सुफुल्लं सालराजंव, अद्दसं लोकनायकं॥
‘‘अयं नागो महावीरो, दुक्खस्सन्तकरो मुनि।
इमं दस्सनमागम्म, सब्बदुक्खा पमुच्चरे॥
‘‘दिस्वानाहं देवदेवं, लक्खणं उपधारयिं।
बुद्धो नु खो न वा बुद्धो, हन्द पस्सामि चक्खुमं॥
‘‘सहस्सारानि चक्कानि, दिस्सन्ति चरणुत्तमे।
लक्खणानिस्स दिस्वान, निट्ठं गच्छिं तथागते॥
‘‘सम्मज्जनिं गहेत्वान, सम्मज्जित्वानहं तदा।
अथ पुप्फे समानेत्वा, बुद्धसेट्ठं अपूजयिं॥
‘‘पूजयित्वान तं बुद्धं, ओघतिण्णमनासवं।
एकंसं अजिनं कत्वा, नमस्सिं लोकनायकं॥
‘‘येन ञाणेन सम्बुद्धो, विहरति [विहरित्थ (सी॰), विहरेति (क॰)] अनासवो।
तं ञाणं कित्तयिस्सामि, सुणाथ मम भासतो॥
‘‘‘समुद्धरसिमं [समुद्धरयिमं (स्या॰)] लोकं, सयम्भू अमितोदय।
तव दस्सनमागम्म, कङ्खासोतं तरन्ति ते॥
‘‘‘तुवं सत्था च केतु च, धजो यूपो च पाणिनं।
परायणो [परायनो (स्या॰ क॰)] पतिट्ठा च, दीपो च द्विपदुत्तमो॥
‘‘‘सक्का समुद्दे उदकं, पमेतुं आळ्हकेन वा।
न त्वेव तव सब्बञ्ञु, ञाणं सक्का पमेतवे॥
‘‘‘धारेतुं पथविं सक्का, ठपेत्वा तुलमण्डले।
न त्वेव तव सब्बञ्ञु, ञाणं सक्का धरेतवे॥
‘‘‘आकासो मिनितुं सक्का, रज्जुया अङ्गुलेन वा।
न त्वेव तव सब्बञ्ञु, ञाणं सक्का पमेतवे॥
‘‘‘महासमुद्दे उदकं, पथवी चाखिला जटं [पथविं चाखिलञ्जहे (स्या॰)]।
बुद्धञाणं उपादाय, उपमातो न युज्जरे॥
‘‘‘सदेवकस्स लोकस्स, चित्तं येसं पवत्तति।
अन्तोजालीकता [अन्तोजालगता (पी॰)] एते, तव ञाणम्हि चक्खुम॥
‘‘‘येन ञाणेन पत्तोसि, केवलं बोधिमुत्तमं।
तेन ञाणेन सब्बञ्ञु, मद्दसी परतित्थिये’॥
‘‘इमा गाथा थवित्वान, सुरुचि नाम तापसो।
अजिनं पत्थरित्वान, पथवियं निसीदि सो॥
‘‘चुल्लासीतिसहस्सानि, अज्झोगाळ्हो महण्णवे।
अच्चुगतो तावदेव, गिरिराजा पवुच्चति॥
‘‘ताव अच्चुग्गतो नेरु, आयतो वित्थतो च सो।
चुण्णितो अणुभेदेन, कोटिसतसहस्ससो [सहस्सियो (स्या॰ क॰)]॥
‘‘लक्खे ठपियमानम्हि, परिक्खयमगच्छथ।
न त्वेव तव सब्बञ्ञु, ञाणं सक्का पमेतवे॥
‘‘सुखुमच्छिकेन जालेन, उदकं यो परिक्खिपे।
ये केचि उदके पाणा, अन्तोजालीकता सियुं॥
‘‘तथेव हि महावीर, ये केचि पुथुतित्थिया।
दिट्ठिगहनपक्खन्दा [पक्खन्ता (सी॰ स्या॰)], परामासेन मोहिता॥
‘‘तव सुद्धेन ञाणेन, अनावरणदस्सिना।
अन्तोजालीकता एते, ञाणं ते नातिवत्तरे॥
‘‘भगवा तम्हि समये, अनोमदस्सी महायसो।
वुट्ठहित्वा समाधिम्हा, दिसं ओलोकयी जिनो॥
‘‘अनोमदस्सिमुनिनो, निसभो नाम सावको।
परिवुतो सतसहस्सेहि, सन्तचित्तेहि तादिभि॥
‘‘खीणासवेहि सुद्धेहि, छळभिञ्ञेहि झायिभि।
चित्तमञ्ञाय बुद्धस्स, उपेसि लोकनायकं॥
‘‘अन्तलिक्खे ठिता तत्थ, पदक्खिणमकंसु ते।
नमस्सन्ता पञ्जलिका, ओतरुं [ओरुहुं (स्या॰)] बुद्धसन्तिके॥
‘‘अनोमदस्सी भगवा, लोकजेट्ठो नरासभो।
भिक्खुसङ्घे निसिदित्वा, सितं पातुकरी जिनो॥
‘‘वरुणो नामुपट्ठाको, अनोमदस्सिस्स सत्थुनो।
एकंसं चीवरं कत्वा, अपुच्छि लोकनायकं॥
‘‘‘को नु खो भगवा हेतु, सितकम्मस्स सत्थुनो।
न हि बुद्धा अहेतूहि, सितं पातुकरोन्ति ते’॥
‘‘अनोमदस्सी भगवा, लोकजेट्ठो नरासभो।
भिक्खुमज्झे निसीदित्वा, इमं गाथं अभासथ॥
‘‘‘यो मं पुप्फेन पूजेसि, ञाणञ्चापि अनुत्थवि।
तमहं कित्तयिस्सामि, सुणोथ मम भासतो॥
‘‘‘बुद्धस्स गिरमञ्ञाय, सब्बे देवा समागता।
सद्धम्मं सोतुकामा ते, सम्बुद्धमुपसङ्कमुं॥
‘‘‘दससु लोकधातूसु, देवकाया महिद्धिका।
सद्धम्मं सोतुकामा ते, सम्बुद्धमुपसङ्कमुं॥
‘‘‘हत्थी अस्सा रथा पत्ती, सेना च चतुरङ्गिनी।
परिवारेस्सन्तिमं निच्चं, बुद्धपूजायिदं फलं॥
‘‘‘सट्ठितूरियसहस्सानि, भेरियो समलङ्कता।
उपट्ठिस्सन्तिमं निच्चं, बुद्धपूजायिदं फलं॥
‘‘‘सोळसित्थिसहस्सानि, नारियो समलङ्कता।
विचित्तवत्थाभरणा, आमुत्तमणिकुण्डला॥
‘‘‘अळारपम्हा हसुला, सुसञ्ञा तनुमज्झिमा।
परिवारेस्सन्तिमं निच्चं, बुद्धपूजायिदं फलं॥
‘‘‘कप्पसतसहस्सानि, देवलोके रमिस्सति।
सहस्सक्खत्तुं चक्कवत्ती, राजा रट्ठे भविस्सति॥
‘‘‘सहस्सक्खत्तुं देविन्दो, देवरज्जं करिस्सति।
पदेसरज्जं विपुलं, गणनातो असङ्खियं [असङ्खयं (स्या॰ क॰) एवमुपरिपि]॥
‘‘‘पच्छिमे भवसम्पत्ते [पच्छिमभवे सम्पत्ते (सी॰)], मनुस्सत्तं गमिस्सति।
ब्राह्मणी सारिया नाम, धारयिस्सति कुच्छिना॥
‘‘‘मातुया नामगोत्तेन, पञ्ञायिस्सतियं नरो।
सारिपुत्तोति नामेन, तिक्खपञ्ञो भविस्सति॥
‘‘‘असीतिकोटी छड्डेत्वा, पब्बजिस्सतिकिञ्चनो।
गवेसन्तो सन्तिपदं, चरिस्सति महिं इमं॥
‘‘‘अप्परिमेय्ये इतो कप्पे, ओक्काककुलसम्भवो।
गोतमो नाम गोत्तेन, सत्था लोके भविस्सति॥
‘‘‘तस्स धम्मेसु दायादो, ओरसो धम्मनिम्मितो।
सारिपुत्तोति नामेन, हेस्सति अग्गसावको॥
‘‘‘अयं भागीरथी [भागीरसी (स्या॰ क॰)] गङ्गा, हिमवन्ता पभाविता।
महासमुद्दमप्पेति, तप्पयन्ती महोदधिं [महोदधी (?) गङ्गादिमहानदियोति अत्थो]॥
‘‘‘तथेवायं सारिपुत्तो, सके तीसु विसारदो।
पञ्ञाय पारमिं गन्त्वा, तप्पयिस्सति पाणिने [पाणिनो (सी॰ स्या॰)]॥
‘‘‘हिमवन्तमुपादाय, सागरञ्च महोदधिं।
एत्थन्तरे यं पुलिनं, गणनातो असङ्खियं॥
‘‘‘तम्पि सक्का असेसेन, सङ्खातुं गणना यथा।
न त्वेव सारिपुत्तस्स, पञ्ञायन्तो भविस्सति॥
‘‘‘लक्खे ठपियमानम्हि, खीये गङ्गाय वालुका।
न त्वेव सारिपुत्तस्स, पञ्ञायन्तो भविस्सति॥
‘‘‘महासमुद्दे ऊमियो, गणनातो असङ्खिया।
तथेव सारिपुत्तस्स, पञ्ञायन्तो न हेस्सति॥
‘‘‘आराधयित्वा सम्बुद्धं, गोतमं सक्यपुङ्गवं।
पञ्ञाय पारमिं गन्त्वा, हेस्सति अग्गसावको॥
‘‘‘पवत्तितं धम्मचक्कं, सक्यपुत्तेन तादिना।
अनुवत्तेस्सति सम्मा, वस्सेन्तो धम्मवुट्ठियो॥
‘‘‘सब्बमेतं अभिञ्ञाय, गोतमो सक्यपुङ्गवो।
भिक्खुसङ्घे निसीदित्वा, अग्गट्ठाने ठपेस्सति’॥
‘‘अहो मे सुकतं कम्मं, अनोमदस्सिस्स सत्थुनो।
यस्साहं कारं [यस्साधिकारं (स्या॰)] कत्वान, सब्बत्थ पारमिं गतो॥
‘‘अपरिमेय्ये कतं कम्मं, फलं दस्सेसि मे इध।
सुमुत्तो सरवेगोव, किलेसे झापयिं अहं॥
‘‘असङ्खतं गवेसन्तो, निब्बानं अचलं पदं।
विचिनं तित्थिये सब्बे, एसाहं संसरिं भवे॥
‘‘यथापि ब्याधितो पोसो, परियेसेय्य ओसधं।
विचिनेय्य वनं [धनं (स्या॰ क॰)] सब्बं, ब्याधितो परिमुत्तिया॥
‘‘असङ्खतं गवेसन्तो, निब्बानं अमतं पदं।
अब्बोकिण्णं [अब्बोच्छिन्नं (अट्ठ॰)] पञ्चसतं, पब्बजिं इसिपब्बजं॥
‘‘जटाभारेन भरितो, अजिनुत्तरनिवासनो।
अभिञ्ञापारमिं गन्त्वा, ब्रह्मलोकं अगच्छिहं॥
‘‘नत्थि बाहिरके सुद्धि, ठपेत्वा जिनसासनं।
ये केचि बुद्धिमा सत्ता, सुज्झन्ति जिनसासने॥
‘‘अत्तकारमयं [अत्थकारमयं (क॰)] एतं, नयिदं इतिहीतिहं।
असङ्खतं गवेसन्तो, कुतित्थे [कुतित्थं (सी॰ स्या॰)] सञ्चरिं अहं॥
‘‘यथा सारत्थिको पोसो, कदलिं छेत्वान फालये।
न तत्थ सारं विन्देय्य, सारेन रित्तको हि सो॥
‘‘तथेव तित्थिया लोके, नानादिट्ठी बहुज्जना।
असङ्खतेन रित्तासे, सारेन कदली यथा॥
‘‘पच्छिमे भवसम्पत्ते, ब्रह्मबन्धु अहोसहं।
महाभोगं छड्डेत्वान, पब्बजिं अनगारियं॥
‘‘अज्झायको मन्तधरो, तिण्णं वेदान पारगू।
ब्राह्मणो सञ्चयो [सञ्जयो (सी॰ स्या॰ पी॰)] नाम, तस्स मूले वसामहं॥
‘‘सावको ते महावीर, अस्सजि नाम ब्राह्मणो।
दुरासदो उग्गतेजो, पिण्डाय चरती तदा॥
‘‘तमद्दसासिं सप्पञ्ञं, मुनिं मोने समाहितं।
सन्तचित्तं महानागं, सुफुल्लं पदुमं यथा॥
‘‘दिस्वा मे चित्तमुप्पज्जि, सुदन्तं सुद्धमानसं।
उसभं पवरं वीरं, अरहायं भविस्सति॥
‘‘पासादिको इरियति, अभिरूपो सुसंवुतो।
उत्तमे दमथे दन्तो, अमतदस्सी भविस्सति॥
‘‘यंनूनाहं उत्तमत्थं, पुच्छेय्यं तुट्ठमानसं।
सो मे पुट्ठो कथेस्सति, पटिपुच्छामहं तदा॥
‘‘पिण्डपातं [पिण्डचारं (स्या॰)] चरन्तस्स, पच्छतो अगमासहं।
ओकासं पटिमानेन्तो, पुच्छितुं अमतं पदं॥
‘‘वीथिन्तरे अनुप्पत्तं, उपगन्त्वान पुच्छहं।
‘कथं गोत्तोसि त्वं वीर, कस्स सिस्सोसि मारिस’॥
‘‘सो मे पुट्ठो वियाकासि, असम्भीतोव केसरी।
‘बुद्धो लोके समुप्पन्नो, तस्स सिस्सोम्हि आवुसो’॥
‘‘‘कीदिसं ते महावीर, अनुजात महायस।
बुद्धस्स सासनं धम्मं, साधु मे कथयस्सु भो’॥
‘‘सो मे पुट्ठो कथी सब्बं, गम्भीरं निपुणं पदं।
तण्हासल्लस्स हन्तारं, सब्बदुक्खापनूदनं॥
‘‘‘ये धम्मा हेतुप्पभवा, तेसं हेतुं तथागतो आह।
तेसञ्च यो निरोधो, एवं वादी महासमणो’॥
‘‘सोहं विस्सज्जिते पञ्हे, पठमं फलमज्झगं।
विरजो विमलो आसिं, सुत्वान जिनसासनं॥
‘‘सुत्वान मुनिनो वाक्यं, पस्सित्वा धम्ममुत्तमं।
परियोगाळ्हसद्धम्मो, इमं गाथमभासहं॥
‘‘‘एसेव धम्मो यदि तावदेव, पच्चब्यथपदमसोकं।
अदिट्ठं अब्भतीतं, बहुकेहि कप्पनहुतेहि’॥
‘‘स्वाहं धम्मं गवेसन्तो, कुतित्थे सञ्चरिं अहं।
सो मे अत्थो अनुप्पत्तो, कालो मे नप्पमज्जितुं॥
‘‘तोसितोहं अस्सजिना, पत्वान अचलं पदं।
सहायकं गवेसन्तो, अस्समं अगमासहं॥
‘‘दूरतोव ममं दिस्वा, सहायो मे सुसिक्खितो।
इरियापथसम्पन्नो [इरियापथं ममं दिस्वा (क॰)], इदं वचनमब्रवि॥
‘‘‘पसन्नमुखनेत्तोसि, मुनिभावोव दिस्सति।
अमताधिगतो कच्चि, निब्बानमच्चुतं पदं॥
‘‘‘सुभानुरूपो आयासि, आनेञ्जकारितो विय।
दन्तोव दन्तदमथो [दन्तोवुत्तमदमथो (सी॰) दन्तोव दन्त दमथे (स्या॰)], उपसन्तोसि ब्राह्मण॥
‘‘‘अमतं मयाधिगतं, सोकसल्लापनूदनं।
त्वम्पि तं अधिगच्छेसि [अधिगच्छाहि (सी॰), अधिगच्छेहि (स्या॰), अधिगतोसि (?)], गच्छाम बुद्धसन्तिकं’॥
‘‘साधूति सो पटिस्सुत्वा, सहायो मे सुसिक्खितो।
हत्थेन हत्थं गण्हित्वा, उपगम्म [उपागमि (सी॰), उपागम्म (स्या॰)] तवन्तिकं॥
‘‘उभोपि पब्बजिस्साम, सक्यपुत्त तवन्तिके।
तव सासनमागम्म, विहराम अनासवा॥
‘‘कोलितो इद्धिया सेट्ठो, अहं पञ्ञाय पारगो।
उभोव एकतो हुत्वा, सासनं सोभयामसे॥
‘‘अपरियोसितसङ्कप्पो , कुतित्थे सञ्चरिं अहं।
तव दस्सनमागम्म, सङ्कप्पो पूरितो मम॥
‘‘पथवियं पतिट्ठाय, पुप्फन्ति समये दुमा।
दिब्बगन्धा सम्पवन्ति, तोसेन्ति सब्बपाणिनं॥
‘‘तथेवाहं महावीर, सक्यपुत्त महायस।
सासने ते पतिट्ठाय, समयेसामि पुप्फितुं॥
‘‘विमुत्तिपुप्फं एसन्तो, भवसंसारमोचनं।
विमुत्तिपुप्फलाभेन, तोसेमि सब्बपाणिनं॥
‘‘यावता बुद्धखेत्तम्हि, ठपेत्वान महामुनिं।
पञ्ञाय सदिसो नत्थि, तव पुत्तस्स चक्खुम॥
‘‘सुविनीता च ते सिस्सा, परिसा च सुसिक्खिता।
उत्तमे दमथे दन्ता, परिवारेन्ति तं सदा॥
‘‘झायी झानरता धीरा, सन्तचित्ता समाहिता।
मुनी मोनेय्यसम्पन्ना, परिवारेन्ति तं सदा॥
‘‘अप्पिच्छा निपका धीरा, अप्पाहारा अलोलुपा।
लाभालाभेन सन्तुट्ठा, परिवारेन्ति तं सदा॥
‘‘आरञ्ञिका धुतरता, झायिनो लूखचीवरा।
विवेकाभिरता धीरा, परिवारेन्ति तं सदा॥
‘‘पटिपन्ना फलट्ठा च, सेखा फलसमङ्गिनो।
आसीसका [आसिंसका (सी॰ स्या॰)] उत्तमत्थं, परिवारेन्ति तं सदा॥
‘‘सोतापन्ना च विमला, सकदागामिनो च ये।
अनागामी च अरहा, परिवारेन्ति तं सदा॥
‘‘सतिपट्ठानकुसला, बोज्झङ्गभावनारता।
सावका ते बहू सब्बे, परिवारेन्ति तं सदा॥
‘‘इद्धिपादेसु कुसला, समाधिभावनारता।
सम्मप्पधानानुयुत्ता, परिवारेन्ति तं सदा॥
‘‘तेविज्जा छळभिञ्ञा च, इद्धिया पारमिं गता।
पञ्ञाय पारमिं पत्ता, परिवारेन्ति तं सदा॥
‘‘एदिसा ते महावीर, तव सिस्सा सुसिक्खिता।
दुरासदा उग्गतेजा, परिवारेन्ति तं सदा॥
‘‘तेहि सिस्सेहि परिवुतो, सञ्ञतेहि तपस्सिभि।
मिगराजावसम्भीतो, उळुराजाव सोभसि॥
‘‘पथवियं पतिट्ठाय, रुहन्ति धरणीरुहा।
वेपुल्लतं पापुणन्ति, फलञ्च दस्सयन्ति ते॥
‘‘पथवीसदिसो त्वंसि, सक्यपुत्त महायस।
सासने ते पतिट्ठाय, लभन्ति अमतं फलं॥
‘‘सिन्धु सरस्सती चेव, नदियो चन्दभागिका।
गङ्गा च यमुना चेव, सरभू च अथो मही॥
‘‘एतासं सन्दमानानं, सागरो सम्पटिच्छति।
जहन्ति पुरिमं नामं, सागरोतेव ञायति॥
‘‘तथेविमे चतुब्बण्णा, पब्बजित्वा तवन्तिके।
जहन्ति पुरिमं नामं, बुद्धपुत्ताति ञायरे॥
‘‘यथापि चन्दो विमलो, गच्छं आकासधातुया।
सब्बे तारगणे लोके, आभाय अतिरोचति॥
‘‘तथेव त्वं महावीर, परिवुतो देवमानुसे।
एते सब्बे अतिक्कम्म, जलसि सब्बदा तुवं॥
‘‘गम्भीरे उट्ठिता ऊमी, न वेलमतिवत्तरे।
सब्बा वेलंव फुसन्ति [सब्बाव वेलं फुसन्ति (सी॰), सब्बा वेलं पफुस्सन्ति (स्या॰)], सञ्चुण्णा विकिरन्ति ता॥
‘‘तथेव तित्थिया लोके, नानादिट्ठी बहुज्जना।
धम्मं वादितुकामा ते, नातिवत्तन्ति तं मुनिं॥
‘‘सचे च तं पापुणन्ति, पटिवादेहि चक्खुम।
तवन्तिकं उपागन्त्वा, सञ्चुण्णाव भवन्ति ते॥
‘‘यथापि उदके जाता, कुमुदा मन्दालका बहू।
उपलिम्पन्ति [उपलिप्पन्ति (?)] तोयेन, कद्दमकललेन च॥
‘‘तथेव बहुका सत्ता, लोके जाता विरूहरे।
अट्टिता रागदोसेन, कद्दमे कुमुदं यथा॥
‘‘यथापि पदुमं जलजं, जलमज्झे विरूहति।
न सो लिम्पति तोयेन, परिसुद्धो हि केसरी॥
‘‘तथेव त्वं महावीर, लोके जातो महामुनि।
नोपलिम्पसि लोकेन, तोयेन पदुमं यथा॥
‘‘यथापि रम्मके मासे, बहू पुप्फन्ति वारिजा।
नातिक्कमन्ति तं मासं, समयो पुप्फनाय सो॥
‘‘तथेव त्वं महावीर, पुप्फितो ते विमुत्तिया।
सासनं नातिवत्तन्ति, पदुमं वारिजं यथा॥
‘‘सुपुप्फितो सालराजा, दिब्बगन्धं पवायति।
अञ्ञसालेहि परिवुतो, सालराजाव सोभति॥
‘‘तथेव त्वं महावीर, बुद्धञाणेन पुप्फितो।
भिक्खुसङ्घपरिवुतो, सालराजाव सोभसि॥
‘‘यथापि सेलो हिमवा, ओसधो सब्बपाणिनं।
नागानं असुरानञ्च, देवतानञ्च आलयो॥
‘‘तथेव त्वं महावीर, ओसधो विय पाणिनं।
तेविज्जा छळभिञ्ञा च, इद्धिया पारमिं गता॥
‘‘अनुसिट्ठा महावीर, तया कारुणिकेन ते।
रमन्ति धम्मरतिया, वसन्ति तव सासने॥
‘‘मिगराजा यथा सीहो, अभिनिक्खम्म आसया।
चतुद्दिसानुविलोकेत्वा [विलोकेत्वा (सी॰ स्या॰), नुलोकेत्वा (क॰)],
‘‘सब्बे मिगा उत्तसन्ति, मिगराजस्स गज्जतो।
तथा हि जातिमा एसो, पसू तासेति सब्बदा॥
‘‘गज्जतो ते महावीर, वसुधा सम्पकम्पति।
बोधनेय्यावबुज्झन्ति, तसन्ति मारकायिका॥
‘‘तसन्ति तित्थिया सब्बे, नदतो ते महामुनि।
काका सेनाव विब्भन्ता, मिगरञ्ञा यथा मिगा॥
‘‘ये केचि गणिनो लोके, सत्थारोति पवुच्चरे।
परम्परागतं धम्मं, देसेन्ति परिसाय ते॥
‘‘न हेवं त्वं महावीर, धम्मं देसेसि पाणिनं।
सामं सच्चानि बुज्झित्वा, केवलं बोधिपक्खियं॥
‘‘आसयानुसयं ञत्वा, इन्द्रियानं बलाबलं।
भब्बाभब्बे विदित्वान, महामेघोव गज्जसि॥
‘‘चक्कवाळपरियन्ता , निसिन्ना परिसा भवे।
नानादिट्ठी विचिनन्ता [विचिन्तेन्ति (स्या॰), विचिनन्तं (क॰)], विमतिच्छेदनाय तं॥
‘‘सब्बेसं चित्तमञ्ञाय, ओपम्मकुसलो मुनि।
एकं पञ्हं कथेन्तोव, विमतिं छिन्दसि [छिन्दि (स्या॰ क॰)] पाणिनं॥
‘‘उपतिस्ससदिसेहेव, वसुधा पूरिता भवे।
सब्बेव ते पञ्जलिका, कित्तयुं लोकनायकं॥
‘‘कप्पं वा ते कित्तयन्ता, नानावण्णेहि कित्तयुं।
परिमेतुं न सक्केय्युं [न कप्पेय्युं (स्या॰), न पप्पेय्युं (क॰)], अप्पमेय्यो तथागतो॥
‘‘यथासकेन थामेन, कित्तितो हि मया जिनो।
कप्पकोटीपि कित्तेन्ता, एवमेव पकित्तयुं॥
‘‘सचे हि कोचि देवो वा, मनुस्सो वा सुसिक्खितो।
पमेतुं परिकप्पेय्य, विघातंव लभेय्य सो॥
‘‘सासने ते पतिट्ठाय, सक्यपुत्त महायस।
पञ्ञाय पारमिं गन्त्वा, विहरामि अनासवो॥
‘‘तित्थिये सम्पमद्दामि, वत्तेमि जिनसासनं।
धम्मसेनापति अज्ज, सक्यपुत्तस्स सासने॥
‘‘अपरिमेय्ये कतं कम्मं, फलं दस्सेसि मे इध।
सुखित्तो सरवेगोव, किलेसे झापयी मम [झापयिं मम (स्या॰), झापयिं अहं (क॰)]॥
‘‘यो कोचि मनुजो भारं, धारेय्य मत्थके सदा।
भारेन दुक्खितो अस्स, भारेहि भरितो तथा॥
‘‘डय्हमानो तीहग्गीहि, भवेसु संसरिं अहं।
भरितो भवभारेन, गिरिं उच्चारितो यथा॥
‘‘ओरोपितो च मे भारो, भवा उग्घाटिता मया।
करणीयं कतं सब्बं, सक्यपुत्तस्स सासने॥
‘‘यावता बुद्धखेत्तम्हि, ठपेत्वा सक्यपुङ्गवं।
अहं अग्गोम्हि पञ्ञाय, सदिसो मे न विज्जति॥
‘‘समाधिम्हि सुकुसलो, इद्धिया पारमिं गतो।
इच्छमानो चहं अज्ज, सहस्सं अभिनिम्मिने॥
‘‘अनुपुब्बविहारस्स , वसीभूतो महामुनि।
कथेसि सासनं मय्हं, निरोधो सयनं मम॥
‘‘दिब्बचक्खु विसुद्धं मे, समाधिकुसलो अहं।
सम्मप्पधानानुयुत्तो, बोज्झङ्गभावनारतो॥
‘‘सावकेन हि पत्तब्बं, सब्बमेव कतं मया।
लोकनाथं ठपेत्वान, सदिसो मे न विज्जति॥
‘‘समापत्तीनं कुसलो [समापत्तिनयकुसलो (सी॰)], झानविमोक्खान खिप्पपटिलाभी।
बोज्झङ्गभावनारतो, सावकगुणपारमिगतोस्मि॥
‘‘सावकगुणेनपि फुस्सेन [सावकगुणफुस्सेन (स्या॰)], बुद्धिया परिसुत्तमभारवा [पुरिसुत्तमगारवा (स्या॰), पुरिसुत्तमभारवा (क॰)]।
यं सद्धासङ्गहितं [सद्धाय सङ्गहितं (सी॰), सद्दासङ्गहितं (स्या॰)] चित्तं, सदा सब्रह्मचारीसु॥
‘‘उद्धतविसोव सप्पो, छिन्नविसाणोव उसभो।
निक्खित्तमानदप्पोव [दब्बोव (क॰)], उपेमि गरुगारवेन गणं॥
‘‘यदि रूपिनी भवेय्य, पञ्ञा मे वसुमतीपि [वसुमती (सी॰ क॰) वसुपतीनं (स्या॰)] न समेय्य।
अनोमदस्सिस्स [अनोमदस्सि (?)] भगवतो, फलमेतं ञाणथवनाय॥
‘‘पवत्तितं धम्मचक्कं, सक्यपुत्तेन तादिना।
अनुवत्तेमहं सम्मा, ञाणथवनायिदं फलं॥
‘‘मा मे कदाचि पापिच्छो, कुसीतो हीनवीरियो।
अप्पस्सुतो अनादरो [अनाचारो (सब्बत्थ) थेरगा॰ ९८७ पस्सितब्बा], समेतो अहु कत्थचि॥
‘‘बहुस्सुतो च मेधावी, सीलेसु सुसमाहितो।
चेतोसमथानुयुत्तो, अपि मुद्धनि तिट्ठतु॥
‘‘तं वो वदामि भद्दन्ते, यावन्तेत्थ समागता।
अप्पिच्छा होथ सन्तुट्ठा, झायी झानरता सदा॥
‘‘यमहं पठमं दिस्वा, विरजो विमलो अहुं।
सो मे आचरियो धीरो, अस्सजि नाम सावको॥
‘‘तस्साहं वाहसा अज्ज, धम्मसेनापती अहुं।
सब्बत्थ पारमिं पत्वा, विहरामि अनासवो॥
‘‘यो मे आचरियो आसि, अस्सजि नाम सावको।
यस्सं दिसायं वसति, उस्सीसम्हि करोमहं॥
‘‘मम कम्मं सरित्वान, गोतमो सक्यपुङ्गवो।
भिक्खुसङ्घे निसीदित्वा, अग्गट्ठाने ठपेसि मं॥
[इमा द्वे गाथायो स्यामपोत्थके न सन्ति]
किलेसा झापिता मय्हं, भवा सब्बे समूहता।
नागोव बन्धनं छेत्वा, विहरामि अनासवो॥
‘‘स्वागतं वत मे आसि, बुद्धसेट्ठस्स सन्तिके।
तिस्सो विज्जा अनुप्पत्ता, कतं बुद्धस्स सासनं [इमा द्वे गाथारो स्यामपोत्थके न सन्ति]॥
‘‘पटिसम्भिदा चतस्सो [चतस्सो च (सी॰)], विमोक्खापि च अट्ठिमे।
छळभिञ्ञा सच्छिकता, कतं बुद्धस्स सासनं’’॥
इत्थं सुदं आयस्मा सारिपुत्तो थेरो इमा गाथायो
सारिपुत्तत्थेरस्सापदानं पठमं।
भिक्खुसङ्घे निसीदित्वा, इमा गाथा अभासथ॥
‘‘‘यो सो [यं सो (क॰)] सङ्घं अपूजेसि, बुद्धञ्च लोकनायकं।
तेन चित्तप्पसादेन, देवलोकं गमिस्सति॥
‘‘‘सत्तसत्ततिक्खत्तुञ्च, देवरज्जं करिस्सति।
पथब्या रज्जं अट्ठसतं, वसुधं आवसिस्सति॥
‘‘‘पञ्चपञ्ञासक्खत्तुञ्च, चक्कवत्ती भविस्सति।
भोगा असङ्खिया तस्स, उप्पज्जिस्सन्ति तावदे॥
‘‘‘अपरिमेय्ये इतो कप्पे, ओक्काककुलसम्भवो।
गोतमो नाम गोत्तेन [नामेन (सी॰)], सत्था लोके भविस्सति॥
‘‘‘निरया सो चवित्वान, मनुस्सतं गमिस्सति।
कोलितो नाम नामेन, ब्रह्मबन्धु भविस्सति॥
‘‘‘सो पच्छा पब्बजित्वान, कुसलमूलेन चोदितो।
गोतमस्स भगवतो, दुतियो हेस्सति सावको॥
‘‘‘आरद्धवीरियो पहितत्तो, इद्धिया पारमिं गतो।
सब्बासवे परिञ्ञाय, निब्बायिस्सतिनासवो’॥
‘‘पापमित्तोपनिस्साय, कामरागवसं गतो।
मातरं पितरञ्चापि, घातयिं दुट्ठमानसो॥
‘‘यं यं योनुपपज्जामि, निरयं अथ मानुसं।
पापकम्मसमङ्गिता, भिन्नसीसो मरामहं॥
‘‘इदं पच्छिमकं मय्हं, चरिमो वत्तते भवो।
इधापि एदिसो मय्हं, मरणकाले भविस्सति॥
‘‘पविवेकमनुयुत्तो, समाधिभावनारतो।
सब्बासवे परिञ्ञाय, विहरामि अनासवो॥
‘‘धरणिम्पि सुगम्भीरं, बहलं दुप्पधंसियं।
वामङ्गुट्ठेन खोभेय्यं, इद्धिया पारमिं गतो॥
‘‘अस्मिमानं न पस्सामि, मानो मय्हं न विज्जति।
सामणेरे उपादाय, गरुचित्तं करोमहं॥
‘‘अपरिमेय्ये इतो कप्पे, यं कम्ममभिनीहरिं।
ताहं भूमिमनुप्पत्तो, पत्तोम्हि आसवक्खयं॥
‘‘पटिसम्भिदा चतस्सो, विमोक्खापि च अट्ठिमे।
छळभिञ्ञा सच्छिकता, कतं बुद्धस्स सासनं’’॥
इत्थं सुदं आयस्मा महामोग्गल्लानो थेरो इमा गाथायो अभासित्थाति।
महामोग्गल्लानत्थेरस्सापदानं दुतियं।
पुब्बकम्मं सरित्वान, तिदसं उपपज्जहं॥
‘‘सहस्सयुत्तं हयवाहिं, दिब्बयानमधिट्ठितो।
उब्बिद्धं भवनं मय्हं, सत्तभूमं समुग्गतं॥
‘‘कूटागारसहस्सानि, सब्बसोण्णमया अहुं।
जलन्ति सकतेजेन, दिसा सब्बा पभासयं॥
‘‘सन्ति अञ्ञेपि निय्यूहा, लोहितङ्गमया तदा।
तेपि जोतन्ति आभाय, समन्ता चतुरो दिसा॥
‘‘पुञ्ञकम्माभिनिब्बत्ता, कूटागारा सुनिम्मिता।
मणिमयापि जोतन्ति, दिसा दस [दिसोदिसं (स्या॰)] समन्ततो॥
‘‘तेसं उज्जोतमानानं, ओभासो विपुलो अहु।
सब्बे देवे अभिभोमि, पुञ्ञकम्मस्सिदं फलं॥
‘‘सट्ठिकप्पसहस्सम्हि , उब्बिद्धो नाम खत्तियो।
चातुरन्तो विजितावी, पथविं आवसिं अहं॥
‘‘तथेव भद्दके कप्पे, तिंसक्खत्तुं अहोसहं।
सककम्माभिरद्धोम्हि, चक्कवत्ती महब्बलो॥
‘‘सत्तरतनसम्पन्नो, चतुदीपम्हि इस्सरो।
तत्थापि भवनं मय्हं, इन्दलट्ठीव उग्गतं॥
‘‘आयामतो चतुब्बीसं, वित्थारेन च द्वादस।
रम्मणं [रम्मकं (सी॰ स्या॰)] नाम नगरं, दळ्हपाकारतोरणं॥
‘‘आयामतो पञ्चसतं, वित्थारेन तदड्ढकं।
आकिण्णं जनकायेहि, तिदसानं पुरं विय॥
‘‘यथा सूचिघरे सूची, पक्खित्ता पण्णवीसति।
अञ्ञमञ्ञं पघट्टेन्ति, आकिण्णं होति लङ्कतं [तं तदा (सी॰), सतता (स्या॰), सङ्करं (?)]॥
‘‘एवम्पि नगरं मय्हं, हत्थिस्सरथसंकुलं।
मनुस्सेहि सदाकिण्णं, रम्मणं नगरुत्तमं॥
‘‘तत्थ भुत्वा पिवित्वा च, पुन देवत्तनं गतो [पुनपि देवतङ्गतो (क॰)]॥
भवे पच्छिमके मय्हं, अहोसि कुलसम्पदा॥
‘‘ब्राह्मञ्ञकुलसम्भूतो , महारतनसञ्चयो।
असीतिकोटियो हित्वा, हिरञ्ञस्सापि पब्बजिं॥
‘‘पटिसम्भिदा चतस्सो, विमोक्खापि च अट्ठिमे।
छळभिञ्ञा सच्छिकता, कतं बुद्धस्स सासनं’’॥
इत्थं सुदं आयस्मा महाकस्सपो थेरो इमा गाथायो अभासित्थाति।
महाकस्सपत्थेरस्सापदानं ततियं।
‘‘तिंसकप्पानि देविन्दो, देवरज्जमकारयिं।
न मं केचीतिमञ्ञन्ति, दीपदानस्सिदं फलं॥
‘‘अट्ठवीसतिक्खत्तुञ्च, चक्कवत्ती अहोसहं।
दिवा रत्तिञ्च पस्सामि, समन्ता योजनं तदा॥
‘‘सहस्सलोकं ञाणेन, पस्सामि सत्थु सासने।
दिब्बचक्खुमनुप्पत्तो, दीपदानस्सिदं फलं॥
‘‘सुमेधो नाम सम्बुद्धो, तिंसकप्पसहस्सितो।
तस्स दीपो मया दिन्नो, विप्पसन्नेन चेतसा॥
‘‘पटिसम्भिदा चतस्सो, विमोक्खापि च अट्ठिमे।
छळभिञ्ञा सच्छिकता, कतं बुद्धस्स सासनं’’॥
इत्थं सुदं आयस्मा अनुरुद्धो थेरो इमा गाथायो अभासित्थाति।
अनुरुद्धत्थेरस्सापदानं चतुत्थं।
‘‘पटिसम्भिदा चतस्सो, विमोक्खापि च अट्ठिमे।
छळभिञ्ञा सच्छिकता, कतं बुद्धस्स सासनं’’॥
इत्थं सुदं आयस्मा पुण्णो मन्ताणिपुत्तो थेरो इमा गाथायो अभासित्थाति।
पुण्णमन्ताणिपुत्तत्थेरस्सापदानं पञ्चमं।
‘‘पितु अत्थाय सो बुद्धो, धम्मं देसेसि चक्खुमा।
तेन कालेन परिसा, समन्ता योजनं तदा॥
‘‘सम्मतो मनुजानं सो, सुनन्दो नाम तापसो।
यावता बुद्धपरिसा, पुप्फेहच्छादयी तदा॥
‘‘चतुसच्चं पकासेन्ते, सेट्ठे च [हेट्ठा च (क॰)] पुप्फमण्डपे।
कोटिसतसहस्सानं, धम्माभिसमयो अहु॥
‘‘सत्तरत्तिन्दिवं बुद्धो, वस्सेत्वा धम्मवुट्ठियो।
अट्ठमे दिवसे पत्ते, सुनन्दं कित्तयी जिनो॥
‘‘देवलोके मनुस्से वा, संसरन्तो अयं भवे।
सब्बेसं पवरो हुत्वा, भवेसु संसरिस्सति॥
‘‘कप्पसतसहस्सम्हि , ओक्काककुलसम्भवो।
गोतमो नाम गोत्तेन, सत्था लोके भविस्सति॥
‘‘तस्स धम्मेसु दायादो, ओरसो धम्मनिम्मितो।
मन्ताणिपुत्तो पुण्णोति, हेस्सति सत्थु सावको॥
‘‘एवं कित्तयि सम्बुद्धो, सुनन्दं तापसं तदा।
हासयन्तो जनं सब्बं, दस्सयन्तो सकं बलं॥
‘‘कतञ्जली नमस्सन्ति, सुनन्दं तापसं जना।
बुद्धे कारं करित्वान, सोधेसि गतिमत्तनो॥
‘‘तत्थ मे अहु सङ्कप्पो, सुत्वान मुनिनो वचं।
अहम्पि कारं कस्सामि, यथा पस्सामि गोतमं॥
‘‘एवाहं चिन्तयित्वान, किरियं चिन्तयिं मम।
क्याहं कम्मं आचरामि, पुञ्ञक्खेत्ते अनुत्तरे॥
‘‘अयञ्च पाठिको भिक्खु, सब्बपाठिस्स सासने।
विनये अग्गनिक्खित्तो, तं ठानं पत्थये अहं॥
‘‘इदं मे अमितं भोगं, अक्खोभं सागरूपमं।
तेन भोगेन बुद्धस्स, आरामं मापये अहं॥
‘‘सोभनं नाम आरामं, नगरस्स पुरत्थतो।
किणित्वा [कीत्वा (सी॰), कित्वा (क॰)] सतसहस्सेन, सङ्घारामं अमापयिं॥
‘‘कूटागारे च पासादे, मण्डपे हम्मिये गुहा।
चङ्कमे सुकते कत्वा, सङ्घारामं अमापयिं॥
‘‘जन्ताघरं अग्गिसालं, अथो उदकमाळकं।
न्हानघरं मापयित्वा, भिक्खुसङ्घस्सदासहं॥
‘‘आसन्दियो पीठके च, परिभोगे च भाजने।
आरामिकञ्च भेसज्जं, सब्बमेतं अदासहं॥
‘‘आरक्खं पट्ठपेत्वान, पाकारं कारयिं दळ्हं।
मा नं कोचि विहेठेसि, सन्तचित्तान तादिनं॥
‘‘सतसहस्सेनावासं [आवासं सतसहस्सेन (सी॰), आवासे सतसहस्से (स्या॰)], सङ्घारामे अमापयिं।
वेपुल्लं तं मापयित्वा [वेपुल्लतं पापयित्वा (सी॰)], सम्बुद्धं उपनामयिं॥
‘‘निट्ठापितो मयारामो, सम्पटिच्छ तुवं मुनि।
निय्यादेस्सामि तं वीर [ते वीर (सी॰), तं धीर (स्या॰)], अधिवासेहि चक्खुम॥
‘‘पदुमुत्तरो लोकविदू, आहुतीनं पटिग्गहो।
मम सङ्कप्पमञ्ञाय, अधिवासेसि नायको॥
‘‘अधिवासनमञ्ञाय, सब्बञ्ञुस्स महेसिनो।
भोजनं पटियादेत्वा, कालमारोचयिं अहं॥
‘‘आरोचितम्हि कालम्हि, पदुमुत्तरनायको।
खीणासवसहस्सेहि, आरामं मे उपागमि॥
‘‘निसिन्नं कालमञ्ञाय, अन्नपानेन तप्पयिं।
भुत्ताविं कालमञ्ञाय, इदं वचनमब्रविं॥
‘‘कीतो सतसहस्सेन, तत्तकेनेव कारितो।
सोभनो नाम आरामो, सम्पटिच्छ तुवं मुनि॥
‘‘इमिनारामदानेन , चेतनापणिधीहि च।
भवे निब्बत्तमानोहं, लभामि मम पत्थितं॥
‘‘पटिग्गहेत्वा सम्बुद्धो, सङ्घारामं सुमापितं।
भिक्खुसङ्घे निसीदित्वा, इदं वचनमब्रवि॥
‘‘यो सो बुद्धस्स पादासि, सङ्घारामं सुमापितं।
तमहं कित्तयिस्सामि, सुणाथ मम भासतो॥
‘‘हत्थी अस्सा रथा पत्ती, सेना च चतुरङ्गिनी।
परिवारेस्सन्तिमं निच्चं, सङ्घारामस्सिदं फलं॥
‘‘सट्ठि तूरसहस्सानि [तुरियसहस्सानि (सी॰ स्या॰)], भेरियो समलङ्कता।
परिवारेस्सन्तिमं निच्चं, सङ्घारामस्सिदं फलं॥
‘‘छळसीतिसहस्सानि, नारियो समलङ्कता।
विचित्तवत्थाभरणा, आमुत्तमणिकुण्डला॥
‘‘अळारपम्हा हसुला, सुसञ्ञा तनुमज्झिमा।
परिवारेस्सन्तिमं निच्चं, सङ्घारामस्सिदं फलं॥
‘‘तिंसकप्पसहस्सानि, देवलोके रमिस्सति।
सहस्सक्खत्तुं देविन्दो, देवरज्जं करिस्सति॥
‘‘देवराजेन पत्तब्बं, सब्बं पटिलभिस्सति।
अनूनभोगो हुत्वान, देवरज्जं करिस्सति॥
‘‘सहस्सक्खत्तुं चक्कवत्ती, राजा रट्ठे भविस्सति।
पथब्या रज्जं विपुलं, गणनातो असङ्खियं॥
‘‘कप्पसतसहस्सम्हि , ओक्काककुलसम्भवो।
गोतमो नाम गोत्तेन, सत्था लोके भविस्सति॥
‘‘तस्स धम्मेसु दायादो, ओरसो धम्मनिम्मितो।
उपालि नाम नामेन, हेस्सति सत्थु सावको॥
‘‘विनये पारमिं पत्वा, ठानाठाने च कोविदो।
जिनसासनं धारेन्तो, विहरिस्सतिनासवो॥
‘‘सब्बमेतं अभिञ्ञाय, गोतमो सक्यपुङ्गवो।
भिक्खुसङ्घे निसीदित्वा, एतदग्गे ठपेस्सति॥
‘‘अपरिमेय्युपादाय, पत्थेमि तव सासनं।
सो मे अत्थो अनुप्पत्तो, सब्बसंयोजनक्खयो॥
‘‘यथा सूलावुतो पोसो, राजदण्डेन तज्जितो।
सूले सातं अविन्दन्तो, परिमुत्तिंव इच्छति॥
‘‘तथेवाहं महावीर, भवदण्डेन तज्जितो।
कम्मसूलावुतो सन्तो, पिपासावेदनट्टितो॥
‘‘भवे सातं न विन्दामि, डय्हन्तो तीहि अग्गिभि।
परिमुत्तिं गवेसामि, यथापि राजदण्डितो॥
‘‘यथा विसादो पुरिसो, विसेन परिपीळितो।
अगदं सो गवेसेय्य, विसघातायुपालनं [विसघातायुपायनं (स्या॰ क॰)]॥
‘‘गवेसमानो पस्सेय्य, अगदं विसघातकं।
तं पिवित्वा सुखी अस्स, विसम्हा परिमुत्तिया॥
‘‘तथेवाहं महावीर, यथा विसहतो नरो।
सम्पीळितो अविज्जाय, सद्धम्मागदमेसहं॥
‘‘धम्मागदं गवेसन्तो, अद्दक्खिं सक्यसासनं।
अग्गं सब्बोसधानं तं, सब्बसल्लविनोदनं॥
‘‘धम्मोसधं पिवित्वान, विसं सब्बं समूहनिं।
अजरामरं सीतिभावं, निब्बानं फस्सयिं अहं॥
‘‘यथा भूतट्टितो पोसो, भूतग्गाहेन पीळितो।
भूतवेज्जं गवेसेय्य, भूतस्मा परिमुत्तिया॥
‘‘गवेसमानो पस्सेय्य, भूतविज्जासु कोविदं।
तस्स सो विहने भूतं, समूलञ्च विनासये॥
‘‘तथेवाहं महावीर, तमग्गाहेन पीळितो।
ञाणालोकं गवेसामि, तमतो परिमुत्तिया॥
‘‘अथद्दसं सक्यमुनिं, किलेसतमसोधनं।
सो मे तमं विनोदेसि, भूतवेज्जोव भूतकं॥
‘‘संसारसोतं सञ्छिन्दिं, तण्हासोतं निवारयिं।
भवं उग्घाटयिं सब्बं, भूतवेज्जोव मूलतो॥
‘‘गरुळो यथा ओपतति, पन्नगं भक्खमत्तनो।
समन्ता योजनसतं, विक्खोभेति महासरं॥
‘‘पन्नगं सो गहेत्वान, अधोसीसं विहेठयं।
आदाय सो पक्कमति, येनकामं विहङ्गमो॥
‘‘तथेवाहं महावीर, यथापि गरुळो बली।
असङ्खतं गवेसन्तो, दोसे विक्खालयिं अहं॥
‘‘दिट्ठो अहं धम्मवरं, सन्तिपदमनुत्तरं।
आदाय विहरामेतं, गरुळो पन्नगं यथा॥
‘‘आसावती नाम लता, जाता चित्तलतावने।
तस्सा वस्ससहस्सेन, एकं निब्बत्तते फलं॥
‘‘तं देवा पयिरुपासन्ति, तावदूरफले सति।
देवानं सा पिया एवं, आसावती लतुत्तमा॥
‘‘सतसहस्सुपादाय, ताहं परिचरे मुनि।
सायं पातं नमस्सामि, देवा आसावतिं यथा॥
‘‘अवञ्झा पारिचरिया, अमोघा च नमस्सना।
दूरागतम्पि मं सन्तं, खणोयं न विराधयि॥
‘‘पटिसन्धिं न पस्सामि, विचिनन्तो भवे अहं।
निरूपधि विप्पमुत्तो [विप्पयुत्तो (क॰)], उपसन्तो चरामहं॥
‘‘यथापि पदुमं नाम, सूरियरंसेन पुप्फति।
तथेवाहं महावीर, बुद्धरंसेन पुप्फितो॥
‘‘यथा बलाकयोनिम्हि, न विज्जति पुमो [पुमा (सी॰ स्या॰)] सदा।
मेघेसु गज्जमानेसु, गब्भं गण्हन्ति ता सदा॥
‘‘चिरम्पि गब्भं धारेन्ति, याव मेघो न गज्जति।
भारतो परिमुच्चन्ति, यदा मेघो पवस्सति॥
‘‘पदुमुत्तरबुद्धस्स , धम्ममेघेन गज्जतो।
सद्देन धम्ममेघस्स, धम्मगब्भं अगण्हहं॥
सतसहस्सुपादाय, पुञ्ञगब्भं धरेमहं।
नप्पमुच्चामि भारतो, धम्ममेघो न गज्जति॥
‘‘यदा तुवं सक्यमुनि, रम्मे कपिलवत्थवे।
गज्जसि धम्ममेघेन, भारतो परिमुच्चहं॥
‘‘सुञ्ञतं अनिमित्तञ्च, तथाप्पणिहितम्पि च।
चतुरो च फले सब्बे, धम्मेवं विजनयिं [विजटयिं (क॰) बलाकानं विजायनूपमाय संसन्देत्वा अत्थो वेदितब्बो] अहं॥
‘‘अपरिमेय्युपादाय, पत्थेमि तव सासनं।
सो मे अत्थो अनुप्पत्तो, सन्तिपदमनुत्तरं॥
‘‘विनये पारमिं पत्तो, यथापि पाठिको इसि।
न मे समसमो अत्थि, धारेमि सासनं अहं॥
‘‘विनये खन्धके चापि, तिकच्छेदे च पञ्चके [पञ्चमे (सी॰)]।
एत्थ मे विमति नत्थि, अक्खरे ब्यञ्जनेपि वा॥
‘‘निग्गहे पटिकम्मे च, ठानाठाने च कोविदो।
ओसारणे वुट्ठापने, सब्बत्थ पारमिं गतो॥
‘‘विनये खन्धके वापि, निक्खिपित्वा पदं अहं।
उभतो विनिवेठेत्वा, रसतो ओसरेय्यहं॥
‘‘निरुत्तिया सुकुसलो, अत्थानत्थे च कोविदो।
अनञ्ञातं मया नत्थि, एकग्गो सत्थु सासने॥
‘‘रूपदक्खो [रूपरक्खो (?) मिलिन्दपञ्हो धम्मनगराधिकारे पस्सितब्बं] अहं अज्ज, सक्यपुत्तस्स सासने।
कङ्खं सब्बं विनोदेमि, छिन्दामि सब्बसंसयं॥
‘‘पदं अनुपदञ्चापि, अक्खरञ्चापि ब्यञ्जनं।
निदाने परियोसाने, सब्बत्थ कोविदो अहं॥
‘‘यथापि राजा बलवा, निग्गण्हित्वा परन्तपे।
विजिनित्वान सङ्गामं, नगरं तत्थ मापये॥
‘‘पाकारं परिखञ्चापि, एसिकं द्वारकोट्ठकं।
अट्टालके च विविधे, कारये नगरे बहू॥
‘‘सिङ्घाटकं चच्चरञ्च, सुविभत्तन्तरापणं।
कारयेय्य सभं तत्थ, अत्थानत्थविनिच्छयं॥
‘‘निग्घातत्थं अमित्तानं, छिद्दाछिद्दञ्च जानितुं।
बलकायस्स रक्खाय, सेनापच्चं ठपेति [थपेसि (क॰)] सो॥
‘‘आरक्खत्थाय भण्डस्स, निधानकुसलं नरं।
मा मे भण्डं विनस्सीति, भण्डरक्खं ठपेति सो॥
‘‘ममत्तो [मामको (सी॰), समग्गो (स्या॰)]
होति यो रञ्ञो, वुद्धिं यस्स च इच्छति।
तस्साधिकरणं देति, मित्तस्स पटिपज्जितुं॥
‘‘उप्पातेसु निमित्तेसु, लक्खणेसु च कोविदं।
अज्झायकं मन्तधरं, पोरोहिच्चे ठपेति सो॥
‘‘एतेहङ्गेहि सम्पन्नो, खत्तियोति पवुच्चति।
सदा रक्खन्ति राजानं, चक्कवाकोव दुक्खितं॥
‘‘तथेव त्वं महावीर, हतामित्तोव खत्तियो।
सदेवकस्स लोकस्स, धम्मराजाति वुच्चति॥
‘‘तित्थिये निहनित्वान [नीहरित्वान (स्या॰ क॰)], मारञ्चापि ससेनकं।
तमन्धकारं विधमित्वा, धम्मनगरं अमापयि॥
‘‘सीलं पाकारकं तत्थ, ञाणं ते द्वारकोट्ठकं।
सद्धा ते एसिका वीर, द्वारपालो च संवरो॥
‘‘सतिपट्ठानमट्टालं, पञ्ञा ते चच्चरं मुने।
इद्धिपादञ्च सिङ्घाटं, धम्मवीथि सुमापिता॥
‘‘सुत्तन्तं अभिधम्मञ्च, विनयञ्चापि केवलं।
नवङ्गं बुद्धवचनं, एसा धम्मसभा तव॥
‘‘सुञ्ञतं अनिमित्तञ्च, विहारञ्चप्पणीहितं।
आनेञ्जञ्च निरोधो च, एसा धम्मकुटी तव॥
‘‘पञ्ञाय अग्गो निक्खित्तो [अग्गनिक्खित्तो (सी॰)], पटिभाने च कोविदो।
सारिपुत्तोति नामेन, धम्मसेनापती तव॥
‘‘चुतूपपातकुसलो, इद्धिया पारमिं गतो।
कोलितो नाम नामेन, पोरोहिच्चो तवं मुने॥
‘‘पोराणकवंसधरो, उग्गतेजो दुरासदो।
धुतवादीगुणेनग्गो, अक्खदस्सो तवं मुने॥
‘‘बहुस्सुतो धम्मधरो, सब्बपाठी च सासने।
आनन्दो नाम नामेन, धम्मारक्खो [धम्मरक्खो (स्या॰)] तवं मुने॥
‘‘एते सब्बे अतिक्कम्म, पमेसि भगवा ममं।
विनिच्छयं मे पादासि, विनये विञ्ञुदेसितं॥
‘‘यो कोचि विनये पञ्हं, पुच्छति बुद्धसावको।
तत्थ मे चिन्तना नत्थि, तञ्ञेवत्थं कथेमहं॥
‘‘यावता बुद्धखेत्तम्हि, ठपेत्वा तं महामुनि।
विनये मादिसो नत्थि, कुतो भिय्यो भविस्सति॥
‘‘भिक्खुसङ्घे निसीदित्वा, एवं गज्जति गोतमो।
उपालिस्स समो नत्थि, विनये खन्धकेसु च॥
‘‘यावता बुद्धभणितं, नवङ्गं सत्थुसासनं।
विनयोगधं तं [विनयोगधितं (सी॰ अट्ठ॰), विनये कथितं (स्या॰)] सब्बं,
विनयमूलपस्सिनो [विनयं मूलन्ति पस्सतो (सी॰)]॥
‘‘मम कम्मं सरित्वान, गोतमो सक्यपुङ्गवो।
भिक्खुसङ्घे निसीदित्वा, एतदग्गे ठपेसि मं॥
‘‘सतसहस्सुपादाय, इमं ठानं अपत्थयिं।
सो मे अत्थो अनुप्पत्तो, विनये पारमिं गतो॥
‘‘सक्यानं नन्दिजननो, कप्पको आसहं पुरे।
विजहित्वान तं जातिं, पुत्तो जातो महेसिनो॥
‘‘इतो दुतियके कप्पे, अञ्जसो नाम खत्तियो।
अनन्ततेजो अमितयसो, भूमिपालो महद्धनो॥
‘‘तस्स रञ्ञो अहं पुत्तो, चन्दनो नाम खत्तियो।
जातिमदेनुपत्थद्धो, यसभोगमदेन च॥
‘‘नागसतसहस्सानि, सब्बालङ्कारभूसिता।
तिधापभिन्ना मातङ्गा, परिवारेन्ति मं सदा॥
‘‘सबलेहि परेतोहं, उय्यानं गन्तुकामको।
आरुय्ह सिरिकं नागं, नगरा निक्खमिं तदा॥
‘‘चरणेन च सम्पन्नो, गुत्तद्वारो सुसंवुतो।
देवलो नाम सम्बुद्धो, आगच्छि पुरतो मम॥
‘‘पेसेत्वा सिरिकं नागं, बुद्धं आसादयिं तदा।
ततो सञ्जातकोपो सो [जातकोपोव (स्या॰)], नागो नुद्धरते पदं॥
‘‘नागं रुण्णमनं [रुट्ठमनं (पी॰ अट्ठ॰), दुट्ठमनं (सी॰ अट्ठ॰), रुद्धपदं (?)] दिस्वा, बुद्धे कोधं अकासहं।
विहेसयित्वा सम्बुद्धं, उय्यानं अगमासहं॥
‘‘सातं तत्थ न विन्दामि, सिरो पज्जलितो यथा।
परिळाहेन डय्हामि, मच्छोव बळिसादको॥
‘‘ससागरन्ता पथवी, आदित्ता विय होति मे।
पितु सन्तिकुपागम्म, इदं वचनमब्रविं॥
‘‘आसीविसंव कुपितं, अग्गिक्खन्धंव आगतं।
मत्तंव कुञ्जरं दन्तिं, यं सयम्भुमसादयिं॥
‘‘आसादितो मया बुद्धो, घोरो उग्गतपो जिनो।
पुरा सब्बे विनस्साम, खमापेस्साम तं मुनिं॥
‘‘नो चे तं निज्झापेस्साम, अत्तदन्तं समाहितं।
ओरेन सत्तदिवसा, रट्ठं मे विधमिस्सति॥
‘‘सुमेखलो कोसियो च, सिग्गवो चापि सत्तको [सत्तुको (सी॰)]।
आसादयित्वा इसयो, दुग्गता ते सरट्ठका॥
‘‘यदा कुप्पन्ति इसयो, सञ्ञता ब्रह्मचारिनो।
सदेवकं विनासेन्ति, ससागरं सपब्बतं॥
‘‘तियोजनसहस्सम्हि, पुरिसे सन्निपातयिं।
अच्चयं देसनत्थाय, सयम्भुं उपसङ्कमिं॥
‘‘अल्लवत्था अल्लसिरा, सब्बेव पञ्जलीकता।
बुद्धस्स पादे निपतित्वा, इदं वचनमब्रवुं [मब्रविं (क॰)]॥
‘‘खमस्सु त्वं महावीर, अभियाचति तं जनो।
परिळाहं विनोदेहि, मा नो रट्ठं विनासय॥
‘‘सदेवमानुसा सब्बे, सदानवा सरक्खसा।
अयोमयेन कुटेन, सिरं भिन्देय्यु मे सदा॥
‘‘दके [उदके (सी॰ स्या॰)] अग्गि न सण्ठाति, बीजं सेले न रूहति।
अगदे किमि न सण्ठाति, कोपो बुद्धे न जायति॥
‘‘यथा च भूमि अचला, अप्पमेय्यो च सागरो।
अनन्तको च आकासो, एवं बुद्धा अखोभिया॥
‘‘सदा खन्ता महावीरा, खमिता च तपस्सिनो।
खन्तानं खमितानञ्च, गमनं तं [वो (स्या॰)] न विज्जति॥
‘‘इदं वत्वान सम्बुद्धो, परिळाहं विनोदयं।
महाजनस्स पुरतो, नभं अब्भुग्गमि तदा॥
‘‘तेन कम्मेनहं वीर, हीनत्तं अज्झुपागतो।
समतिक्कम्म तं जातिं, पाविसिं अभयं पुरं॥
‘‘तदापि मं महावीर, डय्हमानं सुसण्ठितं।
परिळाहं विनोदेसि, सयम्भुञ्च खमापयिं॥
‘‘अज्जापि मं महावीर, डय्हमानं तिहग्गिभि।
निब्बापेसि तयो अग्गी, सीतिभावञ्च पापयिं [पापयी (सी॰)]॥
येसं सोतावधानत्थि, सुणाथ मम भासतो।
अत्थं तुम्हं पवक्खामि, यथा दिट्ठं पदं मम॥
‘‘सयम्भुं तं विमानेत्वा, सन्तचित्तं समाहितं।
तेन कम्मेनहं अज्ज, जातोम्हि नीचयोनियं॥
‘‘मा वो खणं विराधेथ, खणातीता हि सोचरे।
सदत्थे वायमेय्याथ, खणो वो पटिपादितो॥
‘‘एकच्चानञ्च वमनं, एकच्चानं विरेचनं।
विसं हलाहलं एके, एकच्चानञ्च ओसधं॥
‘‘वमनं पटिपन्नानं, फलट्ठानं विरेचनं।
ओसधं फललाभीनं, पुञ्ञक्खेत्तं गवेसिनं॥
‘‘सासनेन विरुद्धानं, विसं हलाहलं यथा।
आसीविसो दिट्ठविसो [दट्ठविसो (स्या॰ अट्ठ॰)], एवं झापेति तं नरं॥
‘‘सकिं पीतं हलाहलं, उपरुन्धति जीवितं।
सासनेन विरुज्झित्वा, कप्पकोटिम्हि डय्हति॥
‘‘खन्तिया अविहिंसाय, मेत्तचित्तवताय च।
सदेवकं सो तारति, तस्मा ते अविराधिया [अविरोधियो (सी॰), ते अविरोधिया (स्या॰)]॥
‘‘लाभालाभे न सज्जन्ति, सम्माननविमानने।
पथवीसदिसा बुद्धा, तस्मा ते न विराधिया [ते न विरोधिया (सी॰ स्या॰)]॥
‘‘देवदत्ते च वधके, चोरे अङ्गुलिमालके।
राहुले धनपाले च, सब्बेसं समको मुनि॥
‘‘एतेसं पटिघो नत्थि, रागोमेसं न विज्जति।
सब्बेसं समको बुद्धो, वधकस्सोरसस्स च॥
‘‘पन्थे दिस्वान कासावं, छड्डितं मीळ्हमक्खितं।
सिरस्मिं अञ्जलिं कत्वा, वन्दितब्बं इसिद्धजं॥
‘‘अब्भतीता च ये बुद्धा, वत्तमाना अनागता।
धजेनानेन सुज्झन्ति, तस्मा एते नमस्सिया॥
‘‘सत्थुकप्पं सुविनयं, धारेमि हदयेनहं।
नमस्समानो विनयं, विहरिस्सामि सब्बदा॥
‘‘विनयो आसयो मय्हं, विनयो ठानचङ्कमं।
कप्पेमि विनये वासं, विनयो मम गोचरो॥
‘‘विनये पारमिप्पत्तो, समथे चापि कोविदो।
उपालि तं महावीर, पादे वन्दति सत्थुनो॥
‘‘सो अहं विचरिस्सामि, गामा गामं पुरा पुरं।
नमस्समानो सम्बुद्धं, धम्मस्स च सुधम्मतं॥
‘‘किलेसा झापिता मय्हं, भवा सब्बे समूहता।
सब्बासवा परिक्खीणा, नत्थि दानि पुनब्भवो॥
‘‘स्वागतं वत मे आसि, बुद्धसेट्ठस्स सन्तिके।
तिस्सो विज्जा अनुप्पत्ता, कतं बुद्धस्स सासनं॥
‘‘पटिसम्भिदा चतस्सो, विमोक्खापि च अट्ठिमे।
छळभिञ्ञा सच्छिकता, कतं बुद्धस्स सासनं’’॥
इत्थं सुदं आयस्मा उपालि थेरो इमा गाथायो अभासित्थाति।
उपालित्थेरस्सापदानं छट्ठं।
तमहं कित्तयिस्सामि, सुणोथ मम भासतो॥
‘‘‘तिंसकप्पसहस्सानि [तिंसमत्ते कप्पसगस्से (स्या॰ क॰)], देवरज्जं करिस्सति।
सब्बे देवे अभिभोत्वा, तिदिवं आवसिस्सति॥
‘‘‘देवलोका चवित्वान, मनुस्सत्तं गमिस्सति।
सहस्सधा चक्कवत्ती, तत्थ रज्जं करिस्सति॥
‘‘‘कप्पसतसहस्सम्हि, ओक्काककुलसम्भवो।
गोतमो नाम गोत्तेन, सत्था लोके भविस्सति॥
‘‘‘तिदसा सो चवित्वान, मनुस्सत्तं गमिस्सति।
अगारा पब्बजित्वान, छब्बस्सानि वसिस्सति॥
‘‘‘ततो सत्तमके वस्से, बुद्धो सच्चं कथेस्सति।
कोण्डञ्ञो नाम नामेन, पठमं सच्छिकाहिति’॥
‘‘निक्खन्तेनानुपब्बजिं , पधानं सुकतं मया।
किलेसे झापनत्थाय, पब्बजिं अनगारियं॥
‘‘अभिगन्त्वान सब्बञ्ञू, बुद्धो लोके सदेवके।
इसिनामे मिगारञ्ञे [इमिना मे महारञ्ञं (स्या॰), इमिना मे मिगारञ्ञं (क॰)], अमतभेरिमाहनि॥
‘‘सो दानि पत्तो अमतं, सन्तिपदमनुत्तरं।
सब्बासवे परिञ्ञाय, विहरामि अनासवो॥
‘‘पटिसम्भिदा चतस्सो, विमोक्खापि च अट्ठिमे।
छळभिञ्ञा सच्छिकता, कतं बुद्धस्स सासनं’’॥
इत्थं सुदं आयस्मा अञ्ञासिकोण्डञ्ञो [अञ्ञातकोण्डञ्ञो (सी॰), अञ्ञा कोण्डञ्ञो (स्या॰)] थेरो इमा
अञ्ञासिकोण्डञ्ञत्थेरस्सापदानं सत्तमं।
तमहं कित्तयिस्सामि, सुणाथ मम भासतो॥
‘‘‘इतो अट्ठमके कप्पे, चक्कवत्ती भविस्सति।
सत्तरतनसम्पन्नो चतुदीपम्हि इस्सरो॥
‘‘‘कारयिस्सति इस्सरियं [इस्सरं (स्या॰ क॰)], महिया चतुसट्ठिया।
पदुमो नाम नामेन, चक्कवत्ती महब्बलो॥
‘‘कप्पसतसहस्सम्हि , ओक्काककुलसम्भवो।
गोतमो नाम गोत्तेन, सत्था लोके भविस्सति॥
‘पकासिते पावचने, ब्रह्मबन्धु भविस्सति।
ब्रह्मञ्ञा अभिनिक्खम्म, पब्बजिस्सति तावदे’॥
‘‘पधानपहितत्तो सो, उपसन्तो निरूपधि।
सब्बासवे परिञ्ञाय, निब्बायिस्सतिनासवो॥
‘‘विजने पन्तसेय्यम्हि, वाळमिगसमाकुले।
सब्बासवे परिञ्ञाय, निब्बायिस्सतिनासवो॥
‘‘पटिसम्भिदा चतस्सो, विमोक्खापि च अट्ठिमे।
छळभिञ्ञा सच्छिकता, कतं बुद्धस्स सासनं’’॥
इत्थं सुदं आयस्मा पिण्डोलभारद्वाजो थेरो इमा गाथायो अभासित्थाति।
पिण्डोलभारद्वाजत्थेरस्सापदानं अट्ठमं।
चातुरन्तो विजितावी, चक्कवत्ती भविस्सति॥
‘‘‘सत्तपञ्ञासकप्पम्हि , चम्मको [चम्पको (सी॰), चम्बको (स्या॰)] नाम खत्तियो।
उग्गच्छन्तोव सूरियो, जोतिस्सति महब्बलो॥
‘‘‘कप्पसतसहस्सम्हि, ओक्काककुलसम्भवो।
गोतमो नाम गोत्तेन, सत्था लोके भविस्सति॥
‘‘‘तिदसा सो चवित्वान, मनुस्सत्तं गमिस्सति।
रेवतो नाम नामेन, ब्रह्मबन्धु भविस्सति॥
‘‘‘अगारा निक्खमित्वान, सुक्कमूलेन चोदितो।
गोतमस्स भगवतो, सासने पब्बजिस्सति॥
‘‘‘सो पच्छा पब्बजित्वान, युत्तयोगो विपस्सको।
सब्बासवे परिञ्ञाय, निब्बायिस्सतिनासवो’॥
‘‘वीरियं [विरियं (सी॰ स्या॰)] मे धुरधोरय्हं, योगक्खेमाधिवाहनं।
धारेमि अन्तिमं देहं, सम्मासम्बुद्धसासने॥
‘‘सतसहस्से कतं कम्मं, फलं दस्सेसि मे इध।
सुमुत्तो सरवेगोव, किलेसे झापयी मम॥
‘‘ततो मं वननिरतं, दिस्वा लोकन्तगू मुनि।
वनवासिभिक्खूनग्गं, पञ्ञपेसि महामति॥
‘‘पटिसम्भिदा चतस्सो, विमोक्खापि च अट्ठिमे।
छळभिञ्ञा सच्छिकता, कतं बुद्धस्स सासनं’’॥
इत्थं सुदं आयस्मा खदिरवनियो रेवतो थेरो इमा गाथायो अभासित्थाति।
खदिरवनियरेवतत्थेरस्सापदानं नवमं।
बलाधिपो अट्ठसतं, वसुधं आवसिस्सति॥
‘‘‘अट्ठपञ्ञासक्खत्तुञ्च, चक्कवत्ती भविस्सति।
पदेसरज्जं विपुलं, महिया कारयिस्सति॥
‘‘‘कप्पसतसहस्सम्हि , ओक्काककुलसम्भवो।
गोतमो नाम गोत्तेन, सत्था लोके भविस्सति॥
‘‘‘सक्यानं कुलकेतुस्स, ञातिबन्धु भविस्सति।
आनन्दो नाम नामेन, उपट्ठाको महेसिनो॥
‘‘‘आतापी निपको चापि, बाहुसच्चे सुकोविदो।
निवातवुत्ति अत्थद्धो, सब्बपाठी भविस्सति॥
‘‘‘पधानपहितत्तो सो, उपसन्तो निरूपधि।
सब्बासवे परिञ्ञाय, निब्बायिस्सतिनासवो॥
‘‘‘सन्ति आरञ्ञका नागा, कुञ्जरा सट्ठिहायना।
तिधापभिन्ना मातङ्गा, ईसादन्ता उरूळ्हवा॥
‘‘‘अनेकसतसहस्सा, पण्डितापि महिद्धिका।
सब्बे ते बुद्धनागस्स, न होन्तु पणिधिम्हि ते’ [न होन्ति परिविम्भिता (स्या॰), न होन्ति पणिधिम्हि ते (क॰)]॥
‘‘आदियामे नमस्सामि, मज्झिमे अथ पच्छिमे।
पसन्नचित्तो सुमनो, बुद्धसेट्ठं उपट्ठहिं॥
‘‘आतापी निपको चापि, सम्पजानो पतिस्सतो।
सोतापत्तिफलं पत्तो, सेखभूमीसु कोविदो॥
‘‘सतसहस्सितो कप्पे, यं कम्ममभिनीहरिं।
ताहं भूमिमनुप्पत्तो, ठिता सद्धम्ममाचला [ठितो सद्धम्ममाचलो (सी॰), ठिता सद्धा महप्फला (स्या॰)]॥
‘‘स्वागतं वत मे आसि, बुद्धसेट्ठस्स सन्तिके।
तिस्सो विज्जा अनुप्पत्ता, कतं बुद्धस्स सासनं॥
‘‘पटिसम्भिदा चतस्सो, विमोक्खापि च अट्ठिमे।
छळभिञ्ञा सच्छिकता, कतं बुद्धस्स सासनं’’॥
इत्थं सुदं आयस्मा आनन्दो थेरो इमा गाथायो अभासित्थाति।
आनन्दत्थेरस्सापदानं दसमं।
बुद्धो पच्चेकबुद्धो च, सारिपुत्तो च कोलितो।
कस्सपो अनुरुद्धो च, पुण्णत्थेरो उपालि च॥
अञ्ञासिकोण्डञ्ञो पिण्डोलो, रेवतानन्दपण्डितो।
छसतानि च पञ्ञास, गाथायो सब्बपिण्डिता॥