एकादसमो परिच्छेदो
११. रासिसरूपकथा
सब्बं सभावसामञ्ञ-विसेसेन यथारहं।
गतरासिवसेनाथ, अट्ठारसविधं कथं॥
फस्सपञ्चकरासी च, झानिन्द्रियमथापरे।
मग्गबलहेतुकम्म-पथलोकियरासयो॥
निरवज्जा छ पस्सद्धि-आदिका च सतीमता।
युगनन्धा च समथा, तथा येवापनाति च॥
फस्सो च वेदना सञ्ञा, चेतना चित्तमेव च।
फस्सपञ्चकरासीति, पञ्च धम्मा पकासिता॥
वितक्को च विचारो च, पीति चेकग्गता तथा।
सुखं दुक्खमुपेक्खाति, सत्त झानङ्गनामका॥
सद्धिन्द्रियञ्च वीरियं, सति चेव समाधि च।
पञ्ञा चतुब्बिधा वुत्ता, मनो पञ्चापि वेदना॥
जीवितिन्द्रियमेकन्ति, चक्खादीनि च सत्तधा।
बावीसतिन्द्रिया नाम, धम्मा सोळस देसिता॥
आदिमग्गे अनञ्ञात-ञ्ञस्सामीतिन्द्रियं भवे।
मज्झे अञ्ञिन्द्रियं अन्ते, अञ्ञाताविन्द्रियन्ति च॥
पञ्ञानुत्तरचित्तेसु, होन्ति तीणिन्द्रियानिपि।
तिहेतुकेसु सेसेसु, एकं पञ्ञिन्द्रियं मतं॥
सुखं दुक्खिन्द्रियञ्चेव, सोमनस्सिन्द्रियं तथा।
दोमनस्समुपेक्खाति, पञ्चधा वेदना कथा॥
रूपारूपवसा द्वेधा, जीवितिन्द्रियमेककं।
चक्खुसोतघानजिव्हाकायित्थिपुरिसिन्द्रिया॥
तत्थ जीवितरूपञ्च, अट्ठेत्थ न तु गय्हरे।
तस्मा नामिन्द्रियानेव, दसपञ्च विनिद्दिसे॥
सम्मादिट्ठि च सङ्कप्पो, वायामो विरतित्तयं।
सम्मासति समाधि च, मिच्छादिट्ठि च धम्मतो॥
मग्गङ्गानि नवेतानि, द्वादसापि यतो द्विधा।
सम्मामिच्छाति सङ्कप्पो, वायामो च समाधि च॥
लोकपालदुकञ्चेव , हिरोत्तप्पमथापरं।
अहिरीकमनोत्तप्पं, दुकं लोकविनासकं॥
पञ्च सद्धादयो चेति, बलधम्मा नवेरिता।
कण्हसुक्कवसेनापि, पटिपक्खे अकम्पिया॥
छ हेतू हेतुरासिम्हि,
लोभालोभादिका तिका।
मोमूहे कङ्खितुद्धच्चा,
तत्थ वुत्ताति अट्ठधा॥
मिच्छादिट्ठि अभिज्झा च, ब्यापादो विरतित्तयं।
सम्मादिट्ठिनभिज्झा च, अब्यापादो च चेतना॥
दस कम्मपथानेत्थ, वुत्ता विरतिचेतना।
लोकपालविनासाति, वुत्ता लोकदुका द्विधा॥
पस्सद्धिआदियुगळा, निरवज्जा छ रासयो।
सति च सम्पजञ्ञञ्च, उपकारदुकं भवे॥
युगनन्धदुकं नाम, समथो च विपस्सना।
पग्गहो च अविक्खेपो, समथद्दुकमीरितं॥
ये सरूपेन निद्दिट्ठा, चित्तुप्पादेसु तादिना।
ते ठपेत्वावसेसा तु, येवापनकनामका॥
छन्दो च अधिमोक्खो च, तत्रमज्झत्तता तथा।
उद्धच्चं मनसिकारो, पञ्चापण्णकनामका॥
मानो च थिनमिद्धञ्च, इस्सा मच्छरियं तथा।
कुक्कुच्चमप्पमञ्ञा च, तिस्सो विरतियोपि च॥
एते अनियता नाम, एकादस यथारहं।
ततो च सेसा सब्बेपि, नियताति पकित्तिता॥
केचि रासिं न भजन्ति, केचि चानियता यतो।
तस्मा येवापनातेव, धम्मा सोळस देसिता॥
सत्ततिंसावसेसा तु, तत्थ तत्थ यथारहं।
सरूपेनेव निद्दिट्ठा, चित्तुप्पादेसु सब्बथा॥
देसितानुत्तरुद्धच्चे, नामतो विरतुद्धवा।
तथानुत्तरचित्तेसु, नियतं विरतित्तयं॥
चित्तं वितक्को सद्धा च,
हिरोत्तप्पबलद्वयं।
अलोभो च अदोसो च,
लोभो दोसो च दिट्ठि च॥
अहिरीकमनोत्तप्पं,
उद्धच्चं विरतित्तयं।
सोळसेते यथायोगं,
द्वीसु ठानेसु देसिता॥
वेदना तीसु वीरियं, सति च चतुरासिका।
समाधि छसु पञ्ञा च, सत्तट्ठानेसु दीपिता॥
एकवीस पनिच्चेते, सविभत्तिकनामका।
सेसा द्वत्तिंसति धम्मा, सब्बेपि अविभत्तिकाति॥
इति चेतसिकविभागे रासिसरूपकथा निट्ठिता।
एकादसमो परिच्छेदो।