तेरसमो परिच्छेदो
१३. रासियोगकथा
इति रासिवीथिं ञत्वा, लब्भमानवसा बुधो।
तेसमेवाथ योगम्पि, चित्तुप्पादेसु दीपये॥
कामावचरकुसलस्स, पठमद्वयमानसे।
सब्बेपि रासयो होन्ति, यथासम्भवतो कथं॥
फस्सपञ्चकरासी च, झानपञ्चकरासि च।
इन्द्रियट्ठकरासी च, मग्गपञ्चकरासि च॥
बलसत्तकरासी च, हेतुकम्मपथत्तिका।
दसावसेसा रासी च, लोकपालदुकादयो॥
येवापनकनवकं, नियतुद्धच्चवज्जिता।
अप्पमञ्ञाद्वयञ्चेव, तिस्सो विरतियोति च॥
इति सत्तरसेवेते, देसिता च सरूपतो।
येवापनकरासी च, लब्भन्तिट्ठारसापि च॥
छप्पञ्ञास पदानेत्थ, देसितानि सरूपतो।
धम्मा पन समतिंस, तत्थ होन्ति सरूपतो॥
तानि येवापनकेहि, पञ्चसट्ठि पदानि च।
धम्मा चेकूनतालीस, भवन्ति पन सम्भवा॥
तत्थ द्वादस धम्मा च, देसिता सविभत्तिका।
अवसेसा तु सब्बेपि, अविभत्तिकनामका॥
एकद्वि च तिचतुक्क-छसत्तट्ठानिका पन।
सत्तवीस च सत्तेको, द्वेकेको च यथाक्कमं॥
नियता तु चतुत्तिंस, धम्माव सहवुत्तितो।
यथासम्भववुत्तितो, पञ्चधा नियता कथा॥
तत्थ चानियते सब्बे, गहेत्वा च पहाय च।
पच्चेकञ्च गहेत्वापि, सत्तधा योजनक्कमो॥
सकिमेकूनतालीस, चतुत्तिंस यथाक्कमं।
पञ्चक्खत्तुञ्च योजेय्य, पञ्चतिंसाति पण्डितो॥
रासयो च पदानीध, धम्मन्तरविभत्तियो।
सरूपयेवापनके, नियतानियते यथा॥
योजनानयभेदञ्च, गणनासङ्गहट्ठिति।
लब्भमानानुमानेन, सल्लक्खेन्तो तहिं तहिं॥
ञाणं ञाणवियुत्तम्हि, हित्वा पीतिं उपेक्खिते।
वेदना परिवत्तेन्तो, कामपुञ्ञे च सेसके॥
महाक्रिये च योजेय्य, पहाय विरतित्तयं।
अप्पमञ्ञा च हित्वाथ, महापाके च योजये॥
तक्कादिं कमतो हित्वा, सब्बत्थ विरतित्तयं।
पञ्चमे अप्पमञ्ञाय, हित्वा रूपे च योजये॥
हित्वाप्पमञ्ञा योजये, यथाझानमनुत्तरे।
लोकुत्तरिन्द्रियञ्चेव, गहेत्वा विरतित्तयं॥
झानानि चतुतालीस, सुखयुत्तानि वत्तरे।
उपेक्खितानि तेवीस, पञ्चमज्झाने च सब्बथा॥
अप्पमञ्ञाविरतियो, कामपुञ्ञेसु लब्भरे।
अप्पमञ्ञा रूपज्झान-चतुक्के च महाक्रिये॥
लोकुत्तरेसु सब्बत्थ, सम्भोति विरतित्तयं।
नत्थिद्वयम्पि आरुप्पे, महापाके च पञ्चमे॥
वितक्कादित्तयं पञ्ञा, पञ्च चानियता चला।
हानिबुद्धिवसा सेसा, न चलन्ति कुदाचनं॥
बावीसतिविधो चेत्थ, सङ्गहो अनवज्जके।
द्वयद्वयवसा चेव, झानपञ्चकतोपि च॥
इति ञत्वानवज्जेसु, रासिसङ्गह सम्भवं।
सावज्जेसुपि विञ्ञेय्या, विञ्ञुना रासयो कथं॥
लोभमूलेसु पठमे, फस्सपञ्चकरासि च।
झानपञ्चकरासी च, तथेविन्द्रियपञ्चकं॥
मग्गबलचतुक्कञ्च, हेतुकम्मपथदुका।
लोकनासकरासी च, समथो समथद्दुका॥
तत्रमज्झत्ततं हित्वा, येवापनकनामका।
चत्तारो चेति लब्भन्ति, तत्थेकादस रासयो॥
द्वत्तिंसेव पदानेत्थ, देसितानि सरूपतो।
तानि येवापनकेहि, छत्तिंसेव भवन्ति च॥
असम्भिन्नपदानेत्थ, समवीसति सम्भवा।
सविभत्तिकनामा च, नव धम्मा पकासिता॥
एकद्वयतिचतुक्क-छट्ठाननियता पन।
एकादस छळेका च, कमेनेको पुनेकको॥
नत्थेवानियता हेत्थ, येवापनकनामका।
योजनानयभेदो च, तस्मा तत्थ न विज्जति॥
मानो च थिनमिद्धञ्च, इस्सा मच्छरियं तथा।
कुक्कुच्चमिति सावज्जे, छळेवानियता मता॥
मानो दिट्ठिवियुत्तेसु, ससङ्खारेसु पञ्चसु।
थिनमिद्धं तयो सेसा, पटिघद्वययोगिनो॥
इच्चेवमट्ठ सावज्जा, अनवज्जट्ठवीसति।
छत्तिंस मानसा सब्बे, होन्तानियतयोगिनो॥
तेहि युत्ता यथायोगं, एकद्वित्तयपञ्चहि।
द्वे द्वावीसं तयो चेव, नव चाथ यथाक्कमं॥
इति वुत्तानुसारेन, लब्भमानवसा पन।
तदञ्ञेसुपि योजेय्य, सावज्जेसु यथाक्कमं॥
लोभमूलेसु लोभञ्च, दोसञ्च पटिघद्वये।
मोहमूले कङ्खुद्धच्चं, गहेत्वा हेतुरासियं॥
दिट्ठिं दिट्ठिवियुत्तम्हि, हित्वा पीतिमुपेक्खिते।
वेदनं परिवत्तेन्तो, दोसमूले च पण्डितो॥
तथा कम्मपथं दिट्ठिं,
पीतिं छन्दञ्च मोमुहे।
कङ्खिते अधिमोक्खञ्च,
हित्वा योजेय्य रासयो॥
चित्तस्स ठितिं पत्तासु, चित्तस्सेकग्गता पन।
कङ्खिते परिहीनाव, इन्द्रियादीसु पञ्चसु॥
इति द्वादसधा ञत्वा, सावज्जेसुपि सङ्गहं।
अहेतुकेपि विञ्ञेय्या, यथासम्भवतो कथं॥
अट्ठारसाहेतुकेसु , पञ्चविञ्ञाणमानसे।
फस्सपञ्चकरासी च, झानट्ठानदुकं तथा॥
इन्द्रियत्तिकरासी च, येवापनकनामको।
एको मनसिकारोति, चत्तारो रासयो सियुं॥
असम्भिन्ना पनट्ठेव, द्वे तत्थ सविभत्तिका।
एकद्वयतिकट्ठाना, छळेको च पुनेकको॥
मनोधातुत्तिकाहेतु-पटिसन्धियुगे पन।
वितक्को च विचारो च, अधिका झानरासियं॥
सुखसन्तीरणे पीति, दुतियावज्जने पन।
वीरियञ्च समाधिञ्च, लब्भतिन्द्रियरासियं॥
अधिका हसिते होन्ति, पीति च वीरियादयो।
येवापनाधिमोक्खो च, पञ्चविञ्ञाणवज्जिते॥
इच्चानवज्जे बावीस,
सावज्जे द्वादसापरे।
योगा हेतुम्हि पञ्चेते,
तालीसेकूनका कथाति॥
इति चेतसिकविभागे रासियोगकथा निट्ठिता।
तेरसमो परिच्छेदो।