४०. पिलिन्दवच्छवग्गो
१. पिलिन्दवच्छत्थेरअपदानं
‘‘नगरे हंसवतिया, आसिं दोवारिको अहं।
अक्खोभं अमितं भोगं, घरे सन्निचितं मम॥
‘‘रहोगतो निसीदित्वा, पहंसित्वान मानसं [सम्पहंसित्व मानसं (सी॰)]।
निसज्ज पासादवरे, एवं चिन्तेसहं तदा॥
(चिन्तनाकारो)
‘‘‘बहू मेधिगता भोगा, फीतं अन्तेपुरं मम।
राजापि [राजिसि (क॰)] सन्निमन्तेसि, आनन्दो पथविस्सरो॥
‘‘‘अयञ्च बुद्धो उप्पन्नो, अधिच्चुप्पत्तिको मुनि।
संविज्जन्ति च मे भोगा, दानं दस्सामि सत्थुनो॥
‘‘‘पदुमेन राजपुत्तेन, दिन्नं दानवरं जिने।
हत्थिनागे च पल्लङ्के, अपस्सेनञ्चनप्पकं॥
‘‘‘अहम्पि दानं दस्सामि, सङ्घे गणवरुत्तमे।
अदिन्नपुब्बमञ्ञेसं, भविस्सं आदिकम्मिको॥
‘‘‘चिन्तेत्वाहं बहुविधं, यागे यस्स सुखंफलं।
परिक्खारदानमद्दक्खिं, मम सङ्कप्पपूरणं॥
‘‘‘परिक्खारानि दस्सामि, सङ्घे गणवरुत्तमे।
अदिन्नपुब्बमञ्ञेसं, भविस्सं आदिकम्मिको’॥
(दानवत्थुसम्पादनं)
‘‘नळकारे उपागम्म, छत्तं कारेसि तावदे।
छत्तसतसहस्सानि, एकतो सन्निपातयिं॥
‘‘दुस्ससतसहस्सानि, एकतो सन्निपातयिं।
पत्तसतसहस्सानि, एकतो सन्निपातयिं॥
‘‘वासियो सत्थके चापि, सूचियो नखछेदने।
हेट्ठाछत्ते ठपापेसिं, कारेत्वा तदनुच्छवे॥
‘‘विधूपने तालवण्टे, मोरहत्थे च चामरे।
परिस्सावने तेलधारे [तेलधरे (सी॰)], कारयिं तदनुच्छवे॥
‘‘सूचिघरे अंसबद्धे, अथोपि कायबन्धने।
आधारके च सुकते, कारयिं तदनुच्छवे॥
‘‘परिभोगभाजने च, अथोपि लोहथालके।
भेसज्जे पूरयित्वान, हेट्ठाछत्ते ठपेसहं॥
‘‘वचं उसीरं लट्ठिमधुं, पिप्फली मरिचानि च।
हरीतकिं सिङ्गीवेरं, सब्बं पूरेसि भाजने॥
‘‘उपाहना पादुकायो, अथो उदकपुञ्छने।
कत्तरदण्डे सुकते, कारयिं तदनुच्छवे॥
‘‘ओसधञ्जननाळी च [ओसधं अञ्जनापिच (स्या॰)], सलाका धम्मकुत्तरा।
कुञ्चिका पञ्चवण्णेहि, सिब्बिते कुञ्चिकाघरे॥
‘‘आयोगे धूमनेत्ते च, अथोपि दीपधारके।
तुम्बके च करण्डे च, कारयिं तदनुच्छवे॥
‘‘सण्डासे पिप्फले चेव, अथोपि मलहारके।
भेसज्जथविके चेव, कारयिं तदनुच्छवे॥
‘‘आसन्दियो पीठके च, पल्लङ्के चतुरोमये।
तदनुच्छवे कारयित्वा, हेट्ठाछत्ते ठपेसहं॥
‘‘उण्णाभिसी तूलभिसी, अथोपि पीठिकाभिसी [पीठकाभिसी (स्या॰ क॰)]।
बिम्बोहने [बिब्बोहने (स्या॰ क॰)] च सुकते, कारयिं तदनुच्छवे॥
‘‘कुरुविन्दे मधुसित्थे, तेलं हत्थप्पतापकं।
सिपाटिफलके सुची, मञ्चं अत्थरणेन च॥
‘‘सेनासने पादपुञ्छे, सयनासनदण्डके।
दन्तपोणे च आटली [कथलिं (स्या॰)], सीसालेपनगन्धके॥
‘‘अरणी फलपीठे [पलालपीठे (सी॰)] च, पत्तपिधानथालके।
उदकस्स कटच्छू च, चुण्णकं रजनम्बणं [रजनम्मणं (सी॰)]॥
‘‘सम्मज्जनं [सम्मुञ्जनं (स्या॰), सम्मज्जनिं, सम्मुञ्जनिं (?)] उदपत्तं, तथा वस्सिकसाटिकं।
निसीदनं कण्डुच्छादि, अथ अन्तरवासकं॥
‘‘उत्तरासङ्गसङ्घाटी, नत्थुकं मुखसोधनं।
बिळङ्गलोणं पहूतञ्च [लोणभूतञ्च (क॰)], मधुञ्च दधिपानकं॥
‘‘धूपं [धूमं (क॰)] सित्थं पिलोतिञ्च, मुखपुञ्छनसुत्तकं।
दातब्बं नाम यं अत्थि, यञ्च कप्पति सत्थुनो॥
‘‘सब्बमेतं समानेत्वा, आनन्दं उपसङ्कमिं।
उपसङ्कम्म राजानं, जनेतारं महेसिनो [महेसिनं (सी॰), महायसं (स्या॰), महिस्सरं (क॰)]।
सिरसा अभिवादेत्वा, इदं वचनमब्रविं॥
(दानोकासयाचना)
‘‘‘एकतो जातसंवद्धा, उभिन्नं एकतो मनं [यसो (स्या॰), मनो (?)]।
साधारणा सुखदुक्खे, उभो च अनुवत्तका॥
‘‘‘अत्थि चेतसिकं दुक्खं, तवाधेय्यं अरिन्दम।
यदि सक्कोसि तं दुक्खं, विनोदेय्यासि खत्तिय॥
‘‘‘तव दुक्खं मम दुक्खं, उभिन्नं एकतो मनो [मनं (सी॰ स्या॰)]।
निट्ठितन्ति विजानाहि, ममाधेय्यं सचे तुवं॥
‘‘‘जानाहि खो महाराज, दुक्खं मे दुब्बिनोदयं।
पहु समानो गज्जसु, एकं ते दुच्चजं वरं॥
‘‘‘यावता विजिते अत्थि, यावता मम जीवितं।
एतेहि यदि ते अत्थो, दस्सामि अविकम्पितो॥
‘‘‘गज्जितं खो तया देव, मिच्छा तं बहु गज्जितं।
जानिस्सामि तुवं अज्ज, सब्बधम्मे [सच्चधम्मे (?)] पतिट्ठितं॥
‘‘‘अतिबाळ्हं निपीळेसि, ददमानस्स मे सतो।
किं ते मे पीळितेनत्थो, पत्थितं ते कथेहि मे॥
‘‘‘इच्छामहं महाराज, बुद्धसेट्ठं अनुत्तरं।
भोजयिस्सामि सम्बुद्धं, वज्जं [वञ्चुं (?)] मे माहु जीवितं॥
‘‘‘अञ्ञं तेहं वरं दम्मि, मा याचित्थो तथागतं [अयाचितो तथागतो (स्या॰ क॰)]।
अदेय्यो कस्सचि बुद्धो, मणि जोतिरसो यथा॥
‘‘‘ननु ते गज्जितं देव, याव जीवितमत्तनो [विजितमत्थितं (क॰), जीवितमत्थिकं (स्या॰)]।
जीवितं [विजितं (क॰)] ददमानेन, युत्तं दातुं तथागतं॥
‘‘‘ठपनीयो महावीरो, अदेय्यो कस्सचि जिनो।
न मे पटिस्सुतो बुद्धो, वरस्सु अमितं धनं॥
‘‘‘विनिच्छयं पापुणाम, पुच्छिस्साम विनिच्छये।
यथासण्ठं [यथासन्तं (सी॰)] कथेस्सन्ति, पटिपुच्छाम तं तथा॥
‘‘‘रञ्ञो हत्थे गहेत्वान, अगमासिं विनिच्छयं।
पुरतो अक्खदस्सानं, इदं वचनमब्रविं॥
‘‘‘सुणन्तु मे अक्खदस्सा, राजा वरमदासि मे।
न किञ्चि ठपयित्वान, जीवितम्पि [विजितंपि (क॰)] पवारयि॥
‘‘‘तस्स मे वरदिन्नस्स, बुद्धसेट्ठं वरिं अहं।
सुदिन्नो होति मे बुद्धो, छिन्दथ संसयं मम॥
‘‘‘सोस्साम तव वचनं, भूमिपालस्स राजिनो।
उभिन्नं वचनं सुत्वा, छिन्दिस्सामेत्थ संसयं॥
‘‘‘सब्बं देव तया दिन्नं, इमस्स सब्बगाहिकं [सब्बगाहितं (स्या॰ क॰)]।
न किञ्चि ठपयित्वान, जीवितम्पि पवारयि॥
‘‘‘किच्छप्पत्तोव हुत्वान, याची वरमनुत्तरं [यावजीवमनुत्तरं (स्या॰ क॰)]।
इमं सुदुक्खितं ञत्वा, अदासिं सब्बगाहिकं॥
‘‘‘पराजयो तुवं [तवं (सी॰)] देव, अस्स देय्यो तथागतो।
उभिन्नं संसयो छिन्नो, यथासण्ठम्हि [यथासन्तम्हि (सी॰)] तिट्ठथ॥
‘‘‘राजा तत्थेव ठत्वान, अक्खदस्सेतदब्रवि।
सम्मा मय्हम्पि देय्याथ, पुन बुद्धं लभामहं॥
‘‘‘पूरेत्वा तव सङ्कप्पं, भोजयित्वा तथागतं।
पुन देय्यासि [देय्याथ (क॰)] सम्बुद्धं, आनन्दस्स यसस्सिनो’॥
(निमन्तनकथा)
‘‘अक्खदस्सेभिवादेत्वा, आनन्दञ्चापि खत्तियं।
तुट्ठो पमुदितो हुत्वा, सम्बुद्धमुपसङ्कमिं॥
‘‘उपसङ्कम्म सम्बुद्धं, ओघतिण्णमनासवं।
सिरसा अभिवादेत्वा, इदं वचनमब्रविं॥
‘वसीसतसहस्सेहि , अधिवासेहि चक्खुम।
हासयन्तो मम चित्तं, निवेसनमुपेहि मे’॥
‘‘पदुमुत्तरो लोकविदू, आहुतीनं पटिग्गहो।
मम सङ्कप्पमञ्ञाय, अधिवासेसि चक्खुमा॥
‘‘अधिवासनमञ्ञाय, अभिवादिय सत्थुनो।
हट्ठो उदग्गचित्तोहं, निवेसनमुपागमिं॥
(दानपटियादनं)
‘‘मित्तामच्चे समानेत्वा, इदं वचनमब्रविं।
‘सुदुल्लभो मया लद्धो, मणि जोतिरसो यथा॥
‘‘‘केन तं पूजयिस्साम, अप्पमेय्यो अनूपमो।
अतुलो असमो धीरो, जिनो अप्पटिपुग्गलो॥
‘‘‘तथासमसमो चेव, अदुतियो नरासभो।
दुक्करं अधिकारञ्हि, बुद्धानुच्छविकं मया॥
‘‘‘नानापुप्फे समानेत्वा, करोम पुप्फमण्डपं।
बुद्धानुच्छविकं एतं, सब्बपूजा भविस्सति’॥
‘‘उप्पलं पदुमं वापि, वस्सिकं अधिमुत्तकं [अतिमुत्तकं (?)]।
चम्पकं [चन्दनं (क॰)] नागपुप्फञ्च, मण्डपं कारयिं अहं॥
‘‘सतासनसहस्सानि, छत्तच्छायाय पञ्ञपिं।
पच्छिमं आसनं मय्हं, अधिकं सतमग्घति॥
‘‘सतासनसहस्सानि, छत्तच्छायाय पञ्ञपिं।
पटियादेत्वा अन्नपानं, कालं आरोचयिं अहं॥
‘‘आरोचितम्हि कालम्हि, पदुमुत्तरो महामुनि।
वसीसतसहस्सेहि, निवेसनमुपेसि मे॥
‘‘धारेन्तं उपरिच्छत्तं [धारेन्तमुपरिच्छत्ते (सी॰)], सुफुल्लपुप्फमण्डपे।
वसीसतसहस्सेहि, निसीदि पुरिसुत्तमो॥
‘‘‘छत्तसतसहस्सानि, सतसहस्समासनं।
कप्पियं अनवज्जञ्च, पटिगण्हाहि चक्खुम’॥
‘‘पदुमुत्तरो लोकविदू, आहुतीनं पटिग्गहो।
ममं तारेतुकामो सो, सम्पटिच्छि महामुनि॥
(दानकथा)
‘‘भिक्खुनो एकमेकस्स, पच्चेकं पत्तमदासहं।
जहिंसु सुम्भकं [पुब्बकं (सी॰), सम्भतं (स्या॰), मत्तिकं (?)] पत्तं, लोहपत्तं अधारयुं॥
‘‘सत्तरत्तिन्दिवं बुद्धो, निसीदि पुप्फमण्डपे।
बोधयन्तो बहू सत्ते, धम्मचक्कं पवत्तयि॥
‘‘धम्मचक्कं पवत्तेन्तो, हेट्ठतो पुप्फमण्डपे।
चुल्लासीतिसहस्सानं , धम्माभिसमयो अहु॥
‘‘सत्तमे दिवसे पत्ते, पदुमुत्तरो महामुनि।
छत्तच्छायायमासीनो, इमा गाथा अभासथ॥
(ब्याकरणं)
‘‘‘अनूनकं दानवरं, यो मे पादासि माणवो।
तमहं कित्तयिस्सामि, सुणाथ मम भासतो॥
‘‘‘हत्थी अस्सा रथा पत्ती, सेना च चतुरङ्गिनी।
परिवारेस्सन्तिमं [तं (स्या॰)] निच्चं, सब्बदानस्सिदं फलं॥
‘‘‘हत्थियानं अस्सयानं, सिविका सन्दमानिका।
उपट्ठिस्सन्तिमं निच्चं, सब्बदानस्सिदं फलं॥
‘‘‘सट्ठि रथसहस्सानि, सब्बालङ्कारभूसिता।
परिवारेस्सन्तिमं निच्चं, सब्बदानस्सिदं फलं॥
‘‘‘सट्ठि तूरियसहस्सानि, भेरियो समलङ्कता।
वज्जयिस्सन्तिमं निच्चं, सब्बदानस्सिदं फलं॥
‘‘‘छळासीतिसहस्सानि, नारियो समलङ्कता।
विचित्तवत्थाभरणा, आमुक्कमणिकुण्डला [आमुत्तमणिकुण्डला (सी॰ स्या॰)]॥
‘‘‘अळारपम्हा हसुला, सुसञ्ञा तनुमज्झिमा।
परिवारेस्सन्तिमं निच्चं, सब्बदानस्सिदं फलं॥
‘‘‘तिंसकप्पसहस्सानि, देवलोके रमिस्सति।
सहस्सक्खत्तुं देविन्दो, देवरज्जं करिस्सति॥
‘‘‘सहस्सक्खत्तुं राजा च, चक्कवत्ती भविस्सति।
पदेसरज्जं विपुलं, गणनातो असङ्खियं॥
‘‘‘देवलोके वसन्तस्स, पुञ्ञकम्मसमङ्गिनो।
देवलोकपरियन्तं, रतनछत्तं धरिस्सति॥
‘‘‘इच्छिस्सति यदा छायं [यदा वायं (स्या॰ क॰)], छदनं दुस्सपुप्फजं।
इमस्स चित्तमञ्ञाय, निबद्धं छादयिस्सति॥
‘‘‘देवलोका चवित्वान, सुक्कमूलेन चोदितो।
पुञ्ञकम्मेन संयुत्तो, ब्रह्मबन्धु भविस्सति॥
‘‘‘कप्पसतसहस्सम्हि, ओक्काककुलसम्भवो।
गोतमो नाम गोत्तेन [नामेन (सब्बत्थ) एवमुपरिपि। अट्ठथायं पन पुब्बे गोत्तेनातिपदं वण्णितं], सत्था लोके भविस्सति॥
‘‘‘सब्बमेतं अभिञ्ञाय, गोतमो सक्यपुङ्गवो।
भिक्खुसङ्घे निसीदित्वा, एतदग्गे ठपेस्सति॥
‘‘‘पिलिन्दवच्छनामेन [पिलिन्दिवच्छनामेन (सी॰)], हेस्सति सत्थुसावको।
देवानं असुरानञ्च, गन्धब्बानञ्च सक्कतो॥
‘‘‘भिक्खूनं भिक्खुनीनञ्च, गिहीनञ्च तथेव सो।
पियो हुत्वान सब्बेसं, विहरिस्सतिनासवो’॥
(दानानिसंसकथा)
‘‘सतसहस्से कतं कम्मं, फलं दस्सेसि मे इध।
सुमुत्तो सरवेगोव, किलेसे झापयी मम [झापयिस्सति (सी॰ क॰), झापयिं अहं (स्या॰)]॥
‘‘अहो मे सुकतं कम्मं, पुञ्ञक्खेत्ते अनुत्तरे।
यत्थ कारं करित्वान, पत्तोम्हि अचलं पदं॥
‘‘अनूनकं दानवरं, अदासि यो [सो (क॰)] हि माणवो।
आदिपुब्बङ्गमो आसि, तस्स दानस्सिदं फलं॥
(१. छत्तानिसंसो)
‘‘छत्ते च सुगते दत्वा [छत्ते सुगते दत्वान (सी॰ स्या॰)], सङ्घे गणवरुत्तमे।
अट्ठानिसंसे अनुभोमि, कम्मानुच्छविके मम॥
‘‘सीतं उण्हं न जानामि, रजोजल्लं न लिम्पति।
अनुपद्दवो अनीति च, होमि अपचितो सदा॥
‘‘सुखुमच्छविको होमि, विसदं होति मानसं।
छत्तसतसहस्सानि, भवे संसरतो मम॥
‘‘सब्बालङ्कारयुत्तानि , तस्स कम्मस्स वाहसा।
इमं जातिं ठपेत्वान, मत्थके धारयन्ति मे॥
‘‘कस्मा [तस्मा (स्या॰ क॰)] इमाय जातिया, नत्थि मे छत्तधारणा।
मम सब्बं कतं कम्मं, विमुत्तिछत्तपत्तिया॥
(२. दुस्सानिसंसो)
‘‘दुस्सानि सुगते दत्वा, सङ्घे गणवरुत्तमे।
अट्ठानिसंसे अनुभोमि, कम्मानुच्छविके मम॥
‘‘सुवण्णवण्णो विरजो, सप्पभासो पतापवा।
सिनिद्धं होति मे गत्तं, भवे संसरतो मम॥
‘‘दुस्ससतसहस्सानि, सेता पीता च लोहिता।
धारेन्ति मत्थके मय्हं, दुस्सदानस्सिदं फलं॥
‘‘कोसेय्यकम्बलियानि, खोमकप्पासिकानि च।
सब्बत्थ पटिलभामि, तेसं निस्सन्दतो अहं॥
(३. पत्तानिसंसो)
‘‘पत्ते सुगते दत्वान, सङ्घे गणवरुत्तमे।
दसानिसंसे अनुभोमि, कम्मानुच्छविके मम॥
‘‘सुवण्णथाले मणिथाले, रजतेपि च थालके।
लोहितङ्गमये थाले, परिभुञ्जामि सब्बदा॥
‘‘अनुपद्दवो अनीति च, होमि अपचितो सदा।
लाभी अन्नस्स पानस्स, वत्थस्स सयनस्स च॥
‘‘न विनस्सन्ति मे भोगा, ठितचित्तो भवामहं।
धम्मकामो सदा होमि, अप्पक्लेसो अनासवो॥
‘‘देवलोके मनुस्से वा, अनुबन्धा इमे गुणा।
छाया यथापि रुक्खस्स, सब्बत्थ न जहन्ति मं॥
(४. वासिआनिसंसो)
‘‘चित्तबन्धनसम्बद्धा [चित्तबन्धनसम्पन्ना (क॰)], सुकता वासियो बहू।
दत्वान बुद्धसेट्ठस्स, सङ्घस्स च तथेवहं॥
‘‘अट्ठानिसंसे अनुभोमि, कम्मानुच्छविके मम।
सूरो होमविसारी च, वेसारज्जेसु पारमी॥
‘‘धितिवीरियवा होमि, पग्गहीतमनो सदा।
किलेसच्छेदनं ञाणं, सुखुमं अतुलं सुचिं।
सब्बत्थ पटिलभामि, तस्स निस्सन्दतो अहं॥
(५. सत्थकानिसंसो)
‘‘अकक्कसे अफरुसे, सुधोते सत्थके बहू।
पसन्नचित्तो दत्वान, बुद्धे सङ्घे तथेव च॥
‘‘पञ्चानिसंसे अनुभोमि, कम्मानुच्छविके मम।
कल्याणमित्तं [कल्याणचित्तं (सी॰)] वीरियं, खन्तिञ्च मेत्तसत्थकं॥
‘‘तण्हासल्लस्स छिन्नत्ता, पञ्ञासत्थं अनुत्तरं।
वजिरेन समं ञाणं, तेसं निस्सन्दतो लभे॥
(६. सूचिआनिसंसो)
‘‘सूचियो सुगते दत्वा, सङ्घे गणवरुत्तमे।
पञ्चानिसंसे अनुभोमि, कम्मानुच्छविके मम॥
‘‘न संसयो कङ्खच्छेदो, अभिरूपो च भोगवा।
तिक्खपञ्ञो सदा होमि, संसरन्तो भवाभवे॥
‘‘गम्भीरं निपुणं ठानं, अत्थं ञाणेन पस्सयिं।
वजिरग्गसमं ञाणं, होति मे तमघातनं॥
(७. नखच्छेदनानिसंसो)
‘‘नखच्छेदने सुगते, दत्वा सङ्घे गणुत्तमे।
पञ्चानिसंसे अनुभोमि, कम्मानुच्छविके मम॥
‘‘दासिदासे [दासिदास (क॰)] गवस्से च, भतके नाटके [आरक्खके (सी॰)] बहू।
न्हापिते भत्तके सूदे, सब्बत्थेव लभामहं॥
(८. विधूपनतालवण्टानिसंसो)
‘‘विधूपने सुगते दत्वा, तालवण्टे च सोभणे।
अट्ठानिसंसे अनुभोमि, कम्मानुच्छविके मम॥
‘‘सीतं उण्हं न जानामि, परिळाहो न विज्जति।
दरथं नाभिजानामि, चित्तसन्तापनं मम॥
‘‘रागग्गि दोसमोहग्गि, मानग्गि दिट्ठिअग्गि च।
सब्बग्गी निब्बुता मय्हं, तस्स निस्सन्दतो मम॥
(९. मोरहत्थ-चामरं)
‘‘मोरहत्थे चामरियो, दत्वा सङ्घे गणुत्तमे।
उपसन्तकिलेसोहं, विहरामि अनङ्गणो॥
(१०. परिस्सावन-धम्मकरं)
‘‘परिस्सावने सुगते, दत्वा धम्मकरुत्तमे [दत्वा सुकते धम्मकुत्तरे (स्या॰ क॰)]।
पञ्चानिसंसे अनुभोमि, कम्मानुच्छविके मम॥
‘‘सब्बेसं समतिक्कम्म, दिब्बं आयुं लभामहं।
अप्पसय्हो सदा होमि, चोरपच्चत्थिकेहि वा॥
‘‘सत्थेन वा विसेन वा, विहेसम्पि न कुब्बते।
अन्तरामरणं नत्थि, तेसं निस्सन्दतो मम॥
(११. तेलधारानिसंसो)
‘‘तेलधारे सुगते दत्वा, सङ्घे गणवरुत्तमे।
पञ्चानिसंसे अनुभोमि, कम्मानुच्छविके मम॥
‘‘सुचारुरूपो सुभद्दो [सुगदो (सी॰), सुवाचो (?)], सुसमुग्गतमानसो।
अविक्खित्तमनो होमि, सब्बारक्खेहि रक्खितो॥
(१२. सूचिघरानिसंसो)
‘‘सूचिघरे सुगते दत्वा, सङ्घे गणवरुत्तमे।
तीणानिसंसे अनुभोमि, कम्मानुच्छविके मम॥
‘‘चेतोसुखं कायसुखं, इरियापथजं सुखं।
इमे गुणे पटिलभे, तस्स निस्सन्दतो अहं॥
(१३. अंसबद्धानिसंसो)
‘‘अंसबद्धे जिने दत्वा, सङ्घे गणवरुत्तमे।
तीणानिसंसे अनुभोमि, कम्मानुच्छविके मम॥
‘‘सद्धम्मे गाधं [चेतोञाणं च (सी॰)] विन्दामि, सरामि दुतियं भवं।
सब्बत्थ सुच्छवी होमि, तस्स निस्सन्दतो अहं॥
(१४. कायबन्धनानिसंसो)
‘‘कायबन्धे जिने दत्वा, सङ्घे गणवरुत्तमे।
छानिसंसे अनुभोमि, कम्मानुच्छविके मम॥
‘‘समाधीसु न कम्पामि, वसी होमि समाधिसु।
अभेज्जपरिसो होमि, आदेय्यवचनो सदा॥
‘‘उपट्ठितसति होमि, तासो मय्हं न विज्जति।
देवलोके मनुस्से वा, अनुबन्धा इमे गुणा॥
(१५. आधारकानिसंसो)
‘‘आधारके जिने दत्वा, सङ्घे गणवरुत्तमे।
पञ्चवण्णेहि दायादो [पञ्चवण्णे भयाभावो (स्या॰)], अचलो होमि केनचि॥
‘‘ये केचि मे सुता धम्मा, सतिञाणप्पबोधना।
धता [ठिता (क॰)] मे न विनस्सन्ति, भवन्ति सुविनिच्छिता॥
(१६. भाजनानिसंसो)
‘‘भाजने परिभोगे च, दत्वा बुद्धे गणुत्तमे।
तीणानिसंसे अनुभोमि, कम्मानुच्छविके मम॥
‘‘सोण्णमये मणिमये, अथोपि फलिकामये।
लोहितङ्गमये चेव, लभामि भाजने अहं॥
‘‘भरिया दासदासी [सब्बत्थपि एवमेव दिस्सति] च, हत्थिस्सरथपत्तिके।
इत्थी पतिब्बता चेव, परिभोगानि सब्बदा॥
‘‘विज्जा मन्तपदे चेव, विविधे आगमे बहू।
सब्बं सिप्पं निसामेमि, परिभोगानि सब्बदा॥
(१७. थालकानिसंसो)
‘‘थालके सुगते दत्वा, सङ्घे गणवरुत्तमे।
तीणानिसंसे अनुभोमि, कम्मानुच्छविके मम॥
‘‘सोण्णमये मणिमये, अथोपि फलिकामये।
लोहितङ्गमये चेव, लभामि थालके अहं॥
‘‘असत्थके [असत्थके (सी॰), अस्सट्ठके (स्या॰)] फलमये, अथो पोक्खरपत्तके।
मधुपानकसङ्खे च, लभामि थालके अहं॥
‘‘वत्ते गुणे पटिपत्ति, आचारकिरियासु च।
इमे गुणे पटिलभे, तस्स निस्सन्दतो अहं॥
(१८. भेसज्जानिसंसो)
‘‘भेसज्जं सुगते दत्वा, सङ्घे गणवरुत्तमे।
दसानिसंसे अनुभोमि, कम्मानुच्छविके मम॥
‘‘आयुवा बलवा धीरो, वण्णवा यसवा सुखी।
अनुपद्दवो अनीति च, होमि अपचितो सदा।
न मे पियवियोगत्थि, तस्स निस्सन्दतो मम॥
(१९. उपाहनानिसंसो)
‘‘उपाहने जिने दत्वा, सङ्घे गणवरुत्तमे।
तीणानिसंसे अनुभोमि, कम्मानुच्छविके मम॥
‘‘हत्थियानं अस्सयानं, सिविका सन्दमानिका।
सट्ठिसतसहस्सानि, परिवारेन्ति मं सदा॥
‘‘मणिमया तम्बमया [कम्बलिका (सी॰ क॰)], सोण्णरजतपादुका।
निब्बत्तन्ति पदुद्धारे, भवे संसरतो मम॥
‘‘नियामं सति धावन्ति [नियमं पटिधावन्ती (सी॰), नियामं पटिधावन्ति (स्या॰)], आगुआचारसोधनं [आचारगुणसोधनं (सी॰ स्या॰)]।
इमे गुणे पटिलभे, तस्स निस्सन्दतो अहं॥
(२०. पादुकानिसंसो)
‘‘पादुके सुगते दत्वा, सङ्घे गणवरुत्तमे।
इद्धिपादुकमारुय्ह, विहरामि यदिच्छकं॥
(२१. उदकपुञ्छनानिसंसो)
‘‘उदकपुच्छनचोळे , दत्वा बुद्धे गणुत्तमे।
पञ्चानिसंसे अनुभोमि, कम्मानुच्छविके मम॥
‘‘सुवण्णवण्णो विरजो, सप्पभासो पतापवा।
सिनिद्धं होति मे गत्तं, रजोजल्लं न लिम्पति।
इमे गुणे पटिलभे, तस्स निस्सन्दतो अहं॥
(२२. कत्तरदण्डानिसंसो)
‘‘कत्तरदण्डे सुगते, दत्वा सङ्घे गणुत्तमे।
छानिसंसे अनुभोमि, कम्मानुच्छविके मम॥
‘‘पुत्ता मय्हं बहू होन्ति, तासो मय्हं न विज्जति।
अप्पसय्हो सदा होमि, सब्बारक्खेहि रक्खितो।
खलितम्पि [खलितं मं (सी॰ क॰)] न जानामि, अभन्तं मानसं मम॥
(२३. ओसधञ्जनानिसंसो)
‘‘ओसधं अञ्जनं दत्वा, बुद्धे सङ्घे गणुत्तमे।
अट्ठानिसंसे अनुभोमि, कम्मानुच्छविके मम॥
‘‘विसालनयनो होमि, सेतपीतो च लोहितो।
अनाविलपसन्नक्खो, सब्बरोगविवज्जितो॥
‘‘लभामि दिब्बनयनं, पञ्ञाचक्खुं अनुत्तरं।
इमे गुणे पटिलभे, तस्स निस्सन्दतो अहं॥
(२४. कुञ्चिकानिसंसो)
‘‘कुञ्चिके सुगते दत्वा, सङ्घे गणवरुत्तमे।
धम्मद्वारविवरणं, लभामि ञाणकुञ्चिकं॥
(२५. कुञ्चिकाघरानिसंसो)
‘‘कुञ्चिकानं घरे दत्वा, बुद्धे सङ्घे गणुत्तमे।
द्वानिसंसे अनुभोमि, कम्मानुच्छविके मम।
अप्पकोधो अनायासो, संसरन्तो भवे अहं॥
(२६. आयोगानिसंसो)
‘‘आयोगे सुगते दत्वा, सङ्घे गणवरुत्तमे।
पञ्चानिसंसे अनुभोमि, कम्मानुच्छविके मम॥
‘‘समाधीसु न कम्पामि, वसी होमि समाधिसु।
अभेज्जपरिसो होमि, आदेय्यवचनो सदा।
जायति भोगसम्पत्ति, भवे संसरतो मम॥
(२७. धूमनेत्तानिसंसो)
‘‘धूमनेत्ते जिने दत्वा, सङ्घे गणवरुत्तमे।
तीणानिसंसे अनुभोमि, कम्मानुच्छविके मम॥
‘‘सति मे उजुका होति, सुसम्बन्धा च न्हारवो।
लभामि दिब्बनयनं [दिब्बसयनं (स्या॰)], तस्स निस्सन्दतो अहं॥
(२८. दीपधारानिसंसो)
‘‘दीपधारे [दीपट्ठाने (सी॰), दीपदाने (स्या॰), दीपट्ठापे (क॰)] जिने दत्वा, सङ्घे गणवरुत्तमे।
तीणानिसंसे अनुभोमि, कम्मानुच्छविके मम॥
‘‘जातिमा अङ्गसम्पन्नो, पञ्ञवा बुद्धसम्मतो [बुद्धिसम्मतो (सी॰ क॰)]।
इमे गुणे पटिलभे, तस्स निस्सन्दतो अहं॥
(२९. तुम्बक-करण्डो)
‘‘तुम्बके च करण्डे च, दत्वा बुद्धे गणुत्तमे।
दसानिसंसे अनुभोमि, कम्मानुच्छविके मम॥
‘‘सुगुत्तो [सदागुत्तो (सी॰ स्या॰) संगुत्तो (क॰)] सुखसमङ्गी, महायसो तथागति।
विपत्तिविगतो [विभत्तिगत्तो (स्या॰)] सुखुमालो, सब्बीतिपरिवज्जितो॥
‘‘विपुले च गुणे लाभी, समाव चलना मम।
सुविवज्जितउब्बेगो, तुम्बके च करण्डके॥
‘‘लभामि चतुरो वण्णे, हत्थिस्सरतनानि च।
तानि मे न विनस्सन्ति, तुम्बदाने इदं फलं॥
(३०. मलहरणानिसंसो)
‘‘मलहरणियो [अञ्जननाळियो (सी॰), हत्थलिलङ्गके (स्या॰ पी॰), हत्थलिलङ्गते (क॰)] दत्वा, बुद्धे सङ्घे गणुत्तमे।
पञ्चानिसंसे अनुभोमि, कम्मानुच्छविके मम॥
‘‘सब्बलक्खणसम्पन्नो, आयुपञ्ञासमाहितो।
सब्बायासविनिमुत्तो, कायो मे होति सब्बदा॥
(३१. पिप्फलानिसंसो)
‘‘तणुधारे सुनिसिते, सङ्घे दत्वान पिप्फले।
किलेसकन्तनं ञाणं, लभामि अतुलं सुचिं॥
(३२. भण्डासानिसंसो)
‘‘सण्डासे सुगते दत्वा, सङ्घे गणवरुत्तमे।
किलेसभञ्जनं [किलेसलुञ्चनं (सी॰ स्या॰ पी॰)] ञाणं, लभामि अतुलं सुचिं॥
(३३. नत्थुकानिसंसो)
‘‘नत्थुके [थविके (?) भेसज्जथविकेति हि पुब्बे वुत्तं] सुगते दत्वा, सङ्घे गणवरुत्तमे।
अट्ठानिसंसे अनुभोमि, कम्मानुच्छविके मम॥
‘‘सद्धं सीलं हिरिञ्चापि, अथ ओत्तप्पियं गुणं।
सुतं चागञ्च खन्तिञ्च, पञ्ञं मे अट्ठमं गुणं॥
(३४. पीठकानिसंसो)
‘‘पीठके सुगते दत्वा, सङ्घे गणवरुत्तमे।
पञ्चानिसंसे अनुभोमि, कम्मानुच्छविके मम॥
‘‘उच्चे कुले पजायामि, महाभोगो भवामहं।
सब्बे मं अपचायन्ति, कित्ति अब्भुग्गता मम॥
‘‘कप्पसतसहस्सानि, पल्लङ्का चतुरस्सका।
परिवारेन्ति मं निच्चं, संविभागरतो अहं॥
(३५. भिसिआनिसंसो)
‘‘भिसियो सुगते दत्वा, सङ्घे गणवरुत्तमे।
छानिसंसे अनुभोमि, कम्मानुच्छविके मम॥
‘‘समसुगत्तोपचितो, मुदुको चारुदस्सनो।
लभामि ञाणपरिवारं, भिसिदानस्सिदं फलं॥
‘‘तूलिका विकतिकायो, कट्टिस्सा [कट्ठिस्सा (सी॰), कुट्टका (क॰)] चित्तका बहू।
वरपोत्थके कम्बले च, लभामि विविधे अहं॥
‘‘पावारिके च मुदुके, मुदुकाजिनवेणियो।
लभामि विविधत्थारे [विविधट्ठाने (स्या॰ क॰)], भिसिदानस्सिदं फलं॥
‘‘यतो सरामि अत्तानं, यतो पत्तोस्मि विञ्ञुतं।
अतुच्छो झानमञ्चोम्हि, भिसिदानस्सिदं फलं॥
(३६. बिब्बोहनानिसंसो)
‘‘बिब्बोहने जिने दत्वा, सङ्घे गणवरुत्तमे।
छानिसंसे अनुभोमि, कम्मानुच्छविके मम॥
‘‘उण्णिके पदुमके च, अथो लोहितचन्दने।
बिब्बोहने उपाधेमि, उत्तमङ्गं सदा मम॥
‘‘अट्ठङ्गिके मग्गवरे, सामञ्ञे चतुरो फले।
तेसु ञाणं उप्पादेत्वा [उपनेत्वा (सी॰)], विहरे निच्चकालिकं॥
‘‘दाने दमे संयमे च, अप्पमञ्ञासु रूपिसु।
तेसु ञाणं उप्पादेत्वा [उपनेत्वा (सी॰)], विहरे सब्बकालिकं॥
‘‘वत्ते गुणे पटिपत्ति, आचारकिरियासु च।
तेसु ञाणं उप्पादेत्वा [ञाणं उपदहित्वान (सी॰)], विहरे सब्बदा अहं॥
‘‘चङ्कमे वा पधाने वा, वीरिये बोधिपक्खिये।
तेसु ञाणं उप्पादेत्वा, विहरामि यदिच्छकं॥
‘‘सीलं समाधि पञ्ञा च, विमुत्ति च अनुत्तरा।
तेसु ञाणं उप्पादेत्वा [ञाणं उपदहित्वान (सी॰)], विहरामि सुखं अहं॥
(३७. फलपीठानिसंसो)
‘‘फलपीठे [पलालपीट्ठे (सी॰)] जिने दत्वा, सङ्घे गणवरुत्तमे।
द्वानिसंसे अनुभोमि, कम्मानुच्छविके मम॥
‘‘सोण्णमये मणिमये, दन्तसारमये बहू।
पल्लङ्कसेट्ठे विन्दामि, फलपीठस्सिदं फलं॥
(३८. पादपीठानिसंसो)
‘‘पादपीठे जिने दत्वा, सङ्घे गणवरुत्तमे।
द्वानिसंसे अनुभोमि, कम्मानुच्छविके मम।
लभामि बहुके याने, पादपीठस्सिदं फलं॥
‘‘दासी दासा च भरिया, ये चञ्ञे अनुजीविनो।
सम्मा परिचरन्ते मं, पादपीठस्सिदं फलं॥
(३९. तेलब्भञ्जनानिसंसो)
‘‘तेलअब्भञ्जने [तेलानब्भञ्जने (सी॰)] दत्वा, सङ्घे गणवरुत्तमे।
पञ्चानिसंसे अनुभोमि, कम्मानुच्छविके मम॥
‘‘अब्याधिता रूपवता, खिप्पं धम्मनिसन्तिता।
लाभिता अन्नपानस्स, आयुपञ्चमकं मम॥
(४०. सप्पितेलानिसंसो)
‘‘सप्पितेलञ्च दत्वान, सङ्घे गणवरुत्तमे।
पञ्चानिसंसे अनुभोमि, कम्मानुच्छविके मम॥
‘‘थामवा रूपसम्पन्नो, पहट्ठतनुजो सदा।
अब्याधि विसदो होमि, सप्पितेलस्सिदं फलं॥
(४१. मुखसोधनकानिसंसो)
‘‘मुखसोधनकं दत्वा, बुद्धे सङ्घे गणुत्तमे।
पञ्चानिसंसे अनुभोमि, कम्मानुच्छविके मम॥
‘‘विसुद्धकण्ठो मधुरस्सरो, काससासविवज्जितो।
उप्पलगन्धो मुखतो, उपवायति मे सदा॥
(४२. दधिआनिसंसो)
‘‘दधिं दत्वान सम्पन्नं, बुद्धे सङ्घे गणुत्तमे।
भुञ्जामि अमतं भत्तं [वित्तं (सी॰ क॰)], वरं कायगतासतिं॥
(४३. मधुआनिसंसो)
‘‘वण्णगन्धरसोपेतं, मधुं दत्वा जिने गणे।
अनूपमं अतुलियं, पिवे मुत्तिरसं अहं॥
(४४.रसानिसंसो)
‘‘यथाभूतं रसं दत्वा, बुद्धे सङ्घे गणुत्तमे।
चतुरो फले अनुभोमि, कम्मानुच्छविके मम॥
(४५. अन्नपानानिसंसो)
‘‘अन्नं पानञ्च दत्वान, बुद्धे सङ्घे गणुत्तमे।
दसानिसंसे अनुभोमि, कम्मानुच्छविके मम॥
‘‘आयुवा बलवा धीरो, वण्णवा यसवा सुखी।
लाभी अन्नस्स पानस्स, सूरो पञ्ञाणवा सदा।
इमे गुणे पटिलभे, संसरन्तो भवे अहं॥
(४६. धूपानिसंसो)
‘‘धूपं [धूमं (सी॰ क॰)] दत्वान सुगते, सङ्घे गणवरुत्तमे।
दसानिसंसे अनुभोमि, कम्मानुच्छविके मम॥
‘‘सुगन्धदेहो यसवा, सीघपञ्ञो च कित्तिमा।
तिक्खपञ्ञो भूरिपञ्ञो, हासगम्भीरपञ्ञवा॥
‘‘वेपुल्लजवनपञ्ञो , संसरन्तो भवाभवे।
तस्सेव वाहसा दानि, पत्तो सन्तिसुखं सिवं॥
(साधारणानिसंसो)
‘‘किलेसा झापिता मय्हं, भवा सब्बे समूहता।
नागोव बन्धनं छेत्वा, विहरामि अनासवो॥
‘‘स्वागतं वत मे आसि, मम बुद्धस्स सन्तिके [बुद्धसेट्ठस्स सन्तिके (?) एवमुपरिपि। एतदेव हि उपालित्थेरापदानट्ठकथायं वण्णितं]।
तिस्सो विज्जा अनुप्पत्ता, कतं बुद्धस्स सासनं॥
‘‘पटिसम्भिदा चतस्सो, विमोक्खापि च अट्ठिमे।
छळभिञ्ञा सच्छिकता, कतं बुद्धस्स सासनं’’॥
इत्थं सुदं आयस्मा पिलिन्दवच्छो थेरो इमा गाथायो अभासित्थाति।
पिलिन्दवच्छत्थेरस्सापदानं पठमं।
२. सेलत्थेरअपदानं
‘‘नगरे हंसवतिया, वीथिसामी अहोसहं।
मम ञाती समानेत्वा, इदं वचनमब्रविं॥
‘‘‘बुद्धो लोके समुप्पन्नो, पुञ्ञक्खेत्तो अनुत्तरो [पुञ्ञक्खेत्तं अनुत्तरं (सी॰)]।
आसि सो [आसीसो (सी॰), आधारो (पी॰)] सब्बलोकस्स, आहुतीनं पटिग्गहो॥
‘‘‘खत्तिया नेगमा चेव, महासाला च ब्राह्मणा।
पसन्नचित्ता सुमना, पूगधम्मं अकंसु ते॥
‘‘‘हत्थारोहा अनीकट्ठा, रथिका पत्तिकारका।
पसन्नचित्ता सुमना, पूगधम्मं अकंसु ते॥
‘‘‘उग्गा च राजपुत्ता च, वेसियाना च ब्राह्मणा।
पसन्नचित्ता सुमना, पूगधम्मं अकंसु ते॥
‘‘‘आळारिका कप्पका [आळारिका च सूदा (स्या॰)] च, न्हापका मालकारका।
पसन्नचित्ता सुमना, पूगधम्मं अकंसु ते॥
‘‘‘रजका पेसकारा च, चम्मकारा च न्हापिता।
पसन्नचित्ता सुमना, पूगधम्मं अकंसु ते॥
३. सब्बकित्तिकत्थेरअपदानं
‘‘कणिकारंव जलितं [जोतन्तं (सी॰)], दीपरुक्खंव उज्जलं [जोतितं (स्या॰)]।
ओसधिंव विरोचन्तं, विज्जुतं गगने यथा॥
‘‘असम्भीतं अनुत्तासिं, मिगराजंव केसरिं।
ञाणालोकं पकासेन्तं, मद्दन्तं तित्थिये गणे॥
‘‘उद्धरन्तं इमं लोकं, छिद्दन्तं सब्बसंसयं।
गज्जन्तं [असम्भीतं (स्या॰), गच्छन्तं (क॰)] मिगराजंव, अद्दसं लोकनायकं॥
‘‘जटाजिनधरो आसिं, ब्रहा उजु पतापवा।
वाकचीरं गहेत्वान, पादमूले अपत्थरिं॥
‘‘काळानुसारियं गय्ह, अनुलिम्पिं तथागतं।
सम्बुद्धमनुलिम्पेत्वा, सन्थविं लोकनायकं॥
‘‘समुद्धरसिमं लोकं, ओघतिण्ण [ओघतिण्णो (स्या॰ क॰)] महामुनि।
ञाणालोकेन जोतेसि, नावटं [पवरं (स्या॰), वजिर (पी॰)] ञाणमुत्तमं॥
‘‘धम्मचक्कं [तुवं चक्कं (क॰)] पवत्तेसि, मद्दसे परतित्थिये।
४. मधुदायकत्थेरअपदानं
‘‘सिन्धुया नदिया तीरे, सुकतो अस्समो मम।
तत्थ वाचेमहं सिस्से, इतिहासं सलक्खणं॥
‘‘धम्मकामा विनीता ते, सोतुकामा सुसासनं।
छळङ्गे पारमिप्पत्ता, सिन्धुकूले वसन्ति ते॥
‘‘उप्पातगमने चेव, लक्खणेसु च कोविदा।
उत्तमत्थं गवेसन्ता, वसन्ति विपिने तदा॥
‘‘सुमेधो नाम सम्बुद्धो, लोके उप्पज्जि तावदे।
अम्हाकं अनुकम्पन्तो, उपागच्छि विनायको॥
‘‘उपागतं महावीरं, सुमेधं लोकनायकं।
तिणसन्थारकं कत्वा, लोकजेट्ठस्सदासहं॥
‘‘विपिनातो मधुं गय्ह, बुद्धसेट्ठस्सदासहं।
सम्बुद्धो परिभुञ्जित्वा, इदं वचनमब्रवि॥
‘‘‘यो तं अदासि मधुं मे, पसन्नो सेहि पाणिभि।
तमहं कित्तयिस्सामि, सुणाथ मम भासतो॥
‘‘‘इमिना मधुदानेन, तिणसन्थारकेन च।
तिंस कप्पसहस्सानि, देवलोके रमिस्सति॥
५. पदुमकूटागारियत्थेरअपदानं
‘‘पियदस्सी नाम भगवा, सयम्भू लोकनायको।
विवेककामो सम्बुद्धो, समाधिकुसलो मुनि॥
‘‘वनसण्डं समोगय्ह, पियदस्सी महामुनि।
पंसुकूलं पत्थरित्वा, निसीदि पुरिसुत्तमो॥
‘‘मिगलुद्दो पुरे आसिं, अरञ्ञे [विपिने (सी॰), इरिने (स्या॰ क॰)] कानने अहं।
पसदं मिगमेसन्तो, आहिण्डामि अहं तदा॥
‘‘तत्थद्दसासिं सम्बुद्धं, ओघतिण्णमनासवं।
पुप्फितं सालराजंव, सतरंसिंव उग्गतं॥
‘‘दिस्वानहं देवदेवं, पियदस्सिं महायसं।
जातस्सरं समोगय्ह, पदुमं आहरिं तदा॥
‘‘आहरित्वान पदुमं, सतपत्तं मनोरमं।
कूटागारं करित्वान, छादयिं पदुमेनहं॥
‘‘अनुकम्पको कारुणिको, पियदस्सी महामुनि।
सत्तरत्तिन्दिवं बुद्धो, कूटागारे वसी जिनो॥
‘‘पुराणं छड्डयित्वान, नवेन छादयिं अहं।
६. बाकुलत्थेरअपदानं
‘‘हिमवन्तस्साविदूरे , सोभितो नाम पब्बतो।
अस्समो सुकतो मय्हं, सकसिस्सेहि मापितो॥
‘‘मण्डपा च बहू तत्थ, पुप्फिता सिन्दुवारका।
कपित्था च बहू तत्थ, पुप्फिता जीवजीवका [चम्पका नागकेतका (स्या॰)]॥
‘‘निग्गुण्डियो बहू तत्थ, बदरामलकानि च।
फारुसका अलाबू च, पुण्डरीका च पुप्फिता॥
‘‘आळका [अळक्का (स्या॰)] बेलुवा तत्थ, कदली मातुलुङ्गका।
महानामा बहू तत्थ, अज्जुना च पियङ्गुका॥
‘‘कोसम्बा सळला निम्बा [नीपा (सी॰)], निग्रोधा च कपित्थना।
एदिसो अस्समो मय्हं, ससिस्सोहं तहिं वसिं॥
‘‘अनोमदस्सी भगवा, सयम्भू लोकनायको।
गवेसं पटिसल्लानं, ममस्सममुपागमि॥
‘‘उपेतम्हि महावीरे, अनोमदस्सिमहायसे।
खणेन लोकनाथस्स, वाताबाधो समुट्ठहि॥
‘‘विचरन्तो अरञ्ञम्हि, अद्दसं लोकनायकं।
७. गिरिमानन्दत्थेरअपदानं
‘‘भरिया मे कालङ्कता, पुत्तो सीवथिकं गतो।
माता पिता मता भाता, एकचितम्हि [माता पिता च भाता च, एकचितकम्हि (सी॰ स्या॰)] डय्हरे॥
‘‘तेन सोकेन सन्तत्तो, किसो पण्डु अहोसहं।
चित्तक्खेपो च मे आसि, तेन सोकेन अट्टितो॥
‘‘सोकसल्लपरेतोहं , वनन्तमुपसङ्कमिं।
पवत्तफलं भुञ्जित्वा, रुक्खमूले वसामहं॥
‘‘सुमेधो नाम सम्बुद्धो, दुक्खस्सन्तकरो जिनो।
ममुद्धरितुकामो सो, आगञ्छि मम सन्तिकं॥
‘‘पदसद्दं सुणित्वान, सुमेधस्स महेसिनो।
पग्गहेत्वानहं सीसं, उल्लोकेसिं महामुनिं॥
‘‘उपागते महावीरे, पीति मे उदपज्जथ।
तदासिमेकग्गमनो, दिस्वा तं लोकनायकं॥
‘‘सतिं पटिलभित्वान, पण्णमुट्ठिमदासहं।
निसीदि भगवा तत्थ, अनुकम्पाय चक्खुमा॥
‘‘निसज्ज तत्थ भगवा, सुमेधो लोकनायको।
८. सळलमण्डपियत्थेरअपदानं
‘‘निब्बुते ककुसन्धम्हि, ब्राह्मणम्हि वुसीमति।
गहेत्वा सळलं मालं, मण्डपं कारयिं अहं॥
‘‘तावतिंसगतो सन्तो, लभामि ब्यम्हमुत्तमं।
अञ्ञे देवेतिरोचामि, पुञ्ञकम्मस्सिदं फलं॥
‘‘दिवा वा यदि वा रत्तिं, चङ्कमन्तो ठितो चहं।
छन्नो सळलपुप्फेहि, पुञ्ञकम्मस्सिदं फलं॥
‘‘इमस्मिंयेव कप्पम्हि, यं बुद्धमभिपूजयिं।
दुग्गतिं नाभिजानामि, बुद्धपूजायिदं फलं॥
‘‘किलेसा झापिता मय्हं…पे॰… विहरामि अनासवो॥
‘‘स्वागतं वत मे आसि…पे॰… कतं बुद्धस्स सासनं॥
‘‘पटिसम्भिदा चतस्सो…पे॰… कतं बुद्धस्स सासनं’’॥
इत्थं सुदं आयस्मा सळलमण्डपियो थेरो इमा गाथायो अभासित्थाति।
सळलमण्डपियत्थेरस्सापदानं अट्ठमं।
९. सब्बदायकत्थेरअपदानं
‘‘महासमुद्दं ओगय्ह, भवनं मे सुनिम्मितं।
सुनिम्मिता पोक्खरणी, चक्कवाकपकूजिता॥
‘‘मन्दालकेहि सञ्छन्ना, पदुमुप्पलकेहि च।
नदी च सन्दते तत्थ, सुपतित्था मनोरमा॥
‘‘मच्छकच्छपसञ्छन्ना , नानादिजसमोत्थता।
मयूरकोञ्चाभिरुदा, कोकिलादीहि वग्गुहि॥
‘‘पारेवता रविहंसा च, चक्कवाका नदीचरा।
दिन्दिभा साळिका चेत्थ, पम्मका [पम्पका (सी॰), चप्पका (स्या॰)] जीवजीवका॥
‘‘हंसा कोञ्चापि नदिता [कोञ्चाभिनदिता (सी॰ स्या॰)], कोसिया पिङ्गला बहू।
सत्तरतनसम्पन्ना, मणिमुत्तिकवालुका॥
‘‘सब्बसोण्णमया रुक्खा, नानागन्धसमेरिता।
उज्जोतेन्ति दिवारत्तिं, भवनं सब्बकालिकं॥
‘‘सट्ठि तूरियसहस्सानि, सायं पातो पवज्जरे।
सोळसित्थिसहस्सानि, परिवारेन्ति मं सदा॥
‘‘अभिनिक्खम्म भवना, सुमेधं लोकनायकं।
१०. अजितत्थेरअपदानं
‘‘पदुमुत्तरो नाम जिनो, सब्बधम्मान पारगू।
अज्झोगाहेत्वा हिमवन्तं, निसीदि लोकनायको॥
‘‘नाहं अद्दक्खिं [पस्सामि (?)] सम्बुद्धं, नपि सद्दं सुणोमहं।
मम भक्खं गवेसन्तो, आहिण्डामि वने अहं [तदा (सी॰)]॥
‘‘तत्थद्दस्सासिं सम्बुद्धं, द्वत्तिंसवरलक्खणं।
दिस्वान वित्तिमापज्जिं [चित्तमापज्जि (सी॰), चित्तमापज्जिं (स्या॰)], सत्तो को नामयं भवे॥
‘‘लक्खणानि विलोकेत्वा, मम विज्जं अनुस्सरिं।
सुतञ्हि मेतं वुड्ढानं, पण्डितानं सुभासितं॥
‘‘तेसं यथा तं वचनं, अयं बुद्धो भविस्सति।
यंनूनाहं सक्करेय्यं, गतिं मे सोधयिस्सति॥
‘‘खिप्पं अस्सममागन्त्वा, मधुतेलं गहिं अहं।
कोलम्बकं गहेत्वान, उपगच्छिं विनायकं [नरासभं (सी॰)]॥
‘‘तिदण्डके गहेत्वान, अब्भोकासे ठपेसहं।
पदीपं पज्जलित्वान, अट्ठक्खत्तुं अवन्दहं॥