४. कुण्डधानवग्गो
१. कुण्डधानत्थेरअपदानं
‘‘सत्ताहं पटिसल्लीनं, सयम्भुं अग्गपुग्गलं।
पसन्नचित्तो सुमनो, बुद्धसेट्ठं उपट्ठहिं॥
‘‘वुट्ठितं कालमञ्ञाय, पदुमुत्तरं महामुनिं।
महन्तिं कदलीकण्णिं, गहेत्वा उपगच्छहं॥
‘‘पटिग्गहेत्वा [पटिग्गहेसि (स्या॰ क॰)] भगवा, सब्बञ्ञू [तं फलं (सी॰)] लोकनायको।
मम चित्तं पसादेन्तो, परिभुञ्जि महामुनि॥
‘‘परिभुञ्जित्वा सम्बुद्धो, सत्थवाहो अनुत्तरो।
सकासने निसीदित्वा, इमा गाथा अभासथ॥
‘‘‘ये च सन्ति समितारो [ये वसन्ति समेतारो (सी॰)], यक्खा इमम्हि पब्बते।
अरञ्ञे भूतभब्यानि [भूतगणा सब्बे (स्या॰)], सुणन्तु वचनं मम’॥
‘‘यो सो बुद्धं उपट्ठासि, मिगराजंव केसरिं [मिगराजाव केसरी (सी॰)]।
तमहं कित्तयिस्सामि, सुणाथ मम भासतो॥
‘‘‘एकादसञ्चक्खत्तुं, सो [सोयमेकादसक्खत्तुं (सी॰)] देवराजा भविस्सति।
चतुतिंसतिक्खत्तुञ्च, चक्कवत्ती भविस्सति॥
‘‘‘कप्पसतसहस्सम्हि, ओक्काककुलसम्भवो।
गोतमो नाम गोत्तेन, सत्था लोके भविस्सति॥
‘‘‘अक्कोसित्वान समणे, सीलवन्ते अनासवे।
पापकम्मविपाकेन, नामधेय्यं लभिस्सति [भविस्सति (क॰)]॥
‘‘‘तस्स धम्मेसु दायादो, ओरसो धम्मनिम्मितो।
कुण्डधानोति नामेन, सावको सो भविस्सति’॥
‘‘पविवेकमनुयुत्तो, झायी झानरतो अहं।
तोसयित्वान सत्थारं, विहरामि अनासवो॥
‘‘सावकेहि [सावकग्गेहि (सी॰)] परिवुतो, भिक्खुसङ्घपुरक्खतो।
भिक्खुसङ्घे निसीदित्वा, सलाकं गाहयी जिनो॥
‘‘एकंसं चीवरं कत्वा, वन्दित्वा लोकनायकं।
वदतं वरस्स पुरतो, पठमं अग्गहेसहं॥
‘‘तेन कम्मेन भगवा, दससहस्सीकम्पको।
भिक्खुसङ्घे निसीदित्वा, अग्गट्ठाने ठपेसि मं॥
‘‘वीरियं मे धुरधोरय्हं, योगक्खेमाधिवाहनं।
धारेमि अन्तिमं देहं, सम्मासम्बुद्धसासने॥
‘‘पटिसम्भिदा चतस्सो, विमोक्खापि च अट्ठिमे।
छळभिञ्ञा सच्छिकता, कतं बुद्धस्स सासनं’’॥
इत्थं सुदं आयस्मा कुण्डधानो थेरो इमा गाथायो अभासित्थाति।
कुण्डधानत्थेरस्सापदानं पठमं।
२. सागतत्थेरअपदानं
‘‘सोभितो नाम नामेन, अहोसिं ब्राह्मणो तदा।
पुरक्खतो ससिस्सेहि, आरामं अगमासहं॥
‘‘भगवा तम्हि समये, भिक्खुसङ्घपुरक्खतो।
आरामद्वारा निक्खम्म, अट्ठासि पुरिसुत्तमो॥
‘‘तमद्दसासिं सम्बुद्धं, दन्तं दन्तपुरक्खतं।
सकं चित्तं पसादेत्वा, सन्थविं लोकनायकं॥
‘‘ये केचि पादपा सब्बे, महिया ते विरूहरे।
बुद्धिमन्तो तथा सत्ता, रुहन्ति जिनसासने॥
‘‘सत्थवाहोसि सप्पञ्ञो, महेसि बहुके जने।
विपथा उद्धरित्वान, पथं आचिक्खसे तुवं॥
‘‘दन्तो दन्तपरिकिण्णो [पुरक्खतो (स्या॰)], झायी झानरतेहि च।
आतापी पहितत्तेहि, उपसन्तेहि तादिभि॥
‘‘अलङ्कतो परिसाहि, पुञ्ञञाणेहि सोभति।
पभा निद्धावते तुय्हं, सूरियोदयने यथा॥
‘‘पसन्नचित्तं दिस्वान, महेसी पदुमुत्तरो।
३. महाकच्चानत्थेरअपदानं
‘‘पदुमुत्तरनाथस्स, पदुमं नाम चेतियं।
सिलासनं [सीहासनं (क॰)] कारयित्वा, सुवण्णेनाभिलेपयिं॥
‘‘रतनामयछत्तञ्च, पग्गय्ह वाळबीजनिं [वाळबीजनी (सी॰ स्या॰)]।
बुद्धस्स अभिरोपेसिं, लोकबन्धुस्स तादिनो॥
‘‘यावता देवता भुम्मा [भूमा (क॰)], सब्बे सन्निपतुं तदा।
रतनामयछत्तानं, विपाकं कथयिस्सति॥
‘‘तञ्च सब्बं सुणिस्साम, कथयन्तस्स सत्थुनो।
भिय्यो हासं जनेय्याम, सम्मासम्बुद्धसासने॥
‘‘हेमासने निसीदित्वा, सयम्भू अग्गपुग्गलो।
भिक्खुसङ्घपरिब्यूळ्हो [परिब्बूळ्हो (सी॰)], इमा गाथा अभासथ॥
‘‘‘येनिदं आसनं दिन्नं, सोवण्णं रतनामयं।
तमहं कित्तयिस्सामि, सुणाथ मम भासतो॥
‘‘‘तिंसकप्पानि देविन्दो, देवरज्जं करिस्सति।
समन्ता योजनसतं, आभायाभिभविस्सति॥
४. काळुदायित्थेरअपदानं
‘‘पदुमुत्तरबुद्धस्स , लोकजेट्ठस्स तादिनो।
अद्धानं पटिपन्नस्स, चरतो चारिकं तदा॥
‘‘सुफुल्लं पदुमं गय्ह, उप्पलं मल्लिकञ्चहं।
परमन्नं गहेत्वान, अदासिं सत्थुनो अहं॥
‘‘परिभुञ्जि महावीरो, परमन्नं सुभोजनं।
तञ्च पुप्फं गहेत्वान, जनस्स सम्पदस्सयि॥
‘‘इट्ठं कन्तं [कन्तयिदं (स्या॰)], पियं लोके, जलजं पुप्फमुत्तमं।
सुदुक्करं कतं तेन, यो मे पुप्फं अदासिदं॥
‘‘यो पुप्फमभिरोपेसि, परमन्नञ्चदासि मे।
तमहं कित्तयिस्सामि, सुणाथ मम भासतो॥
‘‘‘दस अट्ठ चक्खत्तुं [दस चट्ठक्खत्तुं (सी॰), दसमट्ठक्खत्तुं (स्या॰)] सो, देवरज्जं करिस्सति।
उप्पलं पदुमञ्चापि, मल्लिकञ्च तदुत्तरि॥
‘‘‘अस्स पुञ्ञविपाकेन, दिब्बगन्धसमायुतं।
आकासे छदनं कत्वा, धारयिस्सति तावदे॥
‘‘‘पञ्चवीसतिक्खत्तुञ्च, चक्कवत्ती भविस्सति।
५. मोघराजत्थेरअपदानं
‘‘अत्थदस्सी तु भगवा, सयम्भू अपराजितो।
भिक्खुसङ्घपरिब्यूळ्हो, रथियं पटिपज्जथ॥
‘‘सिस्सेहि सम्परिवुतो, घरम्हा अभिनिक्खमिं।
निक्खमित्वानहं तत्थ, अद्दसं लोकनायकं॥
‘‘अभिवादिय सम्बुद्धं, सिरे कत्वान अञ्जलिं।
सकं चित्तं पसादेत्वा, सन्थविं लोकनायकं॥
‘‘यावता रूपिनो सत्ता, अरूपी वा असञ्ञिनो।
सब्बे ते तव ञाणम्हि, अन्तो होन्ति समोगधा॥
‘‘सुखुमच्छिकजालेन , उदकं यो परिक्खिपे।
ये केचि उदके पाणा, अन्तोजाले भवन्ति ते॥
‘‘येसञ्च चेतना अत्थि, रूपिनो च अरूपिनो।
सब्बे ते तव ञाणम्हि, अन्तो होन्ति समोगधा॥
‘‘समुद्धरसिमं लोकं, अन्धकारसमाकुलं।
तव धम्मं सुणित्वान, कङ्खासोतं तरन्ति ते॥
‘‘अविज्जानिवुते लोके, अन्धकारेन ओत्थटे।
तव ञाणम्हि जोतन्ते, अन्धकारा पधंसिता॥
६. अधिमुत्तत्थेरअपदानं
‘‘निब्बुते लोकनाथम्हि, अत्थदस्सीनरुत्तमे।
उपट्ठहिं भिक्खुसङ्घं, विप्पसन्नेन चेतसा॥
‘‘निमन्तेत्वा भिक्खुसङ्घं [संघरतनं (सी॰ स्या॰)], उजुभूतं समाहितं।
उच्छुना मण्डपं कत्वा, भोजेसिं सङ्घमुत्तमं॥
‘‘यं यं योनुपपज्जामि, देवत्तं अथ मानुसं।
सब्बे सत्ते अभिभोमि [अतिभोमि (सी॰ क॰)], पुञ्ञकम्मस्सिदं फलं॥
‘‘अट्ठारसे कप्पसते, यं दानमददिं तदा।
दुग्गतिं नाभिजानामि, उच्छुदानस्सिदं फलं॥
‘‘पटिसम्भिदा चतस्सो…पे॰… कतं बुद्धस्स सासनं’’॥
इत्थं सुदं आयस्मा अधिमुत्तो थेरो इमा गाथायो अभासित्थाति।
अधिमुत्तत्थेरस्सापदानं छट्ठं।
७. लसुणदायकत्थेरअपदानं
‘‘हिमवन्तस्साविदूरे , तापसो आसहं तदा।
लसुणं उपजीवामि, लसुणं मय्हभोजनं॥
‘‘खारियो पूरयित्वान, सङ्घाराममगच्छहं।
हट्ठो हट्ठेन चित्तेन, सङ्घस्स लसुणं अदं॥
‘‘विपस्सिस्स नरग्गस्स, सासने निरतस्सहं।
सङ्घस्स लसुणं दत्वा, कप्पं सग्गम्हि मोदहं॥
‘‘एकनवुतितो कप्पे, लसुणं यमदं तदा।
दुग्गतिं नाभिजानामि, लसुणस्स इदं फलं॥
‘‘पटिसम्भिदा चतस्सो…पे॰… कतं बुद्धस्स सासनं’’॥
इत्थं सुदं आयस्मा लसुणदायको थेरो इमा गाथायो अभासित्थाति।
लसुणदायकत्थेरस्सापदानं सत्तमं।
८. आयागदायकत्थेरअपदानं
‘‘निब्बुते लोकनाथम्हि, सिखिम्हि वदतं वरे।
हट्ठो हट्ठेन चित्तेन, अवन्दिं थूपमुत्तमं॥
‘‘वड्ढकीहि कथापेत्वा, मूलं दत्वानहं तदा।
हट्ठो हट्ठेन चित्तेन, आयागं कारपेसहं॥
‘‘अट्ठ कप्पानि देवेसु, अब्बोकिण्णं [अब्बोच्छिन्नं (सी॰)] वसिं अहं।
अवसेसेसु कप्पेसु, वोकिण्णं संसरिं अहं॥
‘‘काये विसं न कमति, सत्थानि न च हन्ति मे।
उदकेहं न मिय्यामि, आयागस्स इदं फलं॥
‘‘यदिच्छामि अहं वस्सं, महामेघो पवस्सति।
देवापि मे वसं एन्ति, पुञ्ञकम्मस्सिदं फलं॥
‘‘सत्तरतनसम्पन्नो, तिसक्खत्तुं अहोसहं।
न मं केचावजानन्ति, पुञ्ञकम्मस्सिदं फलं॥
‘‘एकत्तिंसे इतो कप्पे, आयागं यमकारयिं।
दुग्गतिं नाभिजानामि, आयागस्स इदं फलं॥
‘‘पटिसम्भिदा चतस्सो…पे॰… कतं बुद्धस्स सासनं’’॥
९. धम्मचक्किकत्थेरअपदानं
‘‘सिद्धत्थस्स भगवतो, सीहासनस्स सम्मुखा।
धम्मचक्कं मे ठपितं, सुकतं विञ्ञुवण्णितं॥
‘‘चारुवण्णोव सोभामि, सयोग्गबलवाहनो।
परिवारेन्ति मं निच्चं, अनुयन्ता बहुज्जना॥
‘‘सट्ठितूरियसहस्सेहि, परिचारेमहं सदा।
परिवारेन सोभामि, पुञ्ञकम्मस्सिदं फलं॥
‘‘चतुन्नवुतितो कप्पे, यं चक्कं ठपयिं अहं।
दुग्गतिं नाभिजानामि, धम्मचक्कस्सिदं फलं॥
‘‘इतो एकादसे कप्पे, अट्ठासिंसु जनाधिपा।
सहस्सराजनामेन, चक्कवत्ती महब्बला॥
‘‘पटिसम्भिदा चतस्सो…पे॰… कतं बुद्धस्स सासनं’’॥
इत्थं सुदं आयस्मा धम्मचक्किको थेरो इमा गाथायो अभासित्थाति।
धम्मचक्किकत्थेरस्सापदानं नवमं।
१०. कप्परुक्खियत्थेरअपदानं
‘‘सिद्धत्थस्स भगवतो, थूपसेट्ठस्स सम्मुखा।
विचित्तदुस्से लगेत्वा [लग्गेत्वा (सी॰ स्या॰)], कप्परुक्खं ठपेसहं॥
‘‘यं यं योनुपपज्जामि, देवत्तं अथ मानुसं।
सोभयन्तो मम द्वारं, कप्परुक्खो पतिट्ठति॥
‘‘अहञ्च परिसा चेव, ये केचि मम वस्सिता [निस्सिता (सी॰)]।
तम्हा दुस्सं गहेत्वान, निवासेम मयं सदा [तदा (स्या॰)]॥
‘‘चतुन्नवुतितो कप्पे, यं रुक्खं ठपयिं अहं।
दुग्गतिं नाभिजानामि, कप्परुक्खस्सिदं फलं॥
‘‘इतो च सत्तमे कप्पे, सुचेळा अट्ठ खत्तिया।
सत्तरतनसम्पन्ना, चक्कवत्ती महब्बला॥
‘‘पटिसम्भिदा चतस्सो…पे॰… कतं बुद्धस्स सासनं’’॥
इत्थं सुदं आयस्मा कप्परुक्खियो थेरो इमा गाथायो अभासित्थाति।
कप्परुक्खियत्थेरस्सापदानं दसमं।
कुण्डधानवग्गो चतुत्थो।