नवमो परिच्छेदो
९. चेतसिकसङ्गहकथा
सत्त साधारणा चेव, छ धम्मा च पकिण्णका।
सद्धादि पञ्चवीसेति, अट्ठतिंस समिस्सिता॥
कामावचरपुञ्ञेसु, लब्भन्ति पठमद्वये।
सत्ततिंसेव दुतिये, पञ्ञामत्तविवज्जिता॥
ततिये च यथावुत्ता, पीतिमत्तविवज्जिता।
छत्तिंसेव चतुत्थम्हि, पञ्ञापीतिद्वयं विना॥
महाक्रियासु युज्जन्ति, हित्वा विरतियो तथा।
पञ्चतिंस चतुत्तिंसद्वयं तेत्तिंसकं कमा॥
ठपेत्वा अप्पमञ्ञा च, महापाकेसु योजिता।
तेत्तिंसा चेव द्वत्तिंसद्वयेकत्तिंसकं कमा॥
अप्पमञ्ञा गहेत्वान, हित्वा विरतियो तथा।
पञ्चतिंसेव पठमे, रूपावचरमानसे॥
वितक्कं दुतिये हित्वा, विचारञ्च ततो परं।
चतुत्थे पन पीतिञ्च, अप्पमञ्ञञ्च पञ्चमे॥
यथावुत्तपकाराव , चतुत्तिंस यथाक्कमं।
तेत्तिंस चेव द्वत्तिंस, समतिंसञ्च लब्भरे॥
पञ्चमेन समाना च, ठपेत्वारुप्पमानसा।
भूमारम्मणभेदञ्च, अङ्गानञ्च पणीततं॥
अप्पमञ्ञा ठपेत्वान, गहेत्वा विरतित्तयं।
छत्तिंसानुत्तरे होन्ति, पठमज्झानमानसे॥
वितक्कं दुतिये हित्वा, विचारञ्च ततो परं।
पीतिं हित्वा चतुत्थे च, पञ्चमेपि च सब्बथा॥
यथावुत्तप्पकाराव, पञ्चतिंस यथाक्कमं।
चतुत्तिंसञ्च तेत्तिंस, तथा तेत्तिंस चापरे॥
एवं बावीसधा भेदो, अनवज्जेसु सङ्गहो।
एकूनसट्ठिचित्तेसु, अट्ठतिंसानमीरितो॥
विरती अप्पमञ्ञा च, गहेत्वा पन सब्बसो।
एकमेकं गहेत्वा च, पच्चक्खाय च सब्बथा॥
कामेसु सत्तधा पुञ्ञे, चतुधा च क्रिये तथा।
रूपज्झानचतुक्के च, कत्तब्बोयम्पि सङ्गहो॥
इमिना पनुपायेन, समसत्तति भेदतो।
अनवज्जेसु विञ्ञेय्यो, चित्तुप्पादेसु सङ्गहो॥
इति सब्बप्पकारेन, अनवज्जविनिच्छयं।
ञत्वा योजेय्य मेधावी, सावज्जेसु च सङ्गहं॥
सत्त साधारणा चेव, छ धम्मा च पकिण्णका।
चत्तारो पापसामञ्ञा, धम्मा सत्तरसेविमे॥
एकूनवीसासङ्खारे, पठमे लोभदिट्ठिया।
दुतिये लोभमानेन, यथावुत्ता च तत्तका॥
अट्ठारस विना पीतिं, ततिये लोभदिट्ठिया।
चतुत्थेपि विना पीतिं, लोभमानेन तत्तका॥
पटिघे च विना पीतिं, असङ्खारे तथेव ते।
लब्भन्ति दोसकुक्कुच्च-मच्छरियाहि वीसति॥
असङ्खारेसु वुत्ता च, ससङ्खारेसु पञ्चधा।
थिनमिद्धेनेकवीस, वीस द्वेवीसतिक्कमा॥
छन्दं पीतिञ्च उद्धच्चे, हित्वा पञ्चदसेव ते।
हित्वा विमोक्खं कङ्खञ्च, गहेत्वा कङ्खिते तथा॥
सत्तवीसतिधम्मानं, इति द्वादस सङ्गहा।
द्वादसापुञ्ञचित्तेसु, विञ्ञातब्बा विभाविना॥
हित्वा छानियते धम्मे, गहेत्वा च यथारहं।
चतुत्तिंसापि विञ्ञेय्या, सङ्गहा तत्थ विञ्ञुना॥
द्वादसाकुसलेस्वेव, ञत्वा सङ्गहमुत्तरं।
ञेय्याहेतुकचित्तेसु, सङ्गहं कमतो कथं?
सत्त साधारणा छन्दवज्जिता च पकिण्णका।
हसितुप्पादचित्तम्हि, द्वादसेव पकासिता॥
वोट्ठब्बे च विना पीतिं, वीरियं सुखतीरणे।
एकादस यथावुत्ता, धम्मा द्वीसुपि देसिता॥
मनोधातुत्तिके चेव, उपेक्खातीरणद्वये।
दस होन्ति यथावुत्ता, हित्वा वीरियपीतियो॥
सत्त साधारणा एव, पञ्चविञ्ञाणसम्भवा।
इच्चाहेतुकचित्तेसु, पञ्चधा सङ्गहो ठितो॥
इति चेतसिके धम्मे, चित्तेसु गणिते पुन।
चित्तेन सह सङ्गय्ह, गणेय्यापि च पण्डितो॥
अट्ठतिंसाति ये वुत्ता, चित्तेन सह ते पुन।
एकूनचत्तालीसेति, सब्बत्थेकाधिकं नये॥
बावीसेवं दस द्वे च, पञ्च चेति यथारहं।
सङ्गहा सम्पयुत्तानं, तालीसेकूनका कथा॥
वितक्को च विचारो च, पीति पञ्ञा तथा पन।
अप्पमञ्ञा विरतीति, नव धम्मा यथारहं॥
गहेतब्बापनेतब्बा, भवन्ति अनवज्जके।
परिवत्तेति सब्बत्थ, वेदना तु यथारहं॥
छन्दाधिमोक्खवीरिया , सद्धादेकूनवीसति।
फस्सादयो छळेवाति, न चलन्तट्ठवीसति॥
तेरसेव तु सावज्जे, छळेवाहेतुमानसे।
न चलन्ति दस अञ्ञे, चुद्दसा छ च सम्भवाति॥
इति चेतसिकविभागे चेतसिकसङ्गहकथा निट्ठिता।
नवमो परिच्छेदो।