३३. उमापुप्फियवग्गो
१. उमापुप्फियत्थेरअपदानं
‘‘समाहितं समापन्नं, सिद्धत्थमपराजितं।
समाधिना उपविट्ठं, अद्दसाहं नरुत्तमं॥
‘‘उमापुप्फं गहेत्वान, बुद्धस्स अभिरोपयिं।
सब्बपुप्फा एकसीसा, उद्धंवण्टा अधोमुखा॥
‘‘सुचित्ता विय तिट्ठन्ते, आकासे पुप्फसन्थरा।
तेन चित्तप्पसादेन, तुसितं उपपज्जहं॥
‘‘चतुन्नवुतितो कप्पे, यं पुप्फमभिपूजयिं।
दुग्गतिं नाभिजानामि, बुद्धपूजायिदं फलं॥
‘‘पञ्चपञ्ञासितो कप्पे, एको आसिं महीपति।
समन्तछदनो नाम, चक्कवत्ती महब्बलो॥
‘‘पटिसम्भिदा चतस्सो, विमोक्खापि च अट्ठिमे।
छळभिञ्ञा सच्छिकता, कतं बुद्धस्स सासनं॥
इत्थं सुदं आयस्मा उमापुप्फियो थेरो इमा गाथायो अभासित्थाति।
उमापुप्फियत्थेरस्सापदानं पठमं।
२. पुलिनपूजकत्थेरअपदानं
‘‘ककुधं विलसन्तंव, निसभाजानियं यथा।
ओसधिंव विरोचन्तं, ओभासन्तं नरासभं॥
‘‘अञ्जलिं पग्गहेत्वान, अवन्दिं सत्थुनो अहं।
सत्थारं परिवण्णेसिं, सककम्मेन तोसयिं [तोसितो (सी॰)]॥
‘‘सुसुद्धं पुलिनं गय्ह, गतमग्गे समोकिरिं।
उच्छङ्गेन गहेत्वान, विपस्सिस्स महेसिनो॥
‘‘ततो उपड्ढपुलिनं, विप्पसन्नेन चेतसा।
दिवाविहारे ओसिञ्चिं, द्विपदिन्दस्स तादिनो॥
‘‘एकनवुतितो कप्पे, पुलिनं यमसिञ्चहं।
दुग्गतिं नाभिजानामि, पुलिनस्स इदं फलं॥
‘‘पटिसम्भिदा चतस्सो…पे॰… कतं बुद्धस्स सासनं’’॥
इत्थं सुदं आयस्मा पुलिनपूजको थेरो इमा गाथायो अभासित्थाति।
पुलिनपूजकत्थेरस्सापदानं दुतियं।
३. हासजनकत्थेरअपदानं
‘‘दुमग्गे पंसुकूलकं [पंसुकूलिकं (स्या॰ क॰)], लग्गं दिस्वान सत्थुनो।
अञ्जलिं पग्गहेत्वान, भिय्यो उच्चारितं मया॥
‘‘दूरतो पन दिस्वान [पतिदिस्वान (सी॰ स्या॰)], हासो मे उदपज्जथ।
अञ्जलिं पग्गहेत्वान, भिय्यो चित्तं पसादयिं॥
‘‘एकनवुतितो कप्पे, यं सञ्ञमलभिं तदा।
दुग्गतिं नाभिजानामि, बुद्धसञ्ञायिदं फलं॥
‘‘पटिसम्भिदा चतस्सो…पे॰… कतं बुद्धस्स सासनं’’॥
इत्थं सुदं आयस्मा हासजनको थेरो इमा गाथायो अभासित्थाति।
हासजनकत्थेरस्सापदानं ततियं।
४. यञ्ञसामिकत्थेरअपदानं
‘‘जातिया सत्तवस्सोहं, अहोसिं मन्तपारगू।
कुलवत्तं [कुलवंसं (सी॰ स्या॰)] अधारेसिं, यञ्ञो उस्साहितो मया॥
‘‘चुल्लासीतिसहस्सानि , पसू हञ्ञन्ति मे तदा।
सारथम्भुपनीतानि [तारस्मीहि उपनीतानि (क॰), सारस्मिंहि उपनीतानि (स्या॰)], यञ्ञत्थाय उपट्ठिता॥
‘‘उक्कामुखपहट्ठोव , खदिरङ्गारसन्निभो।
उदयन्तोव सूरियो, पुण्णमायेव [पुण्णमासेव (सी॰)] चन्दिमा॥
‘‘सिद्धत्थो सब्बसिद्धत्थो, तिलोकमहितो हितो।
उपगन्त्वान सम्बुद्धो, इदं वचनमब्रवि॥
‘‘‘अहिंसा सब्बपाणीनं, कुमार मम रुच्चति।
थेय्या च अतिचारा च, मज्जपाना च आरति॥
‘‘‘रति च समचरियाय, बाहुसच्चं कतञ्ञुता।
दिट्ठे धम्मे परत्थ च, धम्मा एते पसंसिया॥
‘‘‘एते धम्मे भावयित्वा, सब्बसत्तहिते रतो [हितेसितो (क॰)]।
बुद्धे चित्तं पसादेत्वा, भावेहि मग्गमुत्तमं’॥
५. निमित्तसञ्ञकत्थेरअपदानं
‘‘चन्दभागानदीतीरे , वसामि अस्समे अहं।
सुवण्णमिगमद्दक्खिं, चरन्तं विपिने अहं॥
‘‘मिगे चित्तं पसादेत्वा, लोकजेट्ठं अनुस्सरिं।
तेन चित्तप्पसादेन, अञ्ञे बुद्धे अनुस्सरिं॥
‘‘अब्भतीता च ये बुद्धा, वत्तमाना अनागता।
एवमेवं विरोचन्ति, मिगराजाव ते तयो॥
‘‘चतुन्नवुतितो कप्पे, यं सञ्ञमलभिं तदा।
दुग्गतिं नाभिजानामि, बुद्धसञ्ञायिदं फलं॥
‘‘सत्तवीसे इतो कप्पे, एको आसिं महीपति।
अरञ्ञसत्थो नामेन, चक्कवत्ती महब्बलो॥
‘‘पटिसम्भिदा चतस्सो…पे॰… कतं बुद्धस्स सासनं’’॥
इत्थं सुदं आयस्मा निमित्तसञ्ञको थेरो इमा गाथायो अभासित्थाति।
निमित्तसञ्ञकत्थेरस्सापदानं पञ्चमं।
६. अन्नसंसावकत्थेरअपदानं
‘‘सुवण्णवण्णं सम्बुद्धं, गच्छन्तं अन्तरापणे।
कञ्चनग्घियसङ्कासं, बात्तिंसवरलक्खणं॥
‘‘सिद्धत्थं सब्बसिद्धत्थं, अनेजं अपराजितं।
सम्बुद्धं अतिनामेत्वा, भोजयिं तं महामुनिं॥
‘‘मुनि कारुणिको लोके, ओभासयि ममं तदा।
बुद्धे चित्तं पसादेत्वा, कप्पं सग्गम्हि मोदहं॥
‘‘चतुन्नवुतितो कप्पे, यं दानमददिं तदा।
दुग्गतिं नाभिजानामि, भिक्खादानस्सिदं फलं॥
‘‘पटिसम्भिदा चतस्सो…पे॰… कतं बुद्धस्स सासनं’’॥
इत्थं सुदं आयस्मा अन्नसंसावको थेरो इमा गाथायो अभासित्थाति।
अन्नसंसावकत्थेरस्सापदानं छट्ठं।
७. निग्गुण्डिपुप्फियत्थेरअपदानं
‘‘यदा देवो देवकाया, चवते आयुसङ्खया।
तयो सद्दा निच्छरन्ति, देवानं अनुमोदतं॥
‘‘‘इतो भो सुगतिं गच्छ, मनुस्सानं सहब्यतं।
मनुस्सभूतो सद्धम्मे, लभ सद्धं अनुत्तरं॥
‘‘‘सा ते सद्धा निविट्ठास्स, मूलजाता पतिट्ठिता।
यावजीवं असंहीरा, सद्धम्मे सुप्पवेदिते॥
‘‘‘कायेन कुसलं कत्वा, वाचाय कुसलं बहुं।
मनसा कुसलं कत्वा, अब्यापज्जं निरूपधिं॥
‘‘‘ततो ओपधिकं पुञ्ञं, कत्वा दानेन तं बहुं।
अञ्ञेपि मच्चे सद्धम्मे, ब्रह्मचरिये निवेसय’॥
‘‘इमाय अनुकम्पाय, देवादेवं यदा विदू।
चवन्तं अनुमोदन्ति, एहि देव पुनप्पुनं [देवपुरं पुन (सी॰)]॥
‘‘संवेगो मे [संविग्गोहं (स्या॰)] तदा आसि, देवसङ्घे समागते।
कंसु नाम अहं योनिं, गमिस्सामि इतो चुतो॥
‘‘मम संवेगमञ्ञाय, समणो भावितिन्द्रियो।
८. सुमनावेळियत्थेरअपदानं
‘‘वेस्सभुस्स भगवतो, लोकजेट्ठस्स तादिनो।
सब्बे जना समागम्म, महापूजं करोन्ति ते॥
‘‘सुधाय पिण्डं कत्वान, आवेळं सुमनायहं।
सीहासनस्स पुरतो, अभिरोपेसहं तदा॥
‘‘सब्बे जना समागम्म, पेक्खन्ति पुप्फमुत्तमं।
केनिदं पूजितं पुप्फं, बुद्धसेट्ठस्स तादिनो॥
‘‘तेन चित्तप्पसादेन, निम्मानं उपपज्जहं।
अनुभोमि [अनुभोसिं (सी॰)] सकं कम्मं, पुब्बे सुकतमत्तनो॥
‘‘यं यं योनुपपज्जामि, देवत्तं अथ मानुसं।
सब्बेसानं पियो होमि, पुप्फपूजायिदं फलं॥
‘‘नाभिजानामि कायेन, वाचाय उद चेतसा।
संयतानं तपस्सीनं, कतं अक्कोसितं मया॥
‘‘तेन सुचरितेनाहं, चित्तस्स पणिधीहि च।
सब्बेसं पूजितो होमि, अनक्कोसस्सिदं फलं॥
‘‘इतो एकादसे कप्पे, सहस्सारोसि खत्तियो।
९. पुप्फच्छत्तियत्थेरअपदानं
‘‘सिद्धत्थस्स भगवतो, लोकजेट्ठस्स तादिनो।
सच्चं पकासयन्तस्स, निब्बापेन्तस्स पाणिनो॥
‘‘जलजं आहरित्वान, सतपत्तं मनोरमं।
पुप्फस्स छत्तं कत्वान, बुद्धस्स अभिरोपयिं॥
‘‘सिद्धत्थो च लोकविदू, आहुतीनं पटिग्गहो।
भिक्खुसङ्घे ठितो सत्था, इमं गाथं अभासथ॥
‘‘‘यो मे चित्तं पसादेत्वा, पुप्फच्छत्तं अधारयिं।
तेन चित्तप्पसादेन, दुग्गतिं सो न गच्छति’॥
‘‘इदं वत्वान सम्बुद्धो, सिद्धत्थो लोकनायको।
उय्योजेत्वान परिसं, वेहासं नभमुग्गमि॥
‘‘वुट्ठिते नरदेवम्हि, सेतच्छत्तम्पि वुट्ठहि।
पुरतो बुद्धसेट्ठस्स, गच्छति छत्तमुत्तमं॥
‘‘चतुन्नवुतितो कप्पे, यं छत्तं अभिरोपयिं।
दुग्गतिं नाभिजानामि, पुप्फच्छत्तस्सिदं फलं॥
‘‘चतुसत्ततिकप्पम्हि, अट्ठ जलसिखा अहू।
१०. सपरिवारछत्तदायकत्थेरअपदानं
‘‘पदुमुत्तरो लोकविदू, आहुतीनं पटिग्गहो।
आकासे जलवुट्ठीव वस्सते [वस्सति (सी॰ स्या॰), वस्सेति (?)] धम्मवुट्ठिया॥
‘‘तमद्दसासिं सम्बुद्धं, देसेन्तं अमतं पदं।
सकं चित्तं पसादेत्वा, अगमासिं सकं घरं॥
‘‘छत्तं अलङ्कतं गय्ह, उपगच्छिं नरुत्तमं।
हट्ठो हट्ठेन चित्तेन, आकासे उक्खिपिं अहं॥
‘‘सुसङ्गहितयानंव , दन्तोव सावकुत्तमो।
उपगन्त्वान सम्बुद्धं, मत्थके सम्पतिट्ठहि॥
‘‘अनुकम्पको कारुणिको, बुद्धो लोकग्गनायको।
भिक्खुसङ्घे निसीदित्वा, इमा गाथा अभासथ॥
‘‘‘येन छत्तमिदं दिन्नं, अलङ्कतं मनोरमं।
तेन चित्तप्पसादेन, दुग्गतिं सो न गच्छति॥
‘‘‘सत्तक्खत्तुञ्च देवेसु, देवरज्जं करिस्सति।
बात्तिंसक्खत्तुञ्च राजा, चक्कवत्ती भविस्सति॥
‘‘‘कप्पसतसहस्सम्हि, ओक्काककुलसम्भवो।