छट्ठो परिच्छेदो
६. भूमिपुग्गलचित्तप्पवत्तिकथा
कामसुगतियं होन्ति, महापाका यथारहं।
महग्गतविपाका च, यथासन्धिववत्थिता॥
वोट्ठब्बकामपुञ्ञानि, वियुत्तानि च दिट्ठिया।
उद्धच्चसहितञ्चेति, होन्ति सब्बत्थ चुद्दस॥
सन्तीरणमनोधातु-चक्खुसोतमना पन।
दस चित्तानि जायन्ति, सब्बत्थारूपवज्जिते॥
दिट्ठिगतसम्पयुत्ता, विचिकिच्छायुता तथा।
पञ्च सब्बत्थ जायन्ति, सुद्धावासविवज्जिते॥
दोसमूलद्वयञ्चेव, घानादित्तयमानसा।
अट्ठ सब्बत्थ जायन्ति, महग्गतविवज्जिते॥
चतुत्थारुप्पजवनं, अनागामिफलादयो।
महाक्रिया च जायन्ति, तेरसापायवज्जिते॥
हेट्ठारुप्पजवा द्वे द्वे, छापायुपरिवज्जिते।
सितरूपजवा होन्ति, अरूपापायवज्जिते॥
सोतापत्तिफलादीनि, सुद्धापायविवज्जिते।
पठमानुत्तरं सुद्धा-पायारूपविवज्जिते॥
अवत्थाभूमिभूतत्ता, न गय्हन्ति अनुत्तरा।
एकवोकारभूमि च, रूपमत्ता न गय्हति॥
सभुम्मा सब्बभुम्मा च, एकद्वित्तयवज्जिता।
तथारूपसुद्धावास-ब्रह्मापायवसाति च॥
मानसा पञ्च कोट्ठासा, सत्तरस चतुद्दस।
छत्तिंसतेकवीसा च, एकञ्चेव यथाक्कमं॥
अट्ठारसापि होन्तेते, नवधापि पुनेकधा।
चतुधा तिविधा चेव, एकधाति च भेदतो॥
तेरसापि च कोट्ठासा, भवन्तेकतिभूमका।
छसत्तेकादससत्त-रसभूमकमानसा॥
एकद्वयतिचतुक्कपञ्चकाधिकवीसजा।
छब्बीसतिंसजा चेति, यथानुक्कमतो भवे॥
चत्तारि पुन चत्तारि, एकमट्ठट्ठ चेककं।
चत्तारेकादस द्वे द्वे, सत्त तेवीस चुद्दस॥
क्रियाजवमहापाका , लोकुत्तरमहग्गता।
द्वेपञ्ञास न लब्भन्ति, चतुरापायभूमियं॥
कामावचरदेवेसु, छसु भुम्मे च मानवे।
कामसुगतियं नत्थि, नव पाका महग्गता॥
दोसमूलमहापाका, घानादित्तयमानसा।
नत्थारूपविपाका च, वीसती रूपभूमियं॥
कङ्खादिट्ठियुता पञ्चारूपपाका चतुब्बिधा।
पञ्चादोनुत्तरा चेव, सुद्धावासे न लब्भरे॥
आदावज्जनमग्गा च, पटिघारूपमानसा।
कामपाका सितारूपे, तेचत्तालीस नत्थि ते॥
सत्ततिंस परित्ता च, लब्भन्तापायभूमियं।
मानसासीति लब्भन्ति, कामसुगतियं पन॥
एकूनसत्तति रूपे, सुद्धे पञ्ञास पञ्च च।
छचत्तालीस आरुप्पे, नत्थासञ्ञीसु किञ्चिपि॥
इत्थमेकद्वितिचतुपञ्चभुम्मानि सोळस।
दस पञ्चदसेवाथ, चतुत्तिंस चतुद्दस॥
अपायाहेतुकानं तु, महापाकक्रियाजवे।
हित्वा सेसपरित्तानि, चित्तानि पन लब्भरे॥
द्विहेतुकाहेतुकानं, सेसानं काममानसा।
लब्भन्ति पन हित्वान, ञाणपाकक्रियाजवे॥
तिहेतुकानं सत्तानं, तत्थ तत्थूपपत्तियं।
तत्थ तत्थूपपन्नानं, लब्भमानानि लब्भरे॥
तिहेतुकानं सब्बेपि, मानसापायपाणिनं।
सत्ततिंसावसेसानं, एकतालीस निद्दिसे॥
पुथुज्जनान सेक्खानं, न सन्ति जवनक्रिया।
न सन्ति वीतरागानं, पुञ्ञापुञ्ञानि सब्बथा॥
कङ्खादिट्ठियुता पञ्च, सेक्खानं नत्थि मानसा।
दोसमूलद्वयञ्चापि, नत्थानागामिनो पन॥
ववत्थितारियेस्वेव, यथासकमनुत्तरा।
मग्गट्ठानं सको मग्गो, नत्थञ्ञं किञ्चि सब्बथा॥
पुथुज्जनानं द्विन्नम्पि, फलट्ठानं यथाक्कमं।
ततियस्स फलट्ठस्स, चतुत्थस्स च सम्भवा॥
तेसट्ठि चेव चित्तानि, लब्भन्तेकूनसट्ठि च।
सत्तपञ्ञास चित्तानि, तेपञ्ञास च सब्बथा॥
चतुपञ्ञास पञ्ञास, पञ्ञासद्वयहीनका।
कामेसु तेसं सम्भोन्ति, चतुतालीस चक्कमा॥
तेचत्तालीस चेकूनचत्तालीस यथाक्कमं।
भवन्तेकूनतालीस, पञ्चत्तिंस च रूपिसु॥
सत्तवीस च तेवीस, तेवीस च यथाक्कमं।
आरुप्पेसुपि लब्भन्ति, तेसमट्ठारसेव च॥
पुथुज्जना च चत्तारो, अपायाहेतुकादयो।
अरिया चेव अट्ठाति, द्वादसन्नं वसा सियुं॥
छब्बिधा चित्तकोट्ठासा, एकपुग्गलिका तथा।
चतुपञ्चछसत्तट्ठ-पुग्गलट्ठाति चक्कमा॥
छब्बीस चुद्दसेवाथ, तेरस द्वे च मानसा।
दस सत्ताधिका चेव, पुन सत्ताधिका दसाति॥
इति चित्तविभागे भूमिपुग्गलचित्तप्पवत्तिकथा निट्ठिता।
छट्ठो परिच्छेदो।