द्वादसमो परिच्छेदो
१२. रासिविनिच्छयकथा
तत्थ विञ्ञाणकाया छ, सत्त विञ्ञाणधातुयो।
फस्सा चक्खादिसम्फस्सा, छब्बिधा सत्तधापि च॥
चक्खुसम्फस्सजादीहि , भेदेहि पन वेदना।
सञ्ञा च चेतना चेव, भिन्ना छधा च सत्तधा॥
चित्तुप्पादेसु धम्मा च, खन्धायतनधातुयो।
आहारा च यथायोगं, फस्सपञ्चकरासियं॥
सब्बे सङ्गहिता होन्ति, तस्मा नामपरिग्गहो।
मूलरासि च सो सब्ब-सङ्गहोति पवुच्चति॥
झानरासिम्हि पञ्चेव, धम्मा सत्तप्पभेदतो।
इन्द्रियानि च बावीस, धम्मतो पन सोळस॥
नव मग्गङ्गधम्मा च, भिन्ना द्वादसधापि ते।
छळेव हेतुयो तत्थ, देसिता कङ्खितुद्धवा॥
दस कम्मपथा धम्मा, छळेव पन देसिता।
सेसाव दसधम्मेहि, समाना चतुरासयो॥
पञ्ञा दसविधा तत्थ, वेदना नवधा ठिता।
समाधि सत्तधा होति, वीरियं पन पञ्चधा॥
सति भिन्ना चतुधाव, वितक्को तिविधो मतो।
द्विधा चित्तादयो होन्ति, दसपञ्चेव सम्भवा॥
सेसा द्वत्तिंस सब्बेपि, धम्मा एकेकधापि च।
हित्वा रूपिन्द्रियानेते, विभागा अट्ठधा कथं॥
फस्सो च चेतना सञ्ञा, विचारो पीति जीवितं।
निरवज्जा छ युगळा, सावज्जमोहकङ्खिता॥
येवापनकधम्मा च, विरतुद्धच्चवज्जिता।
द्वादसा चेति सब्बेपि, द्वत्तिंसकेकधा तथा॥
चित्तं मनिन्द्रियं चित्तं, सद्धा सद्धिन्द्रियं बलं।
बलेसु लोकिया वुत्ता, लोकिये च दुकद्वये॥
लोभालोभादिका द्वे द्वे,
चत्तारो हेतुरासियं।
मिच्छादिट्ठि च मग्गङ्गे,
पञ्चकम्मपथेपि ते॥
येवापनकरासिम्हि, देसिता विरतुद्धवा।
मग्गहेतूसु चेवेति, द्विधा पञ्चदस ठिता॥
वितक्को झानमग्गेसु, तिविधा नवधा पन।
वेदना मूलरासिम्हि, तथा झानिन्द्रियेसु च॥
इन्द्रियमग्गरासिम्हि, बलपिट्ठिदुकत्तिके।
चतुधा सति तत्थेव, वीरियम्पि च पञ्चधा॥
समाधि सत्तधा वुत्तो, झानङ्गेसु च तत्थ च।
तत्थेव दसधा पञ्ञा, हेतुकम्मपथेसु च॥
दसनवसत्तपञ्चचतुतिद्वेकधा ठिता।
छळेकका पञ्चदस, द्वत्तिंस च यथाक्कमं॥
अट्ठ विभागसङ्खेपा, पदानि दसधा सियुं।
तेपञ्ञासेव धम्मा च, अट्ठारस च रासयो॥
इति धम्मववत्थाने, धम्मसङ्गणियं पन।
चित्तुप्पादपरिच्छेदे, उद्देसनयसङ्गहो॥
पदानि चतुरासीति, देसितानि सरूपतो।
येवापनकनामेन, सोळसेव यथारहं॥
तत्थानियतनामानि, पदानेकादसेव तु।
वुत्तानेकूननवुति, नियतानेव सम्भवा॥
असम्भिन्नपदानेत्थ, तेपञ्ञासेव सब्बथा।
चित्तचेतसिकानं तु, वसेन परिदीपये॥
विभागपदधम्मानं , वसेनेवं पकासितो।
चित्तचेतसिकानं तु, कमतो रासिनिच्छयोति॥
इति चेतसिकविभागे रासिविनिच्छयकथा निट्ठिता।
द्वादसमो परिच्छेदो।